4.043. GIÀ ĐÂU CHỈ LÀ TÀN PHAI

          Mộc Nhân

Tôi đã bước qua 60; có cảm giác thời gian đã trôi qua và ngày càng nhanh hơn. Trước đây, hàng ngày tôi phải đưa ra đủ loại lựa chọn về điều gì là tốt, quan trọng và thú vị, rồi lại phải sống chung với sự mất mát của tất cả những lựa chọn khác mà những lựa chọn đó loại bỏ.

 

Còn bây giờ, tôi/ chúng ta không còn nhớ hay bận tâm những chuyện gần đây; nhưng lại nhớ rõ hơn những chuyện xa xưa, thậm chí còn mơ về những chuyện ngày ấy.

Khi có dịp ngồi với nhau, cà kê chuyện cũ, chúng tôi thường nói: chúng ta đã quá muộn rồi, không cần phải nhanh hơn nữa; từ từ sẽ có, không có cũng không sao.

Và chúng tôi cười vì chuyện ngày xa xưa của mỗi người khác nhau. Tôi bắt đầu nhận ra rằng, khi thời gian trôi đi, các lựa chọn của tôi sẽ thu hẹp lại và sự mất mát đó sẽ tăng lên theo cấp số nhân cho đến khi tôi đến một điểm nào đó, trên một nhánh nào đó của sự phức tạp phân nhánh phong phú của cuộc sống, nơi cuối cùng tôi bị khóa chặt và mắc kẹt trên một con đường duy nhất, và thời gian đưa tôi qua các giai đoạn trì trệ, teo tóp và suy tàn, tất cả cố gắng đều vô ích, bị thời gian nhấn chìm.

Nó giống như những ngày du hí ở một miền đất xa lạ và rồi bạn phải rời đi, sẽ không bao giờ quay lại đó nữa.

Chúng ta đều là những người nương náu trong ký ức của mình. Và vì vậy, chúng ta tìm đến những câu chuyện - viết, đọc, kể, nhớ về nó – chuyện vui và cả cái chết.

Nhà văn tìm kiếm giải pháp cho vấn đề thời gian của mình bằng suy nghĩ: những người đã ra đi thì đã ra đi và rồi những người sẽ ra đi, nghĩa là mỗi người trong chúng ta, cũng sẽ ra đi.

Có một khoảnh khắc mà mọi thứ đều có thể xảy ra; và cũng sẽ có khoảnh khắc mà không có gì là có thể; giữa hai khoảnh khắc đó, chúng ta có thể sáng tạo.

Nói cách khác, tôi nhận ra cuộc đời có những khe hở mà mọi thứ cứ thế rơi vào đó, để rồi ta chẳng thể nào với tay lấy lại được nữa. Khi ấy, ta có thể ngồi bên cạnh mà khóc than, hoặc đứng dậy và bước tiếp. Ta phải thôi bận tâm về những người đã không còn ở đây và bắt đầu trân trọng những người vẫn đang hiện diện – những người bạn tri kỷ - không phải là họ yêu thương bạn, mà là họ thực sự thấu hiểu con người bạn để thông cảm, tránh xung đột.

Họ nhìn bạn mà chẳng thấy bạn già đi chút nào, bởi lẽ họ đã cùng bạn đi qua năm tháng; cũng như lớp sơn đã phai màu trong căn phòng thân thuộc, họ đã quá quen thuộc với hình ảnh ấy. Rồi đến một ngày, một người trong số họ ra đi, và bạn cảm thấy như mình đã mất đi một phần thân thuộc như bị đánh mất ký ức hay bị đuổi ra khỏi không gian của mình.

Nhưng nỗi đau buồn lại là chuyện của riêng mỗi người, tại một thời điểm…

Tuổi trẻ là quãng thời gian của hạnh phúc, là mùa duy nhất của người trẻ, sống cuộc đời lười biếng và vô tư lự, dành thời gian cho việc học hành, có thể thỏa sức đắm mình vào niềm hoan lạc tự do và nhân lên những thú vui của mình, do chính mình lựa chọn…

Nhưng họ là tinh hoa của thế gian, mọi thứ đều được dâng hiến cho tuổi trẻ, mọi điều đều được cho phép, và mọi khả năng đều nằm trong tầm tay. Và rồi khi đã lập gia đình và bước vào thế giới người lớn, họ sẽ phải đối mặt với những lo toan, công việc, trách nhiệm và những gian nan của kiếp nhân sinh… Đồng thời không ngừng chứng kiến quá trình suy tàn không thể đảo ngược của chính mình, diễn ra chậm rãi nhưng rồi ngày càng nhanh chóng…

Và khác với thế giới loài vật, chuỗi ngày này không chỉ kéo dài trong một mùa, mà họ sẽ mãi mãi là nô lệ cho nghiệp của mình… cho đến khi hưu công việc và sức khoẻ, trở thành kẻ vô dụng, chỉ còn giá trị ảo nằm trong từ tri ân, an ủi, vỗ về…

***

Chúng ta là tổng hòa của những trải nghiệm đời mình. Những trải nghiệm ấy – dù tích cực hay tiêu cực – đều nhào nặn nên con người ta ở bất kỳ thời điểm nào trong đời. Và cũng tựa như dòng sông cuộn chảy, chính những trải nghiệm đó, cùng với cả những điều chưa tới, vẫn không ngừng tác động và định hình lại con người hiện tại cũng như con người mà ta sẽ trở thành. Chẳng ai trong chúng ta còn y nguyên như ngày hôm qua, và cũng sẽ chẳng ai giống hệt như ngày mai.

Già đâu chỉ là sự tàn phai, đó còn là sự trưởng thành. Nó không chỉ mang ý nghĩa tiêu cực về cái chết đang chờ đợi phía trước, mà còn chứa đựng cả khía cạnh tích cực: ta thấu hiểu rằng mình rồi sẽ chết, và nhờ đó mà sống một cuộc đời ý nghĩa hơn.