11. Đừng bao giờ nói về bất cứ điều gì, "Tôi đã đánh mất nó"; mà hãy nói, "Tôi đã trả lại nó." Con bạn chết? Nó đã được trả lại. Vợ bạn chết? Bà ấy đã được trả lại. Tài sản của bạn bị lấy mất? Chẳng phải nó cũng đã được trả lại sao? "Nhưng kẻ lấy mất nó là một kẻ xấu." Việc người cho giao cho ai lấy lại thì có gì khác biệt với bạn? Khi người đó giao cho bạn sở hữu, hãy giữ gìn nó; nhưng đừng coi nó là của riêng bạn, giống như khách du lịch coi một khách sạn vậy.
Epictetus là một triết gia Hy Lạp cổ đại (khoảng 55 - 135), theo chủ nghĩa khắc kỷ Hy Lạp. Những lời dạy của ông đã được học trò Arrian chép ra và xuất bản trong các tác phẩm Discourses and Enchiridion (Những thảo luận và Cẩm nang). Tất cả các ghi chép trên đều mang tinh thần triết học, nhân văn và có giá trị về văn chương, có thể so sánh với các tác phẩm của Socrates.
Chân người sống dính đầy cỏ dại
Dò tìm hàng bia mộ trên đồi
Nơi đất chết vẫn chờ người sống
Những nấm mồ chen chúc cõi đơn côi.
Mộc Nhân
Nơi tôi sống có rất nhiều hoa giấy; mà dường như không chỉ nơi này, tôi nhìn thấy hoa giấy mọi nơi, trên khắp miền đất nước. Hoa giấy là loài cây bụi, thân có gai, leo lên những bức tường, khung dàn, bên những con phố, trong chậu kiểng, hoa giấy bonsai, trong vườn, trong chậu nhỏ để trên bàn…
Mộc Nhân
Nhà thơ Nguyễn Tam Phù Sa thuộc thế hệ đàn anh; cuộc chữ - cuộc người trải dài qua nhiều thời kỳ biến động của đất nước, gắn với các câu chuyện và sự thay đổi trên quê hương, gia đình. Anh sở hữu chín tác phẩm với nhiều thể loại, và tôi nghĩ đó không phải là con số cuối.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew
Hui
Một số người cho rằng bạn không thể gán bất kỳ ý nghĩa nào cho nó. Vẫn có những giới hạn, nhưng tác phẩm của ông ấy cởi mở hơn nhiều so với hầu hết các nhà triết học khác. Điều tương tự cũng có thể nói về các tác phẩm của Ludwig Wittgenstein - thực tế, có rất nhiều trường phái diễn giải về Wittgenstein, một nhà văn viết theo lối châm ngôn, theo nhiều cách.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew
Hui
3. Những câu châm ngôn hoạt động rất thú vị như những công cụ ghi nhớ.
Có lẽ điều đó dẫn chúng ta đến với Heraclitus, lựa chọn tiếp theo của bạn. Câu nói nổi tiếng và đáng nhớ nhất của ông là: “Bạn không thể bước vào cùng một dòng sông hai lần.” Ban đầu, điều này đối với tôi có vẻ hời hợt, nhưng khi suy ngẫm lại, nó hoàn toàn sâu sắc. Nó nắm bắt được, tiềm tàng, nhiều ý tưởng về bản chất của thời gian, bản ngã, kinh nghiệm, ham muốn…
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew Hui (2)
Cuộc sống không được xem xét kỹ lưỡng thì không đáng sống. Thiên nhiên thích ẩn mình. Bạn không thể bước vào cùng một dòng sông hai lần… Chắc chắn tất cả chúng ta đều lớn lên với những câu châm ngôn như thế, và có lẽ chúng ta coi tầm quan trọng của chúng là điều hiển nhiên. Andrew Hui, tác giả của cuốn sách đầy đủ đầu tiên về lý thuyết châm ngôn, dẫn dắt chúng ta qua lịch sử của những câu nói triết học ngắn gọn từ Heraclitus đến Nietzsche và xa hơn nữa.
Họ nằm cạnh nhau trong những ngôi mộ đá
tấm bia trở màu cũ
chân dung đã mờ hay bong tróc
Mộc Nhân
Về phương diện ngôn ngữ, sự xuất hiện của tên gọi các loài động vật trong lời nói cho thấy cách nhìn của con người về các loài động vật ấy: trong quá trình ẩn dụ hoá, động vật không còn là những con thú, những con vật cụ thể nữa mà đã trở thành những biểu tượng, những đặc điểm chung nhất có thể chia sẻ được với loài người.
Mộc Nhân
Tôi thường có thói quen
chạy xe máy, đi lại giữa các nơi quen thuộc; thậm chí những nơi xa hơn nhưng
khi có nhu cầu, tui vẫn chọn di chuyển bằng phương tiện bình dân mà thú vị này
– bất luận hành trình đó mất bao nhiêu thời gian.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: “Yes! I wrote a book of aphorisms” (Vâng! tôi đã
viết một cuốn sách châm ngôn) - by James Guida
Vài năm trước, nhờ sự ưu ái của một nhà xuất bản độc lập, tôi đã xuất bản một cuốn sách châm ngôn. Nghĩa là, một tuyển tập các câu ngắn gọn, rời rạc, có phần triết lý. Nhìn lại, điều này dường như thật kỳ lạ - châm ngôn! - và tôi nhận ra mình vẫn đang cố gắng hiểu được trải nghiệm này.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên
tác “Where the Olive Tree Is Grown” by Edlira Osmani – Albania
Tác phẩm này là một trong 20 truyện được xuất bản trong
Tuyển tập Truyện ngắn của 20 nhà văn trẻ có tựa “Công lý, Bình đẳng, Hòa nhập ở
Địa Trung Hải và Châu Âu” (Justice, Equality and Inclusion in the Mediterranean
and in Europe).
Edlira Osmani – tác giả người Albania
Mộc Nhân
 |
| Bài đăng trên Tc Đất Quảng số 07/ tháng Ba năm 2026 |
Fyodor Dostoevsky đã để lại một câu kinh điển: "Cái đẹp cứu rỗi thế giới" (Beauty will save the world). Thiết nghĩ chúng ta không cần giải thích, phân tích ý nghĩa câu nói này vì tối thiểu, ở tầng hiển ngôn, tự nó đã nói lên tất cả.
Mộc Nhân dịch (*)
“Châm ngôn và thơ ca luôn mang tính độc đáo, sản phẩm của chúng là một hình ảnh được tăng cường tính cụ thể trong việc kể chuyện.”
