J. M. Coetzee đã trình bày Bài diễn thuyết nhận giải Nobel tại Viện Hàn lâm Thụy Điển, Stockholm, ngày 7 tháng 12 năm 2003. Bài diễn từ này có tựa Ông ấy và người hầu (He and his man).
Lời dẫn MN: Thay vì đọc một bài phát biểu thông thường, Coetzee đã chọn cách kể một câu chuyện hư cấu đầy ẩn ý (metafiction), mượn lại hai cái tên kinh điển là nhân vật Robinson Crusoe và tác giả Daniel Defoe để suy tư về bản chất của việc đọc, việc viết và mối quan hệ kỳ lạ giữa tác giả và nhân vật.
Năm 2003, John Maxwell Coetzee (sinh năm 1940) - Tiểu thuyết gia, nhà tiểu luận, nhà ngôn ngữ học và dịch giả người Nam Phi và Úc, được trao giải Nobel Văn học “vì đã khắc họa sự tham gia đáng ngạc nhiên của người ngoài cuộc dưới vô số hình thức” (who in innumerable guises portrays the surprising involvement of the outsider).
Dưới đây là bản thông cáo báo chí (Press release) của Viện Hàn lâm Thụy Điển về sự kiện trên. (1)
Mộc Nhân
1.
Có một buổi chiều, tôi ngồi rất lâu trước khung cửa sổ phòng làm việc quen thuộc. Đó là một gian phòng có góc nhìn gần như hoàn hảo ra khoảng không khoáng đạt phía ngoài, nơi vòm cây và mây trời đan cài vào nhau thành một bức tranh tĩnh vật tuyệt mỹ.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: Shoulders – by Naomi Shihab Nye
Đây là một bài thơ dung
dị nhưng chứa đựng một sức nặng mênh mông về tình yêu thương và trách nhiệm của
con người. Hình ảnh một người cha cõng đứa con nhỏ ngủ say trên vai đi trong
cơn mưa đã trở thành một biểu tượng tuyệt đẹp về sự chở che, và rộng hơn là
trách nhiệm của con người đối với thế giới này.
Mộc Nhân
Khi còn là đứa trẻ
tôi từng nghe tiếng thở của ngọn gió
trái thời gian rụng xuống
lẫn vào dấu chân trên đồng
Mộc Nhân
1.
Mùa hè luôn bắt đầu bằng một sự thức tỉnh lộng lẫy và choáng ngợp của đất trời. Khi những cơn mưa xuân ẩm ướt lùi xa, vương quốc của ánh sáng chính thức được thiết lập với nắng gắt, nóng nực và mưa dông.
Những trang sách luôn chứa đựng những câu trích dẫn có thể khích lệ tinh thần, thúc đẩy sự thay đổi, hoặc đơn giản là mang đến sự vui vẻ. Chúng đã trường tồn theo thời gian, chứng tỏ sức mạnh truyền cảm hứng và tác động đến độc giả qua nhiều thế hệ; vượt qua mọi ranh giới và mang đến cho mỗi độc giả những suy ngẫm. Vì vậy không phải ngẫu nhiên mà chúng trở nên nổi tiếng, có sức ảnh hưởng và sức lan tỏa lâu dài trong những người yêu văn học.
LTS: "Reader's Bill of Rights" (Tuyên ngôn về quyền độc giả) là một chương vô cùng nổi tiếng trong cuốn sách sư phạm - văn học (năm 1992) của nhà văn Pháp Daniel Pennac (1) có tựa Comme un roman (Như một cuốn tiểu thuyết), bản dịch tiếng Anh với tựa Reads Like a Novel (Đọc như tiểu thuyết) hoặc Hay hơn cả cuộc đời (Better Than Life). Ý nghĩa của bản tuyên ngôn này là giải phóng người đọc khỏi mọi áp lực, định kiến và nghĩa vụ mang tính giáo điều khi đọc sách vô tình giết chết tình yêu văn học thuần khiết của trẻ em và người trưởng thành.
Những câu trích dưới đây lấy từ các tác phẩm của Imre Kertész - Nobel VH 2022: Kinh cầu siêu cho thai nhi (Kaddish for an Unborn Child), Thanh lọc (Liquidation), Truyện trinh thám (Detective Story), Số phận vô định (Fatelessness)...
Mộc Nhân - Tuyển dịch từ nhiều nguồn.
1. Tôi nghĩ một người trở thành nhà văn bằng cách tự biên tập các tác phẩm của mình. (I think a man turns into a writer by editing his own texts.)
Imre Kertész đã trình bày Bài diễn từ nhận giải Nobel (bằng tiếng Hungary) tại Börssalen thuộc Viện Hàn lâm Thụy Điển ở Stockholm, ngày 7 tháng 12 năm 2002. Bài diễn từ này có tựa: “HEUREKA!” (1)
Tác phẩm "Der Betrachter" (Người quan sát)
Của Imre Kertesz
Năm 2002, Imre Kertész (1929 - 2016) - Nhà văn người Hungary gốc Do Thái, sống sót trại tập trung Holocaust, được trao giải Nobel Văn học “vì những tác phẩm đề cao trải nghiệm mong manh của cá nhân trước sự tàn bạo man rợ của lịch sử” (for writing that upholds the fragile experience of the individual against the barbaric arbitrariness of history).
Dưới đây là Thông cáo báo
chí (Press release) của Viện Hàn lâm Thụy Điển về giải Nobel VH 2002
Mộc Nhân
Phần thưởng lớn nhất mà tôi từng biết đối với việc làm cha mẹ chính là niềm vui khi được ở bên cạnh những đứa con đã trưởng thành của mình. Chúng là những người bạn với một chiều sâu tình cảm đặc biệt.
Lê Đức Thịnh
 |
| Bài đăng trên Tc Sống Đạo - Số Mùa Hạ/ Bính Ngọ (Ra tháng đầu tháng 6/ 2026) |
"Khảo đảo" là một từ Hán Việt cổ, ít xuất hiện trong các văn bản phổ thông, nhưng tồn lưu trong các văn kinh Phật Giáo, Cao Đài Giáo. Ngay cả trong sinh hoạt tôn giáo thường nhật, các vị giảng pháp hoặc chia sẻ nội dung phổ tế cũng ít dùng; nhất là trong phương ngữ Trung trung bộ, khi phát âm “khảo” có thể thành khổ, tạo nên một nét nghĩa mới.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác Anh ngữ: I have in me like a haze by Fernando
Pessoa
Trong tôi như có màn sương
Vừa hư vô vừa hiện hữu
Một hoài niệm mơ hồ lưu cữu
Chập chờn ngày ngỡ chưa xa.
