3.818. NGÔI MỘ VÀ HOA HỒNG

Mộc Nhân dịch (1)

    Nguyên tác: "The Tomb And The Rose" by Ameen Rihani (phỏng theo thơ Victor Hugo) (2)

Ngôi mộ hỏi hoa hồng:

"Ngươi làm gì với những giọt nước mắt

Rơi xuống nấm mồ mỗi buổi sáng mùa hè,

Hỡi đóa hoa ngọt ngào nhất đang nở rộ?"

 

Hoa hồng hỏi ngôi mộ:

"Ngươi làm gì với những kho báu

Mà ngươi chôn giấu

Nơi không có ánh sáng và không khí

Cho đến ngày phán xét?"

 

Hoa hồng đáp:

"Ngôi nhà của màn đêm, nằm sâu trong lồng ngực

ta chắt lọc nước mắt ngọc trai thành hương thơm,

lấp đầy các giác quan bằng niềm vui."

 

Ngôi mộ đáp:

"Này hoa của tình yêu

Ta tạo nên từ mọi kho báu quý hiếm,

Giấu kín khỏi ánh sáng và không khí,

Một linh hồn cho thiên đường!" (3)

---------

Chú thích:

(1). Text available here

(2). Ameen Rihani (1876 – 1940) là một nhà văn, trí thức và nhà hoạt động chính trị người Mỹ gốc Liban. Ông cũng là một nhân vật quan trọng trong phong trào văn học mahjar do những người Ả Rập di cư ở Bắc Mỹ phát triển, và là một nhà lý luận tiên phong về chủ nghĩa dân tộc Ả Rập. Ông là người chuyên dịch và giới thiệu các nhà văn Mỹ và châu Âu như Shakespeare, Victor Hugo, Darwin, Huxley, Spencer, Whitman,Tolstoy, Voltaire, Thoreau, Emerson, Byron... 

(3). AI: Bài thơ "The Tomb and the Rose" (tựa gốc tiếng Pháp: La Tombe et la Rose) là của đại văn hào người Pháp Victor Hugo. Sự nhầm lẫn tác giả bài thơ với Ameen Rihani (tác giả người Arab) thường xảy ra vì Rihani chuyên dịch văn học phương Tây sang thế giới Ả Rập, nên trong một số trường hợp có phóng tác theo Victor Hugo. Bài thơ này nằm trong tập Les Chants du crépuscule (Khúc hát hoàng hôn), xuất bản năm 1835 của Victor Hugo. Đây là một trong những bài thơ ngắn nhưng súc tích nhất của Hugo, thể hiện cái nhìn lãng mạn đặc trưng của ông qua một cuộc đối thoại triết học, nơi lăng mộ biến sự phân rã của cái chết thành một "thiên thần... cho Thiên đường", qua đó gợi ý về sự sống, cái chết và sự vĩnh cửu.

Bài thơ được xây dựng trên cấu trúc đối thoại giữa hai hình tượng mang tính biểu tượng cao: Ngôi mộ (biểu trưng cho sự kết thúc) và Hoa hồng (biểu trưng cho vẻ đẹp, tình yêu và sự sống). Triết lý của Rihani nằm ở cách ông giải quyết số phận của cái đẹp và linh hồn: Hoa hồng biến sương thành hương thơm, điều này gợi ý rằng cái đẹp không chết đi, nó chỉ thay đổi hình thái để trở nên tinh khiết hơn. Còn ngôi mộ biến linh hồn thành thiên thần: những gì rơi vào bóng tối của nó không phải là sự kết thúc. Những linh hồn mệt mỏi được nuôi dưỡng trong đất mẹ để rồi tái sinh thành những thiên thần của ánh sáng.

"The Tomb and the Rose" là một viên ngọc quý của văn học nhân đạo. Với ngôn từ giản dị nhưng giàu hình ảnh, Rihani đã biến một chủ đề nặng nề như cái chết trở thành một bài ca về sự hy vọng. Nó nhắc nhở chúng ta rằng: trong mỗi sự kết thúc đều ẩn chứa mầm mống của một khởi đầu rực rỡ hơn.