2.252. ĐỌC LẠI BÀI THƠ “NHỚ RỪNG”

      Mộc Nhân

     Bài thơ quen thuộc và sự phân tích trong nhà trường cũng quá quen thuộc; tôi đọc lại và có thêm mấy góc nhìn mới - nhân sắp đến xuân con Cọp - Nhâm Dần, 2022

Bài đăng trên Tạp chí Đất Quảng – số xuân Nhâm Dần – 2022

“Nhớ rừng” – một bài thơ quen thuộc, được Thế Lữ viết năm 1934, trong tập “Mấy vần thơ”. Câu đề dẫn “Lời con hổ ở vườn bách thú” nhằm tránh đi sự suy diễn, quy chụp trong bối cảnh văn chương đương thời bị thực dân kiểm duyệt gắt gao. Tuy nhiên nội dung chủ đề của nó thì ai cũng nhận ra: một thông điệp về khao khát tự do, lòng yêu nước thầm kín được ẩn sâu vào tâm hồn của chủ thể.

2.143. "BẮT NẠT" LÀ BÀI THƠ DỞ

 

Năm học 2021-2022, Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục triển khai đưa chương trình sách giáo khoa lớp 2 và lớp 6 bộ mới vào giảng dạy. Có 3 bộ sách để các tỉnh, thành lựa chọn sử dụng bao gồm bộ sách Cánh Diều, bộ sách Chân trời sáng tạo, bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Đã có một số tranh luận về nội dung của các bộ sách giáo khoa mới này. Gần đây nhất là bài thơ “Bắt nạt” (của tác giả Nguyễn Thế Hoàng Linh) được đưa vào chương trình Ngữ văn lớp 6, tập 1, trang 27,28 - bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” (sau đây gọi tắt là SGK) bị lôi ra mổ xẻ.

Sau đây là vài ý kiến của cá nhân tôi:

1.924. TẢN MẠN CHUYỆN NHÀ VĂN

   Mộc Nhân

  Chuyện về nhà văn (ở đây nên hiểu là bao gồm cả nhà thơ,nhà phê bình văn học) thì có rất nhiều thứ để nói: chuyện lớn thì có thiên chức, sự nghiệp, sứ mệnh, tầm vóc… (toàn những thứ kinh hồn); chuyện thường thường bậc trung thì có xuất bản tác phẩm, chém gió trên diễn đàn, viết bài đăng báo đăng tạp chí kiếm nhuận bút…; chuyện tệ hại thì có gạ gẫm, chấp nhận làm văn nô, tranh giành làm quan văn, sống bê tha…

1.861. TRAO ĐỔI VỀ HƯỚNG DẪN ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC

Chúng tôi vừa nhận được văn bản "HƯỚNG DẪN ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ - MÔN NGỮ VĂN" (Kèm theo Công văn số 3280/BGDĐT-GDTrH ngày 27 tháng 8 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ GDĐT) đăng tải trên các trang mạng của Bộ GD-ĐT, các Sở GD-ĐT và nhiều báo mạng…

Mục đích của công văn này là hướng dẫn tinh giảm chương trình dạy học cấp THCS áp dụng cho năm học 2020-2021 do tình hình dịch bệnh còn nhiều phức tạp.

1.853. BỨC TRANH THU BÌNH DỊ

        Mộc Nhân

Ai từng đi học cũng đều thuộc bài Mùa Thu Câu Cá của Nguyễn Khuyến:

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo

Sóng biếc theo làn hơi gợn tí

Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo

1.534. NHỮNG ĐIỀU GIÁO VIÊN NÊN QUÊN

          Đôi khi người giáo viên quá ảo tưởng về bản thân qua cái nghề “cao quí nhất trong những nghề cao quí” của mình. Họ cho rằng mình là con người quyền lực với phụ huynh và học sinh; không ai giỏi hơn mình; học trò thành công là nhờ mình; chúng phải tuân lệnh mình tuyệt đối… Những điều giáo viên nên quên sau đây nhắc nhở chúng ta về những ảo tưởng ấy.

1.515. TRUYỆN KIỀU – ĐỌC VÀ SO SÁNH

Mộc Nhân

Nhân vật Thúy Kiều trong Truyện Kiều của Nguyễn Du được người Việt nhớ tới như một biểu tượng về tài sắc hơn là cuộc đời đầy truân chuyên của nàng.

Dù hình tượng văn chương lẫy lừng của Việt Nam có nguồn gốc từ “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân bên Trung Quốc nhưng cả hai có sự khác biệt nhiều mặt giá trị.

1.468. MẤY AI BIẾT…

           Mộc Nhân

Câu tục ngữ “Mấy ai biết lúa von, mấy ai biết con hư” có các dị bản: “Mấy ai biết lúa gon, mấy ai biết con ác”, “Mấy ai biết lúa don, mấy ai biết con hư”…

Trước hết, xin giải thích các thuật ngữ nông học như sau:

1.466. NHẦM LẪN HAY THIẾU HIỂU BIẾT

Cây, lá , hoa vàng tâm

Ca dao có câu:

“Vào rừng chẳng biết lối ra

Thấy cây núc nác tưởng là vàng tâm”.

1.360. ÂM VÀ HÌNH TỪ HAI CÂY PHONG

Sách giáo khoa Ngữ văn 8 đã rất thành công trong việc chọn và xác định văn bản đoạn trích “Hai cây phong” từ tác phẩm “Người thầy đầu tiên” - Aitmatov. Cách thể hiện ngôi kể, góc nhìn, kết cấu văn bản và bút pháp trần thuật ... đã tạo điều kiện cho người đọc cảm nhận tốt các giá trị nghệ thuật của đoạn truyện.

1.177. ĐÁNH THỨC TIỀM LỰC

           Mộc Nhân

Đề thi THPTQG năm 2018 vừa diễn ra có câu 4 / Phần đọc hiểu gây sóng dư luận với câu hỏi : "Theo anh/chị quan điểm của tác giả (Nguyễn Duy) trong hai dòng thơ: “Ta ca hát quá nhiều về tiềm lực/ tiềm lực còn ngủ yên” có còn phù hợp với thực tiễn ngày nay không? Vì sao?".

Đề thi ngoài phạm vi cấp dạy học (của tôi) nhưng nội dung yêu cầu của đề thuộc dạng nghị luận xã hội nên tôi cũng có quan tâm, theo dõi các ý kiến của dư luận, của người làm bài và góp đôi điều.

1.132. THƯ CUỐI NĂM HỌC

Thầy và học trò cũ

Thân gởi quí đồng nghiệp của tôi.

Một năm học sắp kết thúc. Mỗi chúng ta đang rút ngắn khoảng thời gian còn lại của đời người và đời nghề.

1.124. THAY ĐỔI CT VÀ SGK MÔN NGỮ VĂN (2)

           Bài 2 - GS Trần Đình Sử

        Tổng chủ biên sách Ngữ văn THPT hiện hành

Chương trình giáo dục phổ thông môn ngữ văn đã được Bộ Giáo dục đào tạo công bố để xin ý kiến của đông đảo các chuyên gia và bạn đọc trong nước, ngoài nước. Đã có nhiều cuộc trao đổi, tọa đàm có sự tham gia của nhiều nhà khoa học, nhà văn, nhà giáo. Nhiều ý kiến băn khoăn, phê bình một số ưu, khuyết điểm của chương trình. Có không ít người góp ý xây dựng, nhưng do chưa thật hiểu chương trình, cho nên chưa sát. Có ý kiến thậm chi đề nghị làm lại. Là một người từng biên soạn chương trình, chủ biên và tổng chủ biên SGK phổ thông, tôi xin nêu một số nhận xét đánh giá như sau.

1.123. THAY ĐỔI CT VÀ SGK MÔN NGỮ VĂN (1)

          Bài 1- GS Nguyễn Khắc Phi

    Tổng chủ biên bộ sách Ngữ văn THCS hiện hành

Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông các môn học đang được lấy ý kiến rộng rãi để các tác giả chỉnh sửa trình Hội đồng thẩm định quốc gia xét duyệt. Đối với Chương trình môn Ngữ văn, cũng như một số chương trình khác, bên cạnh những ý kiến khẳng định, cũng đang có không ít ý kiến phân vân về một vài vấn đề chung cũng như về một số điều cụ thể. Với tư cách là một người đã từng tham gia Hội đồng xét duyệt Chương trình môn Ngữ văn của các cấp học phổ thông, đã trực tiếp viết Sách giáo khoa (SGK) hoặc tham gia một số Hội đồng xét duyệt SGK, tôi xin được nêu lên một số ý kiến để các tác giả làm Chương trình và bạn đọc rộng rãi tham khảo.

981. MỘT CUỐN SÁCH ĐÁNG ĐỌC

            Mộc Nhân

          Tôi đang nói đến cuốn “Từ điển tiếng Việt của GS Nguyễn Lân - Phê bình và khảo cứu” do tác giả Hoàng Tuấn Công biên soạn (nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2017).  Sách dày gần 600 trang, khổ lớn (16x24 cm) giá bìa 235.000 đồng, vừa xuất bản đã tạo nên một  hiệu ứng trong giới học thuật ngôn ngữ (với ai có quan tâm).

882. KHẮC PHỤC LỖI KHÔNG MỞ ĐƯỢC E-LEARNING

          Sưu tầm

Hiện nay phong trào làm bài giảng điện tử elearning đang được thực hiện khá sôi nổi trong đội ngũ giáo viên. Xây dựng hoàn chỉnh 1 bài elearning đã công phu nhưng đôi khi lại gặp những yếu tố kỹ thuật ngoài ý muốn chẳng hạn như bài elearning có thể chạy được ở máy này nhưng copy sang máy kia thì lại không chạy được (phần mềm cứ quay mãi và mở không ra).

Qua học tập các đồng nghiệp có kinh nghiệm, tôi lưu lại thông tin khắc phục sự cố nêu trên tại đây để quí bạn tham khảo và có khi hữu ích cho mình cũng như trợ giúp cho người khác.

499. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN

          Mộc Nhân - Lê Đức Thịnh

                                                   (Nội dung trao đổi trong một chuyên đề)

Vấn đề nội dung và phương pháp dạy văn bản không bao giờ ngưng những lời bàn cãi, đổi mới vì bản thân văn học nghệ thuật là sự chuyển động sáng tạo từ tác giả đến bạn đọc có thông qua hình tượng, cảm xúc và trình độ thưởng thức văn chương của mỗi cá nhân. Và tùy theo cách nhìn nhận vấn đề rèn luyện kĩ năng cảm thụ văn bản cho học sinh mà người dạy có cách tiếp cận phương pháp khác nhau.

489. QUA ĐÈO NGANG

            Mộc Nhân

Trong dòng văn thơ cổ Việt Nam có hai nữ thi sĩ được nhiều người biết đến đó là Hồ Xuân Hương và Bà Huyện Thanh Quan. Nếu như thơ văn của Hồ Xuân Hương sắc sảo, góc cạnh thì phong cách thơ của bà Huyện Thanh Quan lại trầm lắng, sâu kín, hoài cảm…

485. QUÊ HƯƠNG VÀ MẢNH HỒN LÀNG

Mộc Nhân

         (Bài thơ "Quê hương" của Tế Hanh)           

         Tế Hanh tên thật là Trần Tế Hanh, sinh ngày 20-6-1921 tại thôn Đông Yên, xã Bình Dương, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.

            Làng quê của Tế Hanh là một vùng sông nước nằm ven bờ hạ lưu sông Trà Bồng, con sông đã "tắm mát” đời ông. Đây cũng chính là nơi tạo nên nguồn cảm hứng để ông sáng tác những bài thơ nổi tiếng về sông nước quê hương như: Quê hương, Nhớ con sông quê hương ...

484. BÁNH TRÔI NƯỚC

          Mộc Nhân

                      (Về bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương)

Hồ Xuân Hương, chưa rõ lai lịch, hành trạng. Bà là con một nhà nho ở Nghệ An, theo cha sống nhiều năm ở Thăng Long; có học, có tài thơ văn, có mối quan hệ với nhiều danh sĩ, trong đó có Nguyễn Du. Bà là một trong những nhà thơ lớn của dân tộc. Tác phẩm còn lại khoảng 50 bài thơ chữ Nôm và tập thơ chữ Hán “Lưu Hương Ký”. Thơ của bà sắc sảo, trào phúng thì sắc nhọn, trữ tình thì tê tái xót đau, có giá trị nhân đạo sâu sắc. Bà được ca ngợi là “Bà chúa thơ Nôm”. 

Tác phẩm tiêu biểu của bà được nhiều người biết đến là bài thơ “Bánh trôi nước”: