Bài thơ “The Light Streams In” (tiếng Thụy Điển: Ljuset strömmar in - Ánh sáng tràn ngập) của Tomas Tranströmer nằm trong tập thơ The Half-Finished Heaven (Thiên đường dang dở) xuất bản lần đầu năm 1962. Đây là tập thơ thứ ba của Tomas Tranströmer, đánh dấu bước ngoặt quan trọng định hình thi phong "siêu hình" đặc trưng của ông, với những khoảnh khắc thức tỉnh, ranh giới giữa giấc mơ và thực tại, cũng như sự hiện diện của cái vĩnh cửu ngay trong đời sống thường nhật. (1)
Tựa đề tập thơ The Half-Finished Heaven gợi mở ý niệm rằng
thế giới và tâm thức con người luôn là một công trình đang tiếp diễn, nơi
"ánh sáng" luôn có thể bất ngờ tràn vào để soi sáng những khoảng tối bên
trong.
Bài thơ này về sau đưa
vào các tập:
- Sad Gondola (Gondola Buồn) năm 1996 - gồm 12 bài thơ ngắn nhưng đạt
đến đỉnh cao của sự tinh lọc, cô đọng. Đây là tập thơ đánh dấu sự trở lại đầy
xúc động của Tomas Tranströmer sau bi kịch bị đột quỵ và tai biến mạch máu não
vào năm 1990 khiến ông bị liệt nửa người và mất khả năng ngôn ngữ nói.
- Great Enigma: New Collected Poems, năm 2011 – tuyển thơ gồm các bài
hay nhất của ông.
Như đã nói (2), bài thơ này cùng nhiều bài khác được đưa vào trình diễn trong chương trình trao giải Nobel năm 2011, Tomas Tranströmer/ thay cho bài diễn từ tác giả đọc như thường lệ. Tiết mục này do nghệ sĩ nhạc sĩ Daniel Börtz soạn bản phổ, nghệ sĩ Jeanette Köhn trình bày, nghệ sĩ piano Roland Pöntinen đệm nhạc.
***
ÁNH SÁNG TRÀN NGẬP
THE LIGHT STREAMS IN - by
Tomas Tranströmer
Mộc Nhân dịch
Ngoài cửa sổ, con quái thú dài của mùa xuân
con rồng ánh sáng mặt trời trong suốt
lao vụt qua tựa như một chuyến tàu ngoại ô
dài bất tận - ta chẳng bao giờ thấy được đầu
nó.
Những ngôi biệt thự ven đường lướt qua
chúng kiêu hãnh như loài cua.
Mặt trời khiến những bức tượng phải chớp mắt.
Biển lửa cuồng nộ ngoài không gian kia
đã hóa thành một cái vuốt ve êm ái.
Cuộc đếm ngược đã bắt đầu.
------------
Chú thích:
(1). Bài thơ "The Light Streams In"
tuy là một tác phẩm ngắn nhưng chứa đựng khoảnh khắc thức tỉnh siêu hình đặc
trưng cho thi pháp của ông. Qua những hình ảnh trực giác cô đọng, Tranströmer dẫn
dắt người đọc đi từ trạng thái gánh nặng thực tại đến sự giải thoát tĩnh lặng của
tâm thức. Ánh sáng tràn ngập không chỉ
là hiện tượng quang học của tự nhiên mà là biểu tượng của nhận thức, sự thức tỉnh
và cõi vĩnh hằng. Ánh sáng tràn vào một không gian vốn đang bị đóng kín, đó có
thể là căn phòng thực tại, hoặc chính là tâm trí đang trăn trở, mệt mỏi của con
người. Tuy nhiên, khi ánh sáng tràn vào, một phản ứng đảo ngược đã xảy ra: sự
giải tỏa đột ngột, làm biến đổi ý nghĩa của chúng, nỗi lo âu thường nhật đột
nhiên bị tước bỏ. khoảnh khắc mà ranh giới giữa cái bên trong (tâm trí) và cái
bên ngoài (vũ trụ) bị xóa nhòa. Con người không còn phải gồng mình chống đỡ thế
giới, mà được thả lỏng để hòa tan vào dòng chảy của thực tại. Đó là tinh thần
Thiền học và tính chất Siêu hình mang lại sự bình yên sâu thẳm, nơi mọi suy niệm,
phân tích hay lý trí đều phải dừng lại. Nơi cái vô hạn trong cái hữu hạn trở
thành nơi chứa đựng cả vũ trụ, nhắc nhở chúng ta rằng sự cứu rỗi hay sự thanh
thản không nằm ở đâu xa xôi, mà ngay trong khoảnh khắc ta mở lòng đón nhận thực
tại, tâm hồn sẽ lập tức tìm lại được sự tự do, trong trẻo và trọn vẹn nguyên bản.
(1). Xem lại các bài đã dẫn:
- Trên trang Nobelpize.org
* Dịch và chú thích bởi Mộc Nhân
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét