4.006. THƠ HAIKU - Tomas Tranströmer

 

Thơ Haiku, với đặc trưng là sự súc tích ấn tượng, thể hiện tinh thần thẩm mỹ tối giản được nhiều nhà thơ hiện đại ưa chuộng. Mỗi bài thơ Haiku của Tomas Tranströmer được xếp thành bốn đoạn/ bài, mỗi đoạn đều nắm bắt trọn vẹn tinh thần cô đọng của thể loại này và có thể xem như một bài thơ độc lập.

Trong thời đại mà sự dài dòng thường lấn át các hình thức biểu đạt văn chương, những bài thơ Haiku của ông với ngôn từ chắt lọc đã khơi gợi hình ảnh và cảm xúc sâu sắc. Cách tiếp cận này tương đồng với phong cách của các nhà thơ như Paul Celan, Robert Creeley và Bob Arnold – những người cũng chú trọng việc để ngỏ không gian diễn giải cho trí tưởng tượng của độc giả. Qua đó, họ khuyến khích sự tương tác, mời gọi người đọc hòa mình sâu sắc vào văn bản và tự tìm ra ý nghĩa riêng từ những dòng thơ ngắn gọn.

Một trong những tập thơ cuối cùng của Tomas Tranströmer, xuất bản năm 2004, có tựa đề The Great Enigma (Điều bí ẩn lớn lao),. Phần lớn nội dung tập thơ là một chuỗi dài các bài thơ haiku ông viết từ 1996 - 2004. Dưới đây là nhiều bài trong số đó.

***

THƠ HAIKU của TomasTranströmer

Mộc Nhân - tuyển dịch từ nhiều nguồn (*)

 

I.

Những đường dây cao thế

căng mình trong vương quốc giòn tan của giá lạnh

nơi phía bắc mọi thanh âm.

 

Mặt trời trắng, đang miệt mài

chạy một mình trên chặng đường dài

hướng về những ngọn núi xanh thẳm của cõi chết.

 

Ta cần phải hiện hữu

cùng những ngọn cỏ mảnh mai, tinh xảo

và tiếng cười vang vọng từ dưới hầm sâu.

 

Mặt trời giờ đã hạ thấp.

bóng ta hóa thành những gã khổng lồ

chẳng bao lâu nữa, chỉ còn lại bóng tối.

 

II.

Hoa phong lan nở.

Những con tàu chở dầu lướt qua.

Và trăng đang tròn.

 

Pháo đài thời trung cổ,

một thành phố lạ, tượng nhân sư lạnh lùng,

những đấu trường vắng lặng.

 

Rồi lá cây thì thầm:

một con lợn rừng đang chơi đàn organ.

Và chuông đồng loạt ngân vang.

 

Màn đêm tuôn chảy

từ đông sang tây, hành trình

cùng nhịp bước với vầng trăng.

 

IV.

Đôi chuồn chuồn

gắn chặt lấy nhau

bay lướt qua, chập chờn.

 

Sự hiện diện của Chúa.

Trong đường hầm của tiếng chim ca

một cánh cửa khóa chặt bỗng mở ra.

 

Những cây sồi và vầng trăng.

Ánh sáng và những chòm sao lặng câm.

Và biển khơi buốt giá.

 

Mặt trời đã xuống thấp.

Bóng ta hóa khổng lồ.

Chẳng bao lâu, tất cả sẽ là bóng tối.

 

V.

Những ý nghĩ đứng yên, tựa như

những viên đá khảm màu trên

sân cung điện.

 

Những cây thông gầy guộc, xơ xác

trên cùng một vùng đất hoang bi tráng.

Mãi mãi và mãi mãi.

 

Được bóng tối chở che.

Tôi bắt gặp một cái bóng mênh mông

trong đôi mắt kia.

 

Cỏ blueweed, cứ thế

vươn lên từ mặt đường nhựa.

như một kẻ ăn mày.

 

VI.

Một sự hiển linh.

Cây táo đã đứng đó từ lâu.

Biển ở ngay gần bên.

 

Sự tĩnh lặng màu tro.

Gã khổng lồ xanh lướt ngang qua.

Làn gió mát từ biển khơi.

 

Những loài chim mang hình hài con người.

Những cây táo đang mùa nở hoa.

Một bí ẩn vĩ đại.

 

Những chiếc lá sẫm màu

trong mùa thu quý giá tựa như

những con sóng biển chết.

 

VII.

Cái chết cúi xuống trên tôi.

Tôi là một thế cờ hóc búa.

Còn hắn nắm giữ lời giải.

------------

(*). Texts available:

- Misswhistle.blogspot.com

- Blackbird.archive