Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: Shoulders – by Naomi Shihab Nye
Đây là một bài thơ dung
dị nhưng chứa đựng một sức nặng mênh mông về tình yêu thương và trách nhiệm của
con người. Hình ảnh một người cha cõng đứa con nhỏ ngủ say trên vai đi trong
cơn mưa đã trở thành một biểu tượng tuyệt đẹp về sự chở che, và rộng hơn là
trách nhiệm của con người đối với thế giới này.
Những bài thơ viết về các vấn đề ở vùng Trung Đông của Nye thường gây xúc động hơn những bài thơ khác bởi bà là người Mỹ nhập cư từ đất nước Palestine nên bà đưa ra những hiểu biết khá sâu sắc về vùng đất này.
Phố Via Dolorosa tại Thành cổ Jerusalem
được nhắc đến trong bài thơ
NHỮNG CON ĐƯỜNG
Mộc Nhân dịch
from "Streets", by Naomi Shihab Nie (*)
Một người đàn ông rời xa cõi đời
và những con đường nơi ông sống
trở nên ngắn hơn chút ít.
Để hiểu bài thơ này, bạn cần biết rằng Naomi Shihab Nye (1952) là người Mỹ gốc Ả Rập. Cha cô là người Palestine và mẹ là người Mỹ. Gia đình cô trước đó sống ở Palestine và đến năm 1948, khi nhà nước Israel được thành lập, họ trở thành người tị nạn ở Nakba. Cô sinh ra và lớn lên ở Mỹ; trở thành nhà thơ, biên tập viên, nhạc sĩ và tiểu thuyết gia có tên tuổi, được nhiều giải thưởng Văn học lớn tại Hoa Kỳ. (Reference)
.jpg)
Making a Fist (Nắm tay lại) là bài thơ được nhiều người biết đến của Naomi Shihab Nye (1). Qua hình tượng cái nắm tay (fist), bài thơ nói về sức mạnh của niềm tin, nghị lực bản thân giúp chúng ta dũng cảm vượt qua nghịch cảnh (2).
Bài thơ “One Boy Told Me” là lời của một cậu bé – con trai ba tuổi của nhà thơ – thể hiện cách mà một đứa trẻ tò mò, giải thích, nhìn nhận - theo góc nhìn của riêng mình - về thế giới. Ngôn ngữ và tư duy của đứa trẻ thật là hồn nhiên, ngây thơ và hài hước thể hiện qua các câu hỏi về thế giới xung quanh như:
Bài thơ của Naomi Shihab Nye
tặng Sitti Khadra, phía bắc Jerusalem
DƯỚI NHỮNG LỚP
NGÔN TỪ
Bài thơ văn xuôi (a prose Poem) của Naomi Shihab Nye
Găng tay màu vàng có ý nghĩa gì trong thế giới chuyển dịch
này?
Lúc tôi còn nhỏ, giống như mọi người. Cuộc sống là một chuỗi những phòng ngừa: không hôn bộ lông con sóc trước khi chôn nó, không mút kẹo, không bóp nổ bong bóng, không ném quả dưa hấu, xem TV.
MN: Khi đọc bài thơ này, ngay lập tức chúng ta sẽ cảm thấy tỉnh
táo và yên tâm. Nhà thơ muốn nói với chúng ta rằng lòng tốt là một phẩm chất
lâu dài trong quá trình học tập, thử thách và chấp nhận sự mất mát. Lòng tốt ở
đây như là một cách sống hơn là một loạt các hành vi rời rạc; nó biểu hiện của
sự hiệp thông, chia sẻ, cảm thấu sâu sắc. Và nhất là, chỉ sau nhiều lần trải thấu nỗi buồn thì lòng
tốt mới đồng hành và dẫn dắt chúng ta, trở thành một người bạn cùng đi đến miền
nhân ái.
Đây là một bài thơ hay của Naomi Shihab Nye nói về những cảm nhận, tâm trạng của nhà thơ khi kết thúc Tháng Tám, bước vào mùa hè. Những vẻ đẹp của thiên nhiên: sợi tơ, những bông hoa tím, ngôi nhà có mái và tường bằng cây nho, khóm dứa già với những quả gai… (Spun silk, purple blossoms, house by now roof and walls of vine, ancient pineapple crowned with spiky fruit…) cùng niềm hân hoan của con người dù có những điều còn ẩn giấu bên trong, chưa thể nào biết trước (your whole life and know there was something)…
Có điều gì đó không thể phủ nhận được ẩn chứa trong bài thơ “Bees Were Better” của Naomi Shihab Nye dù bà thể hiện câu chuyện rõ ràng, mạnh dạn và không rườm rà. Những câu thơ tự do tương đối đơn giản được viết ở ngôi thứ nhất là cái nhìn của tác giả về con người và sự vật. Nội dung bài thơ của Nye mượn hình ảnh từ thiên nhiên để gợi cho chúng ta suy ngẫm về cuộc sống. Trong bài thơ này, Naomi Nye không kết luận hay khuyên nhủ điều gì. Hình thức bài thơ là hiện đại phương Tây nhưng tứ thơ kiểu Haiku của phương Đông – tác giả chỉ chụp lại hình ảnh, sự kiện – phần ngoài ngôn từ để bạn đọc tự giải mã, khám phá (breaking up) theo cách của mình.
Bài thơ “Burning the Old Year” (Đốt cháy năm cũ) của Naomi Shihab Nye nói về việc dọn dẹp những thứ cũ kỹ, tưởng như vụn vặt vào cuối năm và nhận ra những gì còn lại cho năm mới. Những mẩu giấy đỏ, danh sách và các ghi chú đều bị đốt cháy - kể cả các loài cây cỏ cùng những bài thơ yêu thích.
Bài thơ “Blood” (Máu) của Naomi Shihab Nye là gồm năm khổ thơ được chia thành
nhiều dòng không đều nhau, viết theo thể thơ tự do. Nó mang tính tự sự mãnh liệt
và dường như câu chuyện rất đáng tin.
“Blood” đến từ chính cuộc đời của nhà thơ bao gồm những khó khăn mà cô và gia đình gặp phải trong việc dung hòa các khía cạnh văn hóa của mình - cô là người Palestine, Ả Rập – đang sống tại Mỹ.
 |
| Naomi Shihab Nye |
Janna tên đầy đủ là Janna Jihad Ayyad là một em gái người Palestine, em đã sử dụng mạng xã hội để giao tiếp, thông báo với thế giới bên ngoài về những trải nghiệm sâu sắc của em trong xung đột bạo lực thường xuyên giữa Israel và Palestine.
Bài thơ “Famous” của Naomi Shihab Nye tập trung vào định nghĩa về sự nổi
tiếng và ý nghĩa thực sự của việc “nổi tiếng”. Bà quan tâm đến điều gì thực sự
quan trọng trong cuộc sống và cách đạt được điều đó.
Bài thơ tràn ngập những hình ảnh mà thoạt nghe, chẳng liên quan gì đến danh lợi. Nhưng, khi bài thơ tiến triển, mỗi ví dụ đáng ngạc nhiên được xây dựng dựa trên ví dụ trước đó, tạo ra một ý tưởng chung về những gì có thể và nên có.
 |
| Illustration by Jillian Tamaki |
Trong bài thơ này, Naomi Shihab Nye đã tìm thấy một sự tôn kính cao quý trong cách dẫn dắt cuộc sống bình thường. Người ta có nhiều cách để cầu nguyện chứ không nhất thiết phải quì gối hay hành hương về thánh địa. “Cầu nguyện” là một từ được “cắt rời” (shedding) từng âm tiết thành nhiều cách hiểu và hóa thân vào đời sống, rồi qui tụ vào đất trời thanh cao (fuse them to the sky). Lao động, ăn uống, hành hương, hạnh phúc… thậm chí ở cuối bài thơ, lời nói bất kính và hành động hài hước của lão khùng Fowzi dường như là cách tác giả giải thiêng việc nguyện cầu.
Thơ Naomi Shihab Nye
Naomi Shihab Nye sinh năm 1952 ở St. Louis, Missouri. Cha cô là một người tị nạn Palestine và mẹ cô là một người Mỹ mang hai dòng máu Đức và Thụy Sĩ. Nye đã trải qua tuổi thanh xuân của mình ở cả Jerusalem và San Antonio, Texas.
