Mộc Nhân dịch
Nguyên tác: một tiểu
luân của tác giả John Kelly: “Literature’s hand luggage”: wit and wisdom in
James Geary’s “The World in a Phrase: A Brief History of the Aphorism” - “Hành
lý xách tay của văn chương”: sự dí dỏm và trí tuệ trong cuốn sách “Thế giới
trong một câu: Lịch sử ngắn gọn về câu châm ngôn” của James Geary. (*)
Mộc Nhân
Châm ngôn là những lời
tóm tắt ngắn gọn về những quan sát khiến bạn suy nghĩ và đôi khi nhìn thế giới
dưới một góc nhìn khác, nhìn cuộc sống theo một cách khác.
Châm ngôn đã tồn tại hàng thế kỷ, một số người cho rằng câu châm ngôn đầu tiên thuộc về Hippocrates. Tôi nghĩ nhiều người nên biết chúng bởi trên thực tế, nó truyền cảm hứng cho bạn.
40. Phụ nữ từ mười bốn tuổi trở lên được đàn ông tâng bốc bằng danh xưng "tình nhân". Vì vậy, nhận thấy rằng họ chỉ được coi là đủ tư cách để mang lại khoái lạc cho đàn ông, họ bắt đầu trang điểm cho bản thân, và trong đó họ đặt hy vọng sai lầm. Do đó, chúng ta nên tập trung vào việc làm cho họ nhận thức được rằng họ được coi trọng vì vẻ ngoài của hành vi đứng đắn, khiêm tốn và kín đáo.
31. Hãy tin chắc rằng bản chất cốt yếu của lòng sùng kính đối với các vị thần là hình thành những quan điểm đúng đắn về họ, coi họ như "bản thể" hiện hữu và cai quản vũ trụ bằng lòng tốt và công lý. Và hãy kiên định với quyết tâm này, vâng lời họ, phục tùng họ và sẵn lòng tuân theo họ trong mọi hoàn cảnh, theo sự hiểu biết hoàn hảo nhất.
22. Nếu bạn thực sự khao khát đạt đến triết học, hãy chuẩn bị tinh thần ngay từ đầu để bị cười nhạo, bị chế giễu bởi đám đông, để nghe họ nói: "Hắn ta trở lại với chúng ta như một nhà triết học ngay lập tức", và "Tại sao lại có vẻ mặt kiêu ngạo này?". Còn về phần bạn, đừng có vẻ mặt kiêu ngạo; hãy kiên định với những điều mà bạn cho là tốt nhất, với tư cách là người được Chúa chọn cho vị trí này.
11. Đừng bao giờ nói về bất cứ điều gì, "Tôi đã đánh mất nó"; mà hãy nói, "Tôi đã trả lại nó." Con bạn chết? Nó đã được trả lại. Vợ bạn chết? Bà ấy đã được trả lại. Tài sản của bạn bị lấy mất? Chẳng phải nó cũng đã được trả lại sao? "Nhưng kẻ lấy mất nó là một kẻ xấu." Việc người cho giao cho ai lấy lại thì có gì khác biệt với bạn? Khi người đó giao cho bạn sở hữu, hãy giữ gìn nó; nhưng đừng coi nó là của riêng bạn, giống như khách du lịch coi một khách sạn vậy.
Epictetus là một triết gia Hy Lạp cổ đại (khoảng 55 - 135), theo chủ nghĩa khắc kỷ Hy Lạp. Những lời dạy của ông đã được học trò Arrian chép ra và xuất bản trong các tác phẩm Discourses and Enchiridion (Những thảo luận và Cẩm nang). Tất cả các ghi chép trên đều mang tinh thần triết học, nhân văn và có giá trị về văn chương, có thể so sánh với các tác phẩm của Socrates.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew
Hui
Một số người cho rằng bạn không thể gán bất kỳ ý nghĩa nào cho nó. Vẫn có những giới hạn, nhưng tác phẩm của ông ấy cởi mở hơn nhiều so với hầu hết các nhà triết học khác. Điều tương tự cũng có thể nói về các tác phẩm của Ludwig Wittgenstein - thực tế, có rất nhiều trường phái diễn giải về Wittgenstein, một nhà văn viết theo lối châm ngôn, theo nhiều cách.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew
Hui
3. Những câu châm ngôn hoạt động rất thú vị như những công cụ ghi nhớ.
Có lẽ điều đó dẫn chúng ta đến với Heraclitus, lựa chọn tiếp theo của bạn. Câu nói nổi tiếng và đáng nhớ nhất của ông là: “Bạn không thể bước vào cùng một dòng sông hai lần.” Ban đầu, điều này đối với tôi có vẻ hời hợt, nhưng khi suy ngẫm lại, nó hoàn toàn sâu sắc. Nó nắm bắt được, tiềm tàng, nhiều ý tưởng về bản chất của thời gian, bản ngã, kinh nghiệm, ham muốn…
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew Hui (2)
Cuộc sống không được xem xét kỹ lưỡng thì không đáng sống. Thiên nhiên thích ẩn mình. Bạn không thể bước vào cùng một dòng sông hai lần… Chắc chắn tất cả chúng ta đều lớn lên với những câu châm ngôn như thế, và có lẽ chúng ta coi tầm quan trọng của chúng là điều hiển nhiên. Andrew Hui, tác giả của cuốn sách đầy đủ đầu tiên về lý thuyết châm ngôn, dẫn dắt chúng ta qua lịch sử của những câu nói triết học ngắn gọn từ Heraclitus đến Nietzsche và xa hơn nữa.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: “Yes! I wrote a book of aphorisms” (Vâng! tôi đã
viết một cuốn sách châm ngôn) - by James Guida
Vài năm trước, nhờ sự ưu ái của một nhà xuất bản độc lập, tôi đã xuất bản một cuốn sách châm ngôn. Nghĩa là, một tuyển tập các câu ngắn gọn, rời rạc, có phần triết lý. Nhìn lại, điều này dường như thật kỳ lạ - châm ngôn! - và tôi nhận ra mình vẫn đang cố gắng hiểu được trải nghiệm này.
Mộc Nhân dịch (*)
“Châm ngôn và thơ ca luôn mang tính độc đáo, sản phẩm của chúng là một hình ảnh được tăng cường tính cụ thể trong việc kể chuyện.”
Những câu châm ngôn về thức ăn.
1. Sau một bữa tối ngon miệng, người ta có thể tha thứ cho bất cứ ai, thậm chí cả người thân của mình. (After a good dinner one can forgive anybody, even one's own relations.) - Oscar Wilde.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: The Smallest
Space: Lyric Aphorism in Contemporary Poetry - by Hannah Brooks-Motl (Không
gian nhỏ nhất: Châm Ngôn Trữ Tình Trong Thơ Đương Đại)
IV.
Châm ngôn cho phép kiểu tư duy nào? Tôi đã mô tả nó trước đó là vừa “phân mảnh” vừa “tích lũy”. Châm ngôn thường xuất hiện theo nhóm, như trong Materia Poetica của Stevens, hoặc các tác phẩm của Emil Cioran; chúng mời gọi, như Susan Sontag từng nhận xét, nhiều châm ngôn hơn nữa.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: The Smallest
Space: Lyric Aphorism in Contemporary Poetry - by Hannah Brooks-Motl (Không
gian nhổ nhất: Châm Ngôn Trữ Tình Trong Thơ Đương Đại)
I.
Trong bài thơ “Người Mang Vật”, Wallace Stevens đã đưa ra một trong những tuyên bố nổi tiếng nhất của mình: “Bài thơ phải chống lại trí tuệ / thảy đều thành công” (The poem must resist the intelligence / Almost successfully.) Ngụ ý: một bài thơ hay không nên để người đọc hiểu được ngay lập tức, nhưng cũng không được trở nên hoàn toàn vô nghĩa.
Châm ngôn về bản chất là một thể loại văn học quý tộc. Người viết châm ngôn không tranh luận hay giải thích, mà chỉ khẳng định; và ẩn chứa trong lời khẳng định đó là niềm tin rằng họ khôn ngoan và thông minh hơn độc giả của mình. – W. H. Auden.
Những câu trích về Ngựa:
1. Có điều gì đó ở vẻ ngoài của con ngựa rất tốt cho tâm hồn con người. (There is something about the outside of a horse that is good for the inside of a man.) - Winston Churchill.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: “In Praise of the New Aphorism, No Longer Just For Great Men" - (Ngợi ca châm ngôn mới, không còn chỉ dành cho những vĩ nhân) – by Kristen Martin (2) - Về cách làm mới châm ngôn của Sarah Manguso, Maggie Nelson, và Rivka Galchen.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: Aphorisms: Gifted one-liners, by Kelvin Roy-Gapper (2)
Kelvin Roy là một nhạc sĩ người Mỹ gốc New Zealand, thành công trong lĩnh vực âm nhạc nhưng đồng thời, anh dành tình yêu cho ngôn ngữ, văn học bằng việc sưu tầm những câu châm ngôn và theo thời gian bắt đầu tự sáng tác ra những câu châm ngôn của riêng mình.
