Những câu trích dưới đây lấy từ các tác phẩm của Imre Kertész - Nobel VH 2022: Kinh cầu siêu cho thai nhi (Kaddish for an Unborn Child), Thanh lọc (Liquidation), Truyện trinh thám (Detective Story), Số phận vô định (Fatelessness)...
Mộc Nhân - Tuyển dịch từ nhiều nguồn.
1. Tôi nghĩ một người trở thành nhà văn bằng cách tự biên tập các tác phẩm của mình. (I think a man turns into a writer by editing his own texts.)
Imre Kertész đã trình bày Bài diễn từ nhận giải Nobel (bằng tiếng Hungary) tại Börssalen thuộc Viện Hàn lâm Thụy Điển ở Stockholm, ngày 7 tháng 12 năm 2002. Bài diễn từ này có tựa: “HEUREKA!” (1)
Tác phẩm "Der Betrachter" (Người quan sát)
Của Imre Kertesz
Năm 2002, Imre Kertész (1929 - 2016) - Nhà văn người Hungary gốc Do Thái, sống sót trại tập trung Holocaust, được trao giải Nobel Văn học “vì những tác phẩm đề cao trải nghiệm mong manh của cá nhân trước sự tàn bạo man rợ của lịch sử” (for writing that upholds the fragile experience of the individual against the barbaric arbitrariness of history).
Dưới đây là Thông cáo báo
chí (Press release) của Viện Hàn lâm Thụy Điển về giải Nobel VH 2002
Mộc Nhân
Phần thưởng lớn nhất mà tôi từng biết đối với việc làm cha mẹ chính là niềm vui khi được ở bên cạnh những đứa con đã trưởng thành của mình. Chúng là những người bạn với một chiều sâu tình cảm đặc biệt.
Lê Đức Thịnh
 |
| Bài đăng trên Tc Sống Đạo - Số Mùa Hạ/ Bính Ngọ (Ra tháng đầu tháng 6/ 2026) |
"Khảo đảo" là một từ Hán Việt cổ, ít xuất hiện trong các văn bản phổ thông, nhưng tồn lưu trong các văn kinh Phật Giáo, Cao Đài Giáo. Ngay cả trong sinh hoạt tôn giáo thường nhật, các vị giảng pháp hoặc chia sẻ nội dung phổ tế cũng ít dùng; nhất là trong phương ngữ Trung trung bộ, khi phát âm “khảo” có thể thành khổ, tạo nên một nét nghĩa mới.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác Anh ngữ: I have in me like a haze by Fernando
Pessoa
Trong tôi như có màn sương
Vừa hư vô vừa hiện hữu
Một hoài niệm mơ hồ lưu cữu
Chập chờn ngày ngỡ chưa xa.
Những câu trích dưới đây
của V. S. Nailpaul (Nobel VH 2001) lấy từ các tác phẩm: A House for Mr Biswas
(Ngôi Nhà Cho Ông Biswas), In a Free State (Ở một đất nước tự do), A Bend
in the River (Nơi dòng sông uốn lượn), Half a
Life (Nửa cuộc đời), Magic Seeds (Hạt Giống Kỳ Diệu), An Area of Darkness: His
Discovery of India (Một vùng tối: Khám phá Ấn Độ)
***
Ngài V.S.Naipaul - tên đầy đủ Vidiadhar Surajprasad Naipaul (1932 – 2018) - nhà văn Trinidad và Tobago thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Ông được trao giải Nobel Văn học 2001 “vì đã kết hợp lối kể chuyện sâu sắc và sự xem xét kỹ lưỡng không thể bị mua chuộc trong các tác phẩm buộc chúng ta phải nhìn thấy sự hiện diện của những lịch sử bị kìm nén”. (1)
Ông đã trình bày bài diễn từ nhận giải Nobel tại Börssalen, Viện Hàn lâm Thụy Điển ở Stockholm, ngày 7 tháng 12 năm 2001.
Mộc Nhân tuyển dịch từ nhiều nguồn (*)
Một số câu trích của Cao
Hành Kiện (Gao Xingjian) – Nobel Văn học 2000, từ các tác phẩm của ông: Linh
sơn (Soul Mountain), Thánh kinh của một người đàn ông (One Man's Bible)…
1. “Sự khởi đầu của cuộc sống mang đến khát vọng tìm kiếm sự thật, trong khi khả năng nói dối được hình thành dần dần trong quá trình cố gắng sinh tồn.” (With the beginning of life, comes the thirst for truth, whereas the ability to lie is gradually acquired in the process of trying to stay alive.)
Cao Hành Kiện - Gao Xingjian, sinh năm 1940 (1) Tiểu thuyết gia, nhà viết kịch, nhà phê bình, đạo diễn phim... người Trung Quốc, sống lưu vong tại Pháp, được trao giải Nobel Văn học năm 2.000 “vì một tác phẩm có giá trị phổ quát, những hiểu biết cay đắng và sự khéo léo về ngôn ngữ, đã mở ra những con đường mới cho tiểu thuyết và kịch Trung Quốc” (for an novel of universal validity, bitter insights and linguistic ingenuity, which has opened new paths for the Chinese novel and drama).
Mộc Nhân tuyển dịch từ
nhiều nguồn
1. “Vì con người đang tàn phá rừng nên những câu chuyện cổ tích đang chạy trốn. Không còn một cái cây nào để bám víu, trẻ em không còn có thể bị lạc... những câu chuyện cổ tích đang chạy về các thành phố và kết thúc tồi tệ.” (Because men are killing the forests the fairy tales are running away. Haven't a single tree to catch hold of, children can no longer get lost... the fairy tales are trotting off to the cities and end badly.)
Günter Grass (1927 - 2015) - Nhà văn người Đức, được trao giải Nobel Văn học năm 1999 vì: “với những câu chuyện ngụ ngôn đen tối đầy dí dỏm khắc họa khuôn mặt bị lãng quên của lịch sử” (whose frolicsome black fables portray the forgotten face of history).
Günter Grass đã đọc bài
diễn từ này tại Börssalen, Thụy Điển, Stockholm, ngày 7 tháng 12 năm 1999. Bài
diễn từ có tựa “Còn tiếp…” (To be Continued…)
Mộc Nhân dịch (1)
Mộc Nhân tuyển dịch (*)
1. “…nếu có cách nào để thế giới được biến đổi tốt đẹp hơn, thì chỉ có thể làm được bằng chủ nghĩa bi quan; những người lạc quan sẽ không bao giờ thay đổi thế giới tốt đẹp hơn.” (. . . if there is a way for the world to be transformed for the better, it can only be done by pessimism; optimists will never change the world for the better.)
Mộc Nhân dịch (*)
Năm 1998, José Saramago (1922 - 2010) – Nhà văn, nhà thơ Bồ Đào Nha, được trao giải Nobel Văn học vì: “với những câu chuyện ngụ ngôn được duy trì bởi trí tưởng tượng, lòng trắc ẩn và sự châm biếm, liên tục cho phép chúng ta một lần nữa nắm bắt được một thực tại khó nắm bắt” (who with parables sustained by imagination, compassion and irony continually enables us once again to apprehend an elusory reality).
 |
| José Saramago |
***
Mộc Nhân tuyển dịch từ nhiều nguồn
1. “Hãy biết cách sống
trọn vẹn thời gian được ban tặng.” (Know
how to live the time that is given you.)
2. “Một nền văn học không phản ánh thời đại của chính nó thì không có ý nghĩa gì.” (A literature that does not speak for its own time has no relevance.)
Mộc Nhân dịch (1)
Dario Fo (1926 - 2016) -
Nhà viết kịch, đạo diễn, họa sĩ Ý, được trao giải Nobel Văn học năm 1997 vì “Noi
gương những người hề thời Trung cổ trong việc trừng phạt chính quyền và giữ gìn
phẩm giá của những người bị áp bức” (Who emulates the jesters of the Middle
Ages in scourging authority and upholding the dignity of the downtrodden).
***
Mộc Nhân – cho sinh nhật thứ 64. (Tiếp theo Phần 1)
Sinh nhật thứ 64 - những phân mảnh dữ liệu của tôi đang ráp lại một cách tự do, ngẫu hứng, đầy hoài niệm, hiện sinh và trắc ẩn. Khi ngày sinh nhật quay trở lại, nó không chỉ mang đến một con số mới cho tuổi tác, mà còn mang đến một khoảng lặng buộc ta phải đối diện với chiếc gương của cõi người.
Mộc Nhân – cho Sinh nhật lần thứ 64.
1.
Mỗi năm một lần, thời gian tặng cho tôi/ chúng ta một cột mốc gọi là "Sinh nhật". Ngày này, người ta thường chúc nhau tuổi mới, quà cáp và những buổi tiệc. Nhưng nếu bóc tách những lớp màng bọc của nghi lễ, sinh nhật thực chất là một cuộc hành hương ngược dòng về với bản thể, một tiếng chuông nhắc nhở ta về khoảnh khắc đáng đánh dấu trong dòng chảy đời người.
Mộc Nhân (MN) thực hiện với Gemini (G) – Tiếp theo Phần 1
Câu 5: Bạn có nhận xét gì về phong cách thơ của Mộc Nhân Lê Đức Thịnh?
* Gemini: Phong cách thơ của Mộc Nhân Lê Đức Thịnh là một hiện tượng lập ngôn khá đặc biệt trong dòng chảy thơ ca đương đại. Đó không phải là tiếng thơ của những phá cách ồn ào về mặt hình thức, mà là sự lắng đọng mang chiều sâu của một "triết nhân đi tìm bản thể".
Mộc Nhân (MN) thực hiện với Gemini (G)
Gần đây, đầu óc tôi bỗng nảy ra câu hỏi: Không biết trí tuệ nhân tạo (AI) có ghi nhận những thông tin hay đánh giá về tôi (Mộc Nhân Lê Đức Thịnh) không? Tất nhiên dữ liệu về tôi trên Internet khá nhiều, với gần 4.000 bài viết của tôi + của bạn bè viết về tôi và hàng trăm bài báo trên nhiều báo & tạp chí, tôi nghĩ chừng đó cũng vừa đủ cho AI ghi nhận và trả lời.
Và khi thực hiện điều này, tôi (bạn) luôn chú ý câu quan trọng mà AI thường đặt ở cuối mỗi lần trả lời: "AI/ Gemini/ ChatGPT có thể mắc lỗi, hãy kiểm tra kỹ lại".
Mộc Nhân
Hoàng hôn Mỹ Sơn hiếm khi nhìn thấy ráng, thánh địa cô độc, không cần sự tô vẽ nào, nhưng luôn mời gọi chiêm nghiệm và khám phá. Nơi này những phiền nhiễu của nền văn minh tan biến, chỉ còn sự trong trẻo, trầm mặc, huyền bí, nhiều bí mật chưa được giải mã.
Mộc Nhân
Một ngày rất đẹp. Bầu trời, biển cả và gió mây là linh hồn của những con tàu đang lênh đênh phía khơi xa.
Đám mây kia lơ lửng như một chiếc lông vũ hồng của một chú hồng hạc khổng lồ bay vào khoảng không mênh mông của tự nhiên.
Mộc Nhân
Tôi thích lưu giữ những câu trích dẫn mà tôi thấy thú vị hoặc truyền cảm hứng. Điều đó đặc biệt đúng với những câu trích dẫn về trà mà tôi muốn chia sẻ trong bài này. Chúng đến từ nhiều nguồn khác nhau, và không được liệt kê theo bất kỳ thứ tự cụ thể nào. Hãy thưởng thức chúng một cách chậm rãi như thưởng thức một tách trà.
Mộc Nhân
1.
Khi bạn thuộc nhóm U70, cuộc sống của bạn trở nên tự do hơn. Dù bộ nhớ đã gần đầy nhưng bạn vẫn muốn thêm vào nhiều file dữ liệu đồng thời với việc xoá bỏ những dữ liệu rác, xấu – đó là điều mà người ta vẫn quen gọi là buông bỏ.
Mộc Nhân
Đôi khi xốc lại vai còng
ngẫm đời tự thấy mình đà quá xuân
lật tung lưu cữu lục tuần
lấm lem ký ức trầm luân những ngày
Mộc Nhân
1.
Tôi không thể để mùa hè trôi qua mà không nhắc đến loài côn trùng yêu thích của mình, những ca sĩ duyên dáng của mùa hè – ve sầu.
Mộc Nhân
Đứng trên cầu Thuận An – cây cầu vượt cửa biển dài nhất miền Trung – quan sát toàn cảnh Phá Tam Giang: bầu trời, mây nước, làng xóm, những khu rừng ngập mặn, những con tàu đang lênh đênh trong Phá và ghe thuyền len lỏi trong Rú Chá…
"Chiếc bình vỡ" là một trong những bài thơ nổi tiếng nhất của Sully Prudhomme , Nobel VH 1901 (1), nhưng đa số các bản dịch thiếu đi vẻ đẹp của bản gốc tiếng Pháp, đặc biệt là vì bản gốc có vần điệu đặc trưng của thơ Pháp. Chắc chắn việc nắm bắt được phần này của bài thơ cũng quan trọng như việc nắm bắt được ý nghĩa của tác phẩm.
Đây là bài phát biểu của C.D. af Wirsén, Thư ký Thường trực của Viện Hàn lâm Thụy Điển, ngày 10 tháng 12 năm 1901, trong buổi lễ trao giải Nobel VH 1901 cho Sully Prudhomme. Trong sự kiện này, nhà thơ Sully Prudhomme vì điều kiện sức khoẻ nên không có mặt và không có bài diễn từ nhận giải. (1)
 |
| Sully Prudhomme - Nhà thơ Pháp Nobel VH 1901 |
P.6: Giới thiệu tóm tắt các tác giả Nobel Văn học từ 2007 - 2025.
.jpg)
Doris Lessing, nhà văn Anh
Nobel VH 2007
104. Năm 2007, Doris Lessing (1919 - 2013) - Nhà văn nữ người Anh, được trao giải Nobel Văn học “nhà sử thi về trải nghiệm của phụ nữ, người với sự hoài nghi, nhiệt huyết và sức mạnh tầm nhìn đã đưa một nền văn minh bị chia rẽ ra xem xét kỹ lưỡng” (that epicist of the female experience, who with scepticism, fire and visionary power has subjected a divided civilisation to scrutiny).
P.5: Giới thiệu tóm tắt các tác giả Nobel Văn học từ 1986 - 2006.
 |
| Wole Soyinka, tác giả người Nigeria Nobel VH 1986 |
83. Năm 1986, Wole Soyinka (1934 - ) Nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch Nigeria, được trao giải Nobel Văn học vì “người đã khắc họa bi kịch của sự tồn tại trong một góc nhìn văn hóa rộng lớn và với âm hưởng thi ca” (who in a wide cultural perspective and with poetic overtones fashions the drama of existence).
P.4: Giới thiệu tóm tắt các tác giả Nobel Văn học từ 1965 - 1985.
 |
| Mikhail Sholokhov - Nhà văn Liên Xô Nobel VH 1965 |
60. Năm 1965, Mikhail Sholokhov (1905-1984) - Nhà văn Liên Xô, được trao giải Nobel Văn học “vì sức mạnh nghệ thuật và sự toàn vẹn mà ông đã thể hiện trong sử thi về sông Don, một giai đoạn lịch sử trong cuộc đời của người dân Nga” (for the artistic power and integrity with which, in his epic of the Don, he has given expression to a historic phase in the life of the Russian people).
P.3: Giới thiệu tóm tắt các tác giả Nobel Văn học từ 1944 - 1964.
 |
| Ivo Andrić - Nam Tư Nobel VH 1961 |
39. Năm 1944, Johannes V. Jensen (1873 - 1950) -Tiểu thuyết gia, nhà thơ Đan Mạch, được trao giải Nobel Văn học: “vì sức mạnh và sự phong phú hiếm có của trí tưởng tượng thơ ca, kết hợp với sự tò mò trí tuệ sâu rộng và phong cách sáng tạo táo bạo, mới mẻ” (for the rare strength and fertility of his poetic imagination with which is combined an intellectual curiosity of wide scope and a bold, freshly creative style).
P.2:
Giới thiệu tóm tắt các tác giả đoạt giải Nobel Văn học từ 1922 đến 1943.
 |
| George Bernard Shaw Nobel VH 1925 |
22. Năm 1922, Jacinto Benavente (1866 – 1954) - Nhà thơ, nhà viết kịch Tây Ban Nha, được trao giải Nobel Văn học: “vì cách thức tuyệt vời mà ông đã tiếp nối truyền thống lừng lẫy của kịch Tây Ban Nha” (for the happy manner in which he has continued the illustrious traditions of the Spanish drama).
Từ năm 1901 đến năm 2025, Giải Nobel Văn học đã trao 118 lần cho 122 tác giả, trong loạt 5 Entry tiếp nối sau đây, tôi sẽ lần lượt giới thiệu tóm tắt 122 tác giả trên. Nguồn tư liệu lấy từ trang Nobelprize.org
P.1:
Giới thiệu tóm tắt các tác giả đoạt giải Nobel Văn học từ 1901 đến 1921.
***
Mộc Nhân
Buổi sáng bừng dậy
em hiện ra với những sắc màu tươi tắn, rực rỡ
ngập tràn gian phòng
bên ngoài cỏ cây phủ đầy sương.
Mộc Nhân - trích ca từ Bob Dylan
1. “Đằng sau mỗi điều đẹp đẽ đều ẩn chứa một nỗi đau nào đó.” (Behind every beautiful thing, there's some kind of pain.)
1.
Sijo (âm Việt: Thời điệu) là một trong những hình thức thi ca Triều Tiên thời Trung Đại. Sijo còn tên gọi khác là Đoản ca hoặc Thời tiết ca, hình thành vào cuối thế kỷ 14 (cuối nhà Cao Ly), bắt nguồn từ ca dao Cao Ly.
Mộc Nhân
1.
Thể hiện niềm vui bằng cách vỗ tay hình
thành từ tuổi thơ như một động tác, một thói quen tương tác, theo suốt con người
cho đến lúc xuôi tay.
Trong thưởng thức nghệ thuật, vỗ tay là một hành động bản năng, vô thức thể hiện sự đồng cảm giữa diễn viên và khán giả.
Mộc Nhân - Unclassifiable
1.
Nhiều người trong chúng ta cảm thấy cô đơn và bị tấn công bởi sự vô nghĩa của những gì chúng ta đang làm. Nhưng chúng ta vẫn đang làm vào những lúc như vậy và không bao giờ tự hỏi về mục đích của hoạt động đó.
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác “Days” by Philip Larkin (2)
Ngày để làm gì?
Là thời gian sống
Gọi ta tỉnh mộng
Khi ngày trôi qua.
1. “Đừng đi trước mặt
tôi… Tôi có thể không theo sau/ Đừng đi sau lưng tôi… Tôi có thể không dẫn đường/
Hãy đi bên cạnh tôi… chỉ cần là bạn của tôi thôi” (Don’t walk in front of me… I may not follow/ Don’t walk behind me… I
may not lead/ Walk beside me… just be my friend).
Albert Camus (1913 - 1960) - Nhà văn, triết gia, nhà báo Pháp, được trao giải Nobel Văn học “vì những tác phẩm văn học quan trọng của ông, với sự nghiêm túc sáng suốt đã soi sáng những vấn đề của lương tâm con người trong thời đại chúng ta” (for his important literary production, which with clear-sighted earnestness illuminates the problems of the human conscience in our times).
Sau mỗi cuộc chiến, ai đó phải dọn dẹp
mọi thứ sẽ không tự sắp xếp.
