1. “Mỗi thành phố đều có
sinh quyển ẩm thực riêng.” (Each city has
its own culinary landscape.)
2. “Đối với tôi, thiên nhiên không phải là cảnh quan, mà là sự năng động của các lực lượng thị giác.” (For me nature is not landscape, but the dynamism of visual forces.)
3. Về thi pháp:
- Tôi xin trích lại ý kiến của nhà nghiên cứu Hoàng Sĩ Nguyên: Những tìm tòi trong thi pháp tự sự phản ánh sự chuyển biến trong quan niệm nghệ thuật của truyện ngắn Đà Nẵng… Các tác giả không lựa chọn những thử nghiệm cực đoan mà thiên về đổi mới từ bên trong cấu trúc tự sự. Truyện ngắn không còn chỉ hướng tới việc kể một câu chuyện mà ngày càng coi trọng quá trình kiến tạo ý nghĩa thông qua ký ức, điểm nhìn, biểu tượng và chiều sâu ý thức nhân vật. Sự chuyển dịch ấy đánh dấu bước đi từ kiểu tự sự lấy sự kiện làm trung tâm sang kiểu tự sự lấy trải nghiệm tinh thần của con người làm hạt nhân.
Mộc Nhân Lê Đức Thịnh
(Tham luận tại Hội thảo
“TRUYỆN NGẮN ĐƯƠNG ĐẠI ĐÀ NẴNG” – Tháng 8/ 2026)
Kính thưa quý vị.
Hội thảo của chúng ta có tên gọi đầy đủ là: “Hội thảo Truyện ngắn Đương đại Đà Nẵng – Tác giả & Tác phẩm”. Tên hội thảo vừa thể hiện tính mở vừa khu biệt trong phạm vi không gian sáng tác của tác giả - tác phẩm, lại phải thể hiện được mối quan hệ - đóng góp và thành tựu của truyện ngắn đương đại Đà Nẵng trong tiến trình văn học cả nước.
Kính thưa các anh trong ban lãnh đạo Liên hiệp các Hội VH-NT Tp Đà Nẵng. Thưa quý vị đại biểu và khách mời đến từ các cơ quan ban ngành của Tp Đà Nẵng, các báo đài, trường Đại học, đại diện các hội chuyên ngành. Các vị lãnh đạo tiền nhiệm của Liên hiệp Hội và Hội nhà văn. Cùng toàn thể anh chị em là hội viên Hội Nhà văn Tp Đà Nẵng.
Mộc Nhân
1.
Trên một nhánh của sông
mẹ Vu Gia, chảy qua Làng Phú Lộc quê tôi, có cây cầu dân sinh trải qua nhiều “đời
cầu” do lũ lụt thường xuyên cuốn trôi, dân làng làm đi làm lại hàng năm: cầu
tre, cầu sắt, cầu phao, cầu trụ bê tông mặt ván…
Khi qua đây, tôi thường nghĩ về sự phù du, và đắm mình trong vẻ đẹp giản dị, mong manh của sự vật.
Mộc Nhân Lê Đức Thịnh
Hôm nay ngày 19/8/2026, tôi có một “anniversary” khá đặc biệt: Kỷ niệm 15 năm trang Blog Mộc Nhân Lê Đức Thịnh tại địa chỉ: thinhdailoc.blogspot.com.
(gõ cụm từ Mộc Nhân Lê Đức Thịnh lên Google).
Mộc Nhân phỏng dịch (thể lục bát)
Nguyên tác “A Mood of Quiet Beauty” - by John Ashbery.
Ánh chiều vàng mật vòm cây
em đi bỏ lại cuối ngày và tôi
hoàng hôn tắt lịm trên đồi
cầu vồng hạ xuống đơn côi hình hài
Mộc Nhân
RAU
Với món Mỳ Quảng nói riêng và món ăn Việt nói chung, mâm bát dọn lên càng nhiều màu sắc thì càng tốt; trong đó điểm nhấn phải là đĩa rau sống. Tôi có cảm giác chúng ta không chỉ bổ sung dinh dưỡng mà còn luôn cố gắng “bổ sung màu sắc” vào phần ăn của mình; "trò chuyện" với đĩa rau và dành cho rau những lời khen, bằng nhiều mỹ từ: “đẹp”, “bắt mắt”, “phong phú”…
Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: "Blackberry-Picking" - Seamus Heaney
Cuối tháng Tám, dưới nắng và mưa dầm
Những quả mâm xôi chín mọng, cả tuần
TÔI SẼ LƯU LẠI
Mộc Nhân
Tôi sẽ lưu lại mọi thứ ở
đây:
những đoàn xe và những vị
khách,
những tô mỳ Quảng gắn nhãn "Mỳ Quảng Nàng Thơ"
bên màu xanh đồng lúa
Trong rừng cây Pơmu ngàn năm tuổi: cành lá vươn tới bầu trời, rễ cắm sâu vào đá, dáng hình cổ thụ của nó, sự rung rinh của chiếc lá và thảm thực vật với những loài cộng sinh khác... chạm khắc vào tâm hồn chúng ta những vẻ đẹp, sự bí ẩn, luôn có điều gì đó khiến bạn ngạc nhiên...
Mộc Nhân dịch
Nguyên tác “The Poetry
Of Versatility” (*)
Thành tựu văn chương của
Gao Xingjian được vinh danh bằng giải Nobel Văn học năm 2000. Viện Hàn lâm Thụy
Điển đã công nhận Gao Xingjian "vì một khối lượng tác phẩm mang giá trị phổ
quát, sự thấu hiểu cay đắng và tài năng ngôn ngữ đã mở ra những con đường mới
cho tiểu thuyết và kịch Trung Quốc."
Mộc Nhân - P.4: TỪ BÀN ĂN ĐẾN TRÁI TIM
Bạn hay quan tâm đến câu
hỏi: Bữa ăn nào là quan trọng nhất trong ngày?
Câu trả lời quen thuộc là bữa ăn sáng. Tuy không sai nhưng chúng tôi tin rằng tất cả các bữa ăn đều quan trọng. Một bữa điểm tâm đủ dinh dưỡng, một bữa trưa no nê hay buổi tối nhẹ nhàng thư thái vừa phải…
CHẲNG CÒN ĐIỀU GÌ THUỘC VỀ CHÍNH NÓ
Những hàng cây này là của em
bởi em từng ngắm nhìn.
Những câu trích từ các tác phẩm: The Hunger Angel (Thiên thần đói), The Land of Green Plums (Vùng đất của những quả mận xanh), The Appointment (Cuộc hẹn), Nadirs (Những điểm thấp nhất), The Passport (Tấm hộ chiếu)… của Herta Müller – Nobel Văn học 2009.
Năm 2009, Herta Müller (1953 -) - Nhà văn, nhà thơ nữ người Đức, sống tại Romania, được trao giải Nobel Văn học “với sự cô đọng của thơ ca và sự thẳng thắn của văn xuôi, đã khắc họa bức tranh về những người bị tước đoạt” (who, with the concentration of poetry and the frankness of prose, depicts the landscape of the dispossessed).
Herta Müller đã trình bày bài từ nhận giải Nobel Văn học vào ngày 7 tháng 12 năm 2009, tại Viện Hàn lâm Thụy Điển, Stockholm.
Mộc Nhân
1.
Tôi không hề có ý định trình bày, thuyết minh về một thứ mọi người đều biết, quen thuộc đó là Mỳ Quảng; nhưng là Mỳ Quảng Nàng Thơ, một thực thể tồn tại bên trong đời sống của chúng tôi, thì mỗi ngày không viết gì về nó, là thiếu sót.
Mộc Nhân
1.
Tôi không ngồi đây để trình bày một bài thuyết trình tròn trịa về đạo nghĩa gia phong hay bổn phận làm cha - làm con. Khi người đời đòi hỏi ở tôi một bài giáo khoa về tình thâm, tôi luôn lắc đầu từ chối. Và đó là sự thật tận cùng. Ý niệm về gia đình, về bản ngã và những người đồng máu mủ, với tôi, chưa bao giờ là những định lý có sẵn để mang ra giảng giải.
Mộc Nhân dịch (*)
Năm 2008, Gustave Le
Clézio (1940-) – Tiểu thuyết gia Pháp, được trao giải Nobel Văn học vì ông là “Tác
giả của những khởi đầu mới, cuộc phiêu lưu thơ mộng và sự say đắm nhục dục, nhà
thám hiểm của một nhân loại vượt ra ngoài và bên dưới nền văn minh đang thống
trị” (author of new departures, poetic adventure and sensual ecstasy, explorer
of a humanity beyond and below the reigning civilization).
***
Mộc Nhân
1.
Tình yêu và
Ngôn từ - hai thực thể sinh ra từ
cùng một mẫu số chung của tâm hồn: trái tim, trí tưởng tượng và tâm trí.
Có một sự thật vừa thơ mộng vừa cay đắng: chỉ trong trí tưởng tượng, tình yêu mới có thể tồn tại mãi mãi và mãi mãi được bao quanh bởi vầng hào quang lấp lánh của thơ ca.
Mộc Nhân
Mộc Nhân
(Xem lại phần 1)
1.
Mỳ Quảng là điểm gặp gỡ chung của chúng ta, một trải nghiệm ẩm thực bản địa có tính phổ quát. Không có tình yêu nào chân thành hơn tình yêu dành cho ẩm thực, đó là món mỳ Quảng đối với người Quảng.
Mộc Nhân – tuỳ bút, ghi tại Làng Gióng Mỹ Nam – Tp Đà Nẵng
1.
Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, bên cạnh những chiếc xe tải nhỏ, xe đẩy, xe kéo, xe máy bán hàng rong, rao hàng ồn ào… những đôi quang gánh trên vai người phụ nữ vẫn thầm lặng len lỏi vào các vỉa hè, ngõ nhỏ, gợi nhớ về một thời gánh hàng rong cùng nhiều hoài niệm vang vọng nơi đây.
Mộc Nhân – Tuỳ bút
 |
| Bài đăng trên Tạp chí Đất Quảng số 12/ Tháng 8-2026 |
Giờ đây, tôi muốn viết
điều gì đó sau nhiều lần đến với những bãi biển - lang thang, thưởng ngoạn,
khám phá, vài chuyến đi biển…
Nói một cách thẳng thắn và công bằng, tôi sinh ra và lớn lên ở vùng trung du, thời trai trẻ gắn bó với núi rừng hơn là biển và đồng bằng. Ký ức về biển lưu dấu trong những chuyến đi hơn là những dấu hằn trong đời sống cá nhân; nếu núi rừng luôn là chất liệu sống và viết của tôi; thì biển là những vệt ký ức mới mẻ, thú vị.
Mộc Nhân
1.
Trong thế giới ẩm thực, nếu các nguyên liệu chính như thịt, cá hay rau củ được ví như bộ khung, thì gia vị chính là màu sắc, là vẻ đẹp, quyết định cái hồn/ làm nên độ ngon, khác biệt cho món ăn.
Mộc Nhân
1.
Viết chưa bao giờ là một trò chơi an toàn. Ngôn ngữ trong nghệ thuật luôn là giao tiếp mơ hồ, một bãi cát lún, một hồ nước đóng băng có thể sụp đổ dưới chân bạn bất cứ lúc nào...
Mộc Nhân
1.
Cánh đồng lúa xanh mượt
nhìn từ góc quán đẹp đến nỗi khách bước vào phải mở máy ảnh ngay, để cảnh vật
tràn vào khung hình, rồi lưu giữ...
Giờ đây, họ không vội nghe câu hỏi bạn dùng món gì, không còn cơn đói thúc đẩy họ đến quán ăn tô mỳ Quảng, không bận tâm đến menu…
Mộc Nhân
Tại sao chúng ta viết? Tôi hình dung rằng mỗi người đều có câu trả lời riêng cho mình. Viết lách điềm đạm hay gay cấn cũng là một cách hành động khi đối mặt với thực tế, một cách giao tiếp đặc thù, một phản ứng tùy theo tính cách mỗi người. Bằng việc viết, chúng ta có nhiều thời gian để suy ngẫm kỹ hơn về hành động ngôn ngữ của mình, không cần vội tức khí, nóng giận lên mạng làm kẻ dẫn đầu đám chửi bới, như đã thấy...
Mộc Nhân
1.
Có những khoảnh khắc trong cuộc đời, con người chợt lắng lại và nhìn thấu cái mệt mỏi nguyên sơ của sự tồn tại. Có người nghĩ: nếu biết vậy, thì tôi thà đừng được sinh ra đời còn hơn. Tôi thấy cuộc sống thật mệt mỏi.
Mộc Nhân
Phải chăng tôi nhớ Hội An
nhớ con phố với tường vàng quanh co
nhớ sông Hoài với bến đò
dòng trôi lờ lững tiếng hò đã xa
Mộc Nhân
Dường như càng ngày càng có nhiều người chọn/ xem việc đi bộ, chạy bộ là một cách để thư giãn và cải thiện sức khỏe. Vậy, riêng với các nhà văn, ngoài việc đi bộ để giữ gìn sức khoẻ thì liệu việc đi bộ có ảnh hưởng, tác động gì đến hoạt động sáng tác nói chung và chất lượng sáng tạo tác phẩm nói riêng hay không?
.jpg)
33. “Vay hôm nay để trả ngày mai là điều khủng khiếp; bọn cho vay nặng lãi sẽ khoét sâu đến tận xương tủy bạn cho đến khi nỗi lo nhấn chìm bạn.” (Borrowing today to pay tomorrow is harrowing; loan sharks will arrow your marrow till sorrow wash over you.)
Mộc Nhân
1.
Giữa một thế giới luôn vận hành bằng những guồng quay định kiến và áp lực đồng hóa, con người thường vô tình rơi vào những cái bẫy tư tưởng được giăng sẵn. Chúng ta sẽ nhận ra cỗ máy nhào nặn ấy trong một xã hội đặc thù, và ta mới thấy khát vọng tự do tinh thần trở nên xa xỉ đến nhường nào.
Bài thơ này nằm trong cuốn
hồi ký Going Home, năm 1957 của Doris
Lessing. Nó không đơn thuần là một bài thơ về thiên nhiên hay ký ức mà là một
bi kịch về sự ham muốn, sự ngột ngạt của không khí thuộc địa (Châu Phi) và sự đổ
nát tất yếu của cái đẹp dưới nhãn quan tàn nhẫn, trần trụi đặc trưng của
Lessing – chủ nhân giải Nobel Văn học 2007.
Đây là tuyển tập 100 câu tục ngữ châu Phi và những lời bình luận về chúng từ góc nhìn của người châu Phi của Vincent Okay Nwachukwu (Tác giả người Nigeria, sống tại Lagos, Nigeria). Đặc điểm của cún sách là sự hài hước được lồng ghép vào những lời thông thái đã tạo nên một tác phẩm văn học thú vị.
Mộc Nhân
“Mặt đất cười bằng muôn hoa.
Tôi đã bỏ ra nhiều thời gian ngắm, suy nghĩ và viết điều gì đó về hoa súng khi bất chợt nhìn thấy hai bông súng màu đỏ nổi lên giữa mặt hồ trong vắt, gần chỗ tôi ngồi, trong một quán café.
Những câu trích dưới đây của Doris Lessing, Nobel Văn học 2007, trong cuốn sách “The Golden Notebook” của bà.
Mộc Nhân tuyển dịch
1. “Dù bạn dự định làm gì, hãy làm ngay bây giờ. Điều kiện luôn luôn bất khả thi.” (Whatever you're meant to do, do it now. The conditions are always impossible.)
Năm 2007, Doris Lessing (1919 - 2013) - nhà văn nữ người Anh, được trao giải Nobel Văn học vì bà là “nhà sử thi về trải nghiệm của phụ nữ, người với sự hoài nghi, nhiệt huyết và sức mạnh tầm nhìn đã đưa một nền văn minh bị chia rẽ ra xem xét kỹ lưỡng” (that epicist of the female experience, who with scepticism, fire and visionary power has subjected a divided civilisation to scrutiny).
Mộc Nhân
1.
Trước và khi chúng ta sinh ra, thời gian là vô tận. Con người nhận ra mình đang sống giữa hai cõi thời gian vĩnh hằng ấy. Cuộc sống ngắn ngủi, chúng ta chỉ nhìn thấy rất ít và hầu như không biết gì. Giữa cái vô hạn của vũ trụ, điều gì có thể níu giữ một linh hồn khỏi sự lười biếng để không mãi mãi ở yên trong một căn phòng chật hẹp của định kiến?
"Blowin' in the Wind" (Cuốn theo gió), bài hát phản kháng kinh điển năm 1962 của Bob Dylan, đã có một cuộc đời dài và phong phú như một bài ca cho các phong trào từ dân quyền đến giải trừ vũ khí hạt nhân. Trong bài hát này, người nói đặt ra một loạt câu hỏi lớn về sự dai dẳng của chiến tranh và áp bức, rồi đáp lại bằng một câu trả lời lặp đi lặp lại, đầy ẩn ý: "Câu trả lời, hỡi các bạn, để gió cuốn đi."
Mộc Nhân
1.
Cuộc sống của mỗi người có nhiều ngăn. Có ngăn dành cho những bổn phận lo toan, có ngăn chứa đựng những va đập của đời thường… và có một ngăn tuyệt đối im lìm, nơi mà như một tiếng tự sự từ thẳm sâu: không một linh hồn sống nào có thể xâm phạm. Đối với tôi, viết chính là cách mở cánh cửa vào ngăn tủ bí mật ấy, là hành trình đơn độc để đối diện với chính mình và định hình lại bản thể giữa dòng chảy không ngừng của đời sống.
Mộc Nhân
1.
Đêm tháng Bảy trời nóng nực, muốn phát điên.
Tôi mắc kẹt trong một đợt nắng nóng nhiệt đới, với từng đợt gió foehn thổi rát mặt từ ban trưa cho đến tận khuya.
Một số câu trích của Orhan Pamuk - nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ, Nobel Văn học 2006, lấy từ tác phẩm "Istanbul: Memories and the City" (Istanbul: Ký ức và Thành phố) của ông.
***
1. Hội họa là sự tĩnh lặng của tư tưởng và âm nhạc của thị giác. (Painting is the silence of thought and the music of sight.)
Năm 2006, Orhan Pamuk (1952 -), tiểu thuyết gia người Thổ Nhĩ Kỳ, được trao giải Nobel Văn học vì “người trong hành trình tìm kiếm tâm hồn u sầu của thành phố quê hương mình đã khám phá ra những biểu tượng mới cho sự xung đột và đan xen của các nền văn hóa” (who in the quest for the melancholic soul of his native city has discovered new symbols for the clash and interlacing of cultures).
