3.955. LOÀI NGƯỜI ĐÃ QUÊN TA

  Mộc Nhân

"Chúa cho bạn một khuôn mặt, 

và bạn tạo cho mình một khuôn mặt khác"

(God has given you one face, 

and you make yourself another)

- William Shakespeare.

 

Loài người đã quên ta

3.954. VỪA BÁN MỲ VỪA KỂ CHUYỆN (2)

 Mộc Nhân

(Xem lại phần 1)

1.

Mỳ Quảng là điểm gặp gỡ chung của chúng ta, một trải nghiệm ẩm thực bản địa có tính phổ quát. Không có tình yêu nào chân thành hơn tình yêu dành cho ẩm thực, đó là món mỳ Quảng đối với người Quảng.

3.953. GÁNH HÀNG RONG VÀ ĐÔI GIÓNG

 Mộc Nhân – tuỳ bút, ghi tại Làng Gióng Mỹ Nam – Tp Đà Nẵng

 

1.

Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, bên cạnh những chiếc xe tải nhỏ, xe đẩy, xe kéo, xe máy bán hàng rong, rao hàng ồn ào… những đôi quang gánh trên vai người phụ nữ vẫn thầm lặng len lỏi vào các vỉa hè, ngõ nhỏ, gợi nhớ về một thời gánh hàng rong cùng nhiều hoài niệm vang vọng nơi đây.

3.952. KHOẢNH KHẮC VỚI BIỂN

         Mộc Nhân – Tuỳ bút

Bài đăng trên Tạp chí Đất Quảng
số 12/ Tháng 8-2026

Giờ đây, tôi muốn viết điều gì đó sau nhiều lần đến với những bãi biển - lang thang, thưởng ngoạn, khám phá, vài chuyến đi biển…

Nói một cách thẳng thắn và công bằng, tôi sinh ra và lớn lên ở vùng trung du, thời trai trẻ gắn bó với núi rừng hơn là biển và đồng bằng. Ký ức về biển lưu dấu trong những chuyến đi hơn là những dấu hằn trong đời sống cá nhân; nếu núi rừng luôn là chất liệu sống và viết của tôi; thì biển là những vệt ký ức mới mẻ, thú vị.

3.951. ỚT - TRẢI NGHIỆM CỦA TẬN HƯỞNG

 Mộc Nhân

1.

Trong thế giới ẩm thực, nếu các nguyên liệu chính như thịt, cá hay rau củ được ví như bộ khung, thì gia vị chính là màu sắc, là vẻ đẹp, quyết định cái hồn/ làm nên độ ngon, khác biệt cho món ăn.

3.950. NGHĨ VỀ VIẾT

   Mộc Nhân

1.

Viết chưa bao giờ là một trò chơi an toàn. Ngôn ngữ trong nghệ thuật luôn là giao tiếp mơ hồ, một bãi cát lún, một hồ nước đóng băng có thể sụp đổ dưới chân bạn bất cứ lúc nào...

3.949. VỪA BÁN MỲ VỪA KỂ CHUYỆN (1)

            Mộc Nhân

1.

Cánh đồng lúa xanh mượt nhìn từ góc quán đẹp đến nỗi khách bước vào phải mở máy ảnh ngay, để cảnh vật tràn vào khung hình, rồi lưu giữ...

Giờ đây, họ không vội nghe câu hỏi bạn dùng món gì, không còn cơn đói thúc đẩy họ đến quán ăn tô mỳ Quảng, không bận tâm đến menu…

3.948. TẠI SAO CHÚNG TA VIẾT

   Mộc Nhân

Tại sao chúng ta viết? Tôi hình dung rằng mỗi người đều có câu trả lời riêng cho mình. Viết lách điềm đạm hay gay cấn cũng là một cách hành động khi đối mặt với thực tế, một cách giao tiếp đặc thù, một phản ứng tùy theo tính cách mỗi người. Bằng việc viết, chúng ta có nhiều thời gian để suy ngẫm kỹ hơn về hành động ngôn ngữ của mình, không cần vội tức khí, nóng giận lên mạng làm kẻ dẫn đầu đám chửi bới, như đã thấy...

3.947. GIỮA VÔ TẬN

 Mộc Nhân

1.

Có những khoảnh khắc trong cuộc đời, con người chợt lắng lại và nhìn thấu cái mệt mỏi nguyên sơ của sự tồn tại. Có người nghĩ: nếu biết vậy, thì tôi thà đừng được sinh ra đời còn hơn. Tôi thấy cuộc sống thật mệt mỏi. 

3.946. NHỚ HỘI AN

        Mộc Nhân 

 

Phải chăng tôi nhớ Hội An

nhớ con phố với tường vàng quanh co

nhớ sông Hoài với bến đò

dòng trôi lờ lững tiếng hò đã xa

3.945. NHÀ VĂN ĐI BỘ

 Mộc Nhân 

Dường như càng ngày càng có nhiều người chọn/ xem việc đi bộ, chạy bộ là một cách để thư giãn và cải thiện sức khỏe. Vậy, riêng với các nhà văn, ngoài việc đi bộ để giữ gìn sức khoẻ thì liệu việc đi bộ có ảnh hưởng, tác động gì đến hoạt động sáng tác nói chung và chất lượng sáng tạo tác phẩm nói riêng hay không?

3.944. TỤC NGỮ CHÂU PHI (P2)

 (Xem lại phần 1)

33. “Vay hôm nay để trả ngày mai là điều khủng khiếp; bọn cho vay nặng lãi sẽ khoét sâu đến tận xương tủy bạn cho đến khi nỗi lo nhấn chìm bạn.” (Borrowing today to pay tomorrow is harrowing; loan sharks will arrow your marrow till sorrow wash over you.)

3.943. KHOẢNH KHẮC ĐỌC VÀ VIẾT

Mộc Nhân

1.

Giữa một thế giới luôn vận hành bằng những guồng quay định kiến và áp lực đồng hóa, con người thường vô tình rơi vào những cái bẫy tư tưởng được giăng sẵn. Chúng ta sẽ nhận ra cỗ máy nhào nặn ấy trong một xã hội đặc thù, và ta mới thấy khát vọng tự do tinh thần trở nên xa xỉ đến nhường nào.

3.942. NHỮNG BÔNG SÚNG - Doris Lessing

Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: The Lilies – by Doris Lessing (2)

Bài thơ này nằm trong cuốn hồi ký Going Home, năm 1957 của Doris Lessing. Nó không đơn thuần là một bài thơ về thiên nhiên hay ký ức mà là một bi kịch về sự ham muốn, sự ngột ngạt của không khí thuộc địa (Châu Phi) và sự đổ nát tất yếu của cái đẹp dưới nhãn quan tàn nhẫn, trần trụi đặc trưng của Lessing – chủ nhân giải Nobel Văn học 2007.

3.941. TỤC NGỮ CHÂU PHI

     Mộc Nhân lược dịch

    Từ cuốn sách: “Vincent Okay Nwachukwu, Weighty 'n' Worthy African Proverbs” Volume 1 (Vincent Okay Nwachukwu, Những câu tục ngữ châu Phi sâu sắc và đáng giá – Tập 1). 

Đây là tuyển tập 100 câu tục ngữ châu Phi và những lời bình luận về chúng từ góc nhìn của người châu Phi của Vincent Okay Nwachukwu (Tác giả người Nigeria, sống tại Lagos, Nigeria). Đặc điểm của cún sách là sự hài hước được lồng ghép vào những lời thông thái đã tạo nên một tác phẩm văn học thú vị. 

3.940. BÔNG SÚNG ĐỎ

 Mộc Nhân

     “Mặt đất cười bằng muôn hoa.
     Mặt hồ cười bằng bông súng”
                      (R.W. Emerson)

 

Tôi đã bỏ ra nhiều thời gian ngắm, suy nghĩ và viết điều gì đó về hoa súng khi bất chợt nhìn thấy hai bông súng màu đỏ nổi lên giữa mặt hồ trong vắt, gần chỗ tôi ngồi, trong một quán café.

3.939. DORIS LESSING – Quotes

   Những câu trích dưới đây của Doris Lessing, Nobel Văn học 2007, trong cuốn sách “The Golden Notebook” của bà.

Mộc Nhân tuyển dịch

 

1. “Dù bạn dự định làm gì, hãy làm ngay bây giờ. Điều kiện luôn luôn bất khả thi.” (Whatever you're meant to do, do it now. The conditions are always impossible.)

3.938. DIỄN TỪ DORIS LESSING - Nobel VH 2007

 

Năm 2007, Doris Lessing (1919 - 2013) - nhà văn nữ người Anh, được trao giải Nobel Văn học vì bà là “nhà sử thi về trải nghiệm của phụ nữ, người với sự hoài nghi, nhiệt huyết và sức mạnh tầm nhìn đã đưa một nền văn minh bị chia rẽ ra xem xét kỹ lưỡng” (that epicist of the female experience, who with scepticism, fire and visionary power has subjected a divided civilisation to scrutiny).

3.937. CHUYỆN NHÀ VĂN - 2

       Mộc Nhân

1.

Trước và khi chúng ta sinh ra, thời gian là vô tận. Con người nhận ra mình đang sống giữa hai cõi thời gian vĩnh hằng ấy. Cuộc sống ngắn ngủi, chúng ta chỉ nhìn thấy rất ít và hầu như không biết gì. Giữa cái vô hạn của vũ trụ, điều gì có thể níu giữ một linh hồn khỏi sự lười biếng để không mãi mãi ở yên trong một căn phòng chật hẹp của định kiến?

3.936. BLOWIN’ IN THE WIND - Bod Dylan

   "Blowin' in the Wind" (Cuốn theo gió), bài hát phản kháng kinh điển năm 1962 của Bob Dylan, đã có một cuộc đời dài và phong phú như một bài ca cho các phong trào từ dân quyền đến giải trừ vũ khí hạt nhân. Trong bài hát này, người nói đặt ra một loạt câu hỏi lớn về sự dai dẳng của chiến tranh và áp bức, rồi đáp lại bằng một câu trả lời lặp đi lặp lại, đầy ẩn ý: "Câu trả lời, hỡi các bạn, để gió cuốn đi." 

3.935. CHUYỆN NHÀ VĂN - 1

         Mộc Nhân

1.

Cuộc sống của mỗi người có nhiều ngăn. Có ngăn dành cho những bổn phận lo toan, có ngăn chứa đựng những va đập của đời thường… và có một ngăn tuyệt đối im lìm, nơi mà như một tiếng tự sự từ thẳm sâu: không một linh hồn sống nào có thể xâm phạm. Đối với tôi, viết chính là cách mở cánh cửa vào ngăn tủ bí mật ấy, là hành trình đơn độc để đối diện với chính mình và định hình lại bản thể giữa dòng chảy không ngừng của đời sống.

3.934. CẦN ĐƯỢC LÀ CHÍNH MÌNH

         Mộc Nhân 

1.

Đêm tháng Bảy trời nóng nực, muốn phát điên.

Tôi mắc kẹt trong một đợt nắng nóng nhiệt đới, với từng đợt gió foehn thổi rát mặt từ ban trưa cho đến tận khuya.

3.933. ORHAN PAMUK – Quotes

Một số câu trích của Orhan Pamuk - nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ, Nobel Văn học 2006, lấy từ tác phẩm "Istanbul: Memories and the City" (Istanbul: Ký ức và Thành phố) của ông. 

***

1. Hội họa là sự tĩnh lặng của tư tưởng và âm nhạc của thị giác. (Painting is the silence of thought and the music of sight.)

3.932. ORHAN PAMUK - Diễn từ Nobel VH 2006

 

Năm 2006, Orhan Pamuk (1952 -), tiểu thuyết gia người Thổ Nhĩ Kỳ, được trao giải Nobel Văn học vì “người trong hành trình tìm kiếm tâm hồn u sầu của thành phố quê hương mình đã khám phá ra những biểu tượng mới cho sự xung đột và đan xen của các nền văn hóa” (who in the quest for the melancholic soul of his native city has discovered new symbols for the clash and interlacing of cultures).

3.931. THƠ HAROLD PINTER

   Mộc Nhân dịch (*) 

Harold Pinter, nhà văn Anh, đoạt giải Nobel Văn học 2005. Danh tiếng của ông được xây dựng dựa trên các tác phẩm kịch, nhưng vào cuối đời, Harold Pinter lại liên tục quay trở lại với thơ ca - một phương tiện trong sáng và rõ ràng hơn để thể hiện sự phẫn nộ chính trị ngày càng tăng của mình.

3.930. ORDER - Harold Pinter

      ĐẶT HÀNG

          Mộc Nhân dịch (1)

Bạn đã sẵn sàng đặt hàng chưa?

Không, chẳng có gì để gọi cả

Không, tôi không thể đặt hàng

Không, còn lâu mới đến lượt tôi.

3.929. TẾ BÀO UNG THƯ - Harold Pinter

Mộc Nhân dịch (1)
 Nguyên tác: Cancer cells – by Harold Pinter

"Tế bào ung thư là những tế bào đã quên cách chết" (Cancer cells are those which have forgotten how to die) - lời cô y tá trong bệnh viện Royal Marsden.

 ***

Chúng đã quên cách chết

Vì vậy chúng kéo dài cuộc giết chóc.

3.928. DON'T LOOK - Harold Pinter

       Mộc Nhân dịch (1) 

Đừng nhìn.

Thế giới sắp sụp đổ.

Đừng nhìn.

Thế giới sắp vứt bỏ hết ánh sáng

Và nhét chúng ta vào hố thẳm tối tăm (2)

3.927. IT IS HERE - by Harold Pinter

 NƠI NÀY

Mộc Nhân dịch (1)

Từ nguyên tác: It Is Here - by Harold Pinter (2)

 

Âm thanh gì vậy?

Tôi quay lại, căn phòng đang rung chuyển.

Âm thanh gì vọng vào bóng tối?

3.926. HAROLD PINTER – Quotes

 

Harold Pinter, kịch tác gia người Anh - Nobel Văn học 2005 - ra mắt với tư cách nhà viết kịch vào năm 1957 với vở: The Room, được trình diễn tại Bristol. Những vở kịch đầu tiên khác bao gồm The Birthday Party (1957), sau này trở thành một trong những vở kịch được trình diễn nhiều nhất của ông, và The Dumb Waiter (1957). Bước đột phá thực sự của ông đến với The Caretaker (1959), tiếp theo là The Homecoming (1964) và các vở kịch khác... Dưới đây là một số câu trích từ các tác phẩm của ông.

3.925. HAROLD PINTER - Diễn từ Nobel VH 2005

    Năm 2005, Harold Pinter (1930 - 2008) - Nhà viết kịch và đạo diễn sân khấu người Anh, được trao giải Nobel Văn học vì “trong các vở kịch của mình đã vạch trần vực thẳm dưới những lời nói chuyện phiếm hàng ngày và buộc phải bước vào những căn phòng khép kín của sự áp bức” (who in his plays uncovers the precipice under everyday prattle and forces entry into oppression's closed rooms).

3.924. TÔI ĐANG GIẢI THÍCH VÀI ĐIỀU – Pablo Neruda

 Đây là một trong những bài thơ chính luận - trữ tình chấn động và mạnh mẽ nhất của thi hào Pablo Neruda, trích từ tập thơ Tây Ban Nha trong trái tim (España en el corazón), viết trong bối cảnh cuộc Nội chiến Tây Ban Nha bùng nổ (1936).

3.923. MÙA XUÂN - by Elfriede Jelinek

Mộc Nhân dịch (1)
Bản Anh ngữ: SPRING - Michael Hofmann dịch

từ bản tiếng Áo của by Elfriede Jelinek (2)

Hơi thở tháng tư

màu đỏ trẻ con

lưỡi nghiền nát

những giấc mơ dâu tây

3.922. BI KỊCH CỦA NHÀ VĂN TRẺ

        Mộc Nhân

Những nhà văn trẻ thường mắc lỗi giả tạo về cảm xúc. Họ bắt đầu công việc một cách nghiêm túc, nhưng rồi lại vượt quá giới hạn của cảm xúc thật, tô điểm những trải nghiệm khó nhọc mới có được bằng những ý tưởng vay mượn với hy vọng tăng cường tác động, nhưng thực chất lại làm giảm đi hiệu quả.

3.921. NƠI GIÓ GIÔNG HUN HÚT, ÁNH CHỚP CHÓI LÒA

 Mộc Nhân 

Giới thiệu tập truyên ngắn "Cây đa trên sân đình cũ" - Nguyễn Vĩnh, Nxb Hội Nhà Văn 2025

Tôi lại có duyên đọc bản thảo tập truyện ngắn thứ hai/ tác phẩm văn học thứ tư của Nguyễn Vĩnh - “Cây đa trên sân đình cũ”. Tôi cố gắng đọc chậm, lưu giữ, ghi chú chi tiết về các nhân vật, mốc thời gian, những chuyển biến dời đổi của sự kiện… bởi ký ức và trải nghiệm đời sống của anh – một người lính – khác hẳn với tôi, với chúng ta, nhất là ở giai đoạn đất nước còn chiến tranh.

3.920. TRO HOA HỒNG

 Mộc Nhân phỏng dịch (1)

Nguyên tác: Ashes of Roses - by Elaine 

 

Mềm mại trên bầu trời

Ánh hoàng hôn khép lại

Sắc màu vương vấn mãi

Trong tàn tro hoa hồng.

3.919. CoBrA - CẢM HỨNG TỪ NGHỆ THUẬT THIẾU NHI

   Mộc Nhân dịch (1)

CoBrA là một phong trào nghệ thuật tiên phong quốc tế, hoạt động từ năm 1948 đến 1951. Tên gọi này được ghép từ chữ cái đầu của các thành phố quê hương các nghệ sĩ sáng lập: Copenhagen, Brussels và Amsterdam. Phong trào này nhằm phản ứng lại sự tàn phá và các tiêu chuẩn nghệ thuật cũ sau Thế chiến thứ hai. Đặc trưng nghệ thuật của nó là chịu ảnh hưởng của trường phái nguyên thủy, nghệ thuật dân gian và tranh vẽ của trẻ em. 

3.918. BÔNG HỒNG ĐẶC BIỆT

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: The Special Rose - by Jim Cunningham (2)

 

Bông hồng đặc biệt vẫn đang chờ

Dù nàng sẽ không bao giờ đến

Cái chết có gì đâu, là định mệnh

Mong trái tim bạn sẽ bình an.

3.917. NHỮNG ĐOÁ HỒNG

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: Pink Roses - by Gert Strydom (2)

 

Có những đoá hồng

phía sau hàng rào dây thép gai,

nhiều cánh đã bung nở

và một số vẫn còn e ấp.

3.916. ĐÊM NAY - Elfriede Jelinek

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: Tonight - by Elfriede Jelinek (2)

Bản dịch sang tiếng Anh bởi Michael Hofmann

 

Đêm nay

Những chú chim sẻ của tôi

thả tuyết

vào cánh đồng hoa cẩm chướng căng tràn giận dữ.

3.915. TÔI MANG ĐẾN MỘT BÔNG HỒNG

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: I Showed Up with a Rose - by Patrick White (2)

 

Tôi mang đến một bông hồng và em nói

màu này không hợp.

Tôi đến với cái đầu đặt trên đĩa bạc

và em hỏi khi đang nhảy với người khác

tôi chôn trái tim mình nơi đâu

3.914. ELFRIEDE JELINEK – Quotes

 * Những câu trích của nữ nhà văn Áo, Elfriede Jelinek - Nobel Văn học 2023 (trong một số tác thẩm của bà: The Piano Teacher (Giáo Viên Piano), Wonderful, Wonderful Times (Những Thời Khắc Tuyệt Vời), Les amantes (Những Người Yêu), Greed (Lòng Tham)...

3.913. ELFRIEDE JELINEK - Diễn từ Nobel 2004

 

Năm 2004, Elfriede Jelinek (1946 -) – Nữ tiểu thuyết gia, nhà viết kịch người Áo, được trao giải Nobel Văn học “vì dòng chảy âm nhạc của các giọng nói và phản giọng nói trong tiểu thuyết và kịch, với sự nhiệt huyết ngôn ngữ phi thường, đã phơi bày sự phi lý của những định kiến ​​xã hội và sức mạnh áp bức của chúng” (for her musical flow of voices and counter-voices in novels and plays that with extraordinary linguistic zeal reveal the absurdity of society's clichés and their subjugating power).

***

3.912. NEWSPAPER – Quotes

          Một số câu trích về đề tài Báo chí 

1. Một nhà thơ nên ‘thuộc về thời đại của mình’. Tôi nói rằng những sản phẩm của Thời đại Kỹ thuật số thuộc về báo chí, chứ không phải văn học. (A poet should be 'of his time.' I say objects of the Digital Age belong in newspapers, not literature.) - Roman Payne.