3.775. CÁCH VẼ HOA SÚNG - by Ted Hughes

Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: “How To Paint A Water Lily” - by Ted Hughes (2)

 

Vẽ một bông súng

mái lá xanh mượt

che góc bờ ao

cả nền đáy nước.

 

Lũ ruồi đọc được

suy nghĩ quý bà

chuồn chuồn tà tà

lượn như nhả đạn.

 

Hoặc núp bóng mát

nhắm bắn côn trùng

bao loài lao lung

lượn lờ hoa súng.

 

Dưới những tán lá

tiếng hét xung thiên

chết chóc ưu phiền

giữa hoa và nước.

 

Sắc màu rất mượt

từ ánh cầu vồng

chú ruồi long bông

bay lên, đậu xuống.

 

Những điều phiền muộn

nằm dưới đáy ao

phía trên quang phổ

phía dưới thét gào.

 

Những điều tồi tệ

nơi đây chuyện thường

từ thời tiền sử

rồng lửa náu nương.

 

Trườn trong bóng tối

những loài Latin

chẳng hề tiến hóa

mọi thứ nguyên hình.

 

Từ thuở khởi sinh

thời gian chồng chất

bông súng vẫn thật

vươn chiếc cổ dài.

 

Thế giới chia hai

nơi hồ tĩnh lặng

sâu trong nước phẳng

đời mãi hiện tồn.

 

Bức tranh càn khôn

không hề run rẩy

gốc súng vẫn vậy

từ thuở hồng hoang. (3)

------------

Chú thích:

(1). Nguồn nguyên tác: Allpoetry.com

(2). Thẻ Ted Hughes

(3). AI: Nếu "Last Load" là một bài ca về sức lao động cơ bắp, thì "How to Paint a Water Lily" lại là một bản hướng dẫn đầy triết lý về cách nhìn thấu bản chất của thế giới. Qua bài thơ này, Ted Hughes cho thấy ông không chỉ là một người nông dân cầm bút, mà còn là một nhà quan sát sắc sảo về sự tàn khốc và vẻ đẹp song hành của tự nhiên dưới góc nhìn "Anti-sentimental” ().

- Nếu bạn đưa một bông hoa súng cho một họa sĩ bình thường, họ có thể vẽ một khung cảnh lãng mạn, tĩnh lặng kiểu Monet. Nhưng với Ted Hughes, bông hoa súng không chỉ là một đóa hoa đẹp; nó là một kẻ sống sót giữa hai chiến trường: phía trên và dưới mặt nước. Vậy nên, người họa sĩ không được nhìn đóa hoa một cách tách biệt, chỉ thấy cái đẹp mà để "vẽ" được nó, bạn phải vẽ cả cái thế giới bạo lực đang bao quanh nó – trong thế giới vừa có Thiên đường và Địa ngục.

- Hughes chia không gian của bài thơ (cái ao) thành hai tầng thực tại đối lập nhưng gắn liền: Tầng trên là chiến trường của côn trùng, không yên bình. Những con chuồn chuồn như những cỗ máy chiến tranh, những sinh vật ăn thịt với đôi mắt rực cháy, tràn đầy những cuộc săn đuổi. Tầng đáy nước có từ thời tiền sử, dưới mặt nước phẳng lặng là một thế giới tối tăm, nơi có những con quái vật bùn lầy, những loài cá săn mồi và sự mục rữa. Đây là nơi của "bóng tối kinh hoàng" và những bản năng nguyên thủy nhất.

Hình ảnh đóa hoa súng cân bằng mong manh giữa hai tầng áp lực đó hiện ra như một kỳ quan, tĩnh lặng giữa bão tố: hoa súng nằm yên bình trên mặt nước. Hughes miêu tả nó như một sinh vật đang "lắng nghe" cả hai thế giới nhưng không thuộc về bên nào. Nó giống như một mỏ neo, nối liền cái tăm tối của đáy bùn với ánh sáng của bầu trời. Để có được vẻ đẹp thanh khiết ấy, bộ rễ của nó phải bám sâu vào sự thối rữa và cái chết ở dưới đáy.

Bài thơ gửi gắm một thông điệp mạnh mẽ về cách chúng ta nhìn nhận thế giới: Cái đẹp không tồn tại độc lập. Vẻ đẹp của đóa hoa súng chỉ thực sự có ý nghĩa khi ta hiểu được sự khốc liệt của môi trường xung quanh nó. Hughes chấp nhận cả hai mặt của tự nhiên: sự sống và cái chết, vẻ đẹp và sự kinh tởm. Đối với ông, một nghệ sĩ thực thụ phải có can đảm nhìn vào cả bóng tối để vẽ nên ánh sáng. Nó thách thức người đọc phải nhìn xuyên qua vẻ đẹp, bề ngoài tĩnh lặng của thiên nhiên để thấy được những "bánh răng" sinh tồn đang vận hành quanh nó.