3.781. NGHĨA TRANG NGÀY CUỐI NĂM

 Mộc Nhân

Khi đôi chân người viếng nghĩa trang dính đầy cỏ dại và bùn khô, tôi biết họ đã đi qua nhiều dãy mộ, dò tìm trên những tấm bia và làm những việc như tôi đang làm, lúc này.

Những ngôi mộ cũ nằm khuất, nơi họ được chôn cất đầu tiên tại xứ đất này. Chúng có đường nét bị bong tróc và cũ kỹ theo thời gian. Nhưng tôi nghĩ, người đã khuất có duyên phúc được nằm đây, một nghĩa trang miền quê, nơi thân xác về cát bụi có thể tận hưởng không khí trong lành, tại nơi chôn nhau cắt rốn.

Giờ đây, nghĩa trang làng đã hết đất chôn; có cảm giác nơi dành cho người chết đã "ngừng hoạt động" - tức là sự sống/ chết dường như tạm tránh né nơi này.

Nó tạo nên một huyễn hoặc, khôi hài, tự lừa dối, rằng chúng ta tạm thời chưa chết; rằng mình sẽ “thọ” hơn những người đồng trang lứa đã nằm ở đây và sẽ có một cõi chết khác...

Bạn có thể tạm quên nó, có thể hợp lý hóa nó trong trạng thái an lành… Ừ, thì cứ nghĩ những gì bạn muốn, dù thực tế những tấm bia vẫn đang đợi để người thợ đá/ trước sau gì/ cũng khắc tên bạn vào... và dựng lên ở nơi nào đó.

Còn bây giờ, những phiến đá vuông vức đánh dấu các ngôi mộ; có người nằm đây ngay khi mảnh đất ven làng trở thành nghĩa địa, có người mất trước đó nhưng được cải táng về đây…

Hàng trăm nấm mộ được xếp hàng ngay ngắn, xây cất giống nhau, không nhấp nhô cao thấp hay to hơn cái khác… Nó giống như trạng thái “định cư – an tử”. Những nấm mộ san sát, chật kín khu đất, theo hàng lối, nhưng mỗi “thực thể” đều cô đơn dù đang nằm cạnh nhau. Có thể “họ” đang "nhìn" người sống đi ngang qua với sự tò mò, hoặc mong đợi một người thân quen đến viếng mình hay ghé nén nhang cho người bạn đồng hành trong sự lãng quên.

Nơi này cõi chết và sự sống là hai trạng thái tồn tại song song, là một phần tất yếu của tự nhiên với lời nhắc nhẹ nhàng về điểm cuối của tất cả chúng ta.

Những nấm mộ và bia đá giống nhau, những lời khấn nhẩm lặp lại và cũng khá giống nhau, những khuôn mặt thành kính, trầm tư trong khói nhang cũng giống nhau… nhưng mỗi nấm mồ là một danh tính khác nhau, mang theo câu chuyện khác nhau được kể lại với ký ức, lịch sử của nó trong niền yêu kính riêng tư/ khác nhau.

Giống như những chiếc lá rụng khỏi cây, mọi thứ đều vô thường. Không có gì tồn tại lâu dài; luôn luôn có sự thay đổi và cái chết. Nhưng ngẫm ra, sự sống là thứ duy nhất không bao giờ có thể thay thế được khi đã mất đi.

Thật đáng kinh ngạc khi ngày cuối năm, âm vọng lời cảnh báo về thời gian trôi qua vang trong tiếng côn trùng, tiếng lá khô xạc xào giữa những hàng mộ, như một con sóng lặng cuốn chúng ta về phía đất đai.

Vài người làm thơ, viết nhật ký… để chạm khắc sự trường tồn trên trang giấy; nhưng đa số đều "ghét" cái chết vì họ không biết điều gì sẽ xảy ra khi nó đến lúc kết thúc. Nhưng vẫn còn điều tốt đẹp là người sống tin vào sự thành thật của mình nơi nghĩa trang, nơi giấy vàng mã và giấy A4... khi đứng trước nấm mộ.

Dù gì, nghĩa trang chiều cuối năm là nơi chúng ta đến để mặc niệm, hồi tưởng chứ không phải là nơi ồn ào, réo gọi, kể lể, so sánh hơn thua... bởi nói như Krishnamurti: “Bạn có thể cãi cọ suốt đời với cuộc sống nhưng không thể làm như vậy với cõi chết. Cái chết là điều cuối cùng và tuyệt đối.” (You can have a lifelong discussion with life but it is not possible with death. Death is so final and absolute.)

   * Xin cầu nguyện cha mẹ và những người thân quen của tôi an siêu, tại nơi an nghỉ này.