417. THƯA THẦY

         Hữu Thỉnh 

          Trước ngọn thước là con đường xa tắp

          Bông hoa nào cũng vẻ bình yên

          Và em tin, qua cay đắng vẫn tin

          Những ngọn suối không làm tan bóng lá

          Đã vấp ngã

          thưa thầy

          nhiều vấp ngã!

          Chẳng ở đâu xa, ở ngay giữa con người

          Em bước đi lặng lẽ nghĩ về thầy

          Đời mau quá, vui buồn chưa kịp cũ

          Đời mau quá, tóc thầy khói phủ

          Giáo án mong manh bão giật đời thường

          Cây trước cửa gió ở ngoài trang vở

          Thầy một mình vật vã với văn chương

          Đang mưa bão đường về sông nước ngập

          Giở trang Kiều thầy giảng chạnh lòng đau.

 -----------------------------------------------------------------------

          * Lời bình của Nguyễn Ngọc Phú

416. CHU VĂN AN - ĐỨC ĐỘ NHÀ GIÁO

      Mộc Nhân - Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam
                  (Bài đã đăng trên "Tạp chí Dạy Học Ngày Nay" số đặc biệt tháng 11/ 2013)

          I. Tiểu sử:

         

Chu Văn An tên thật là Chu An, tên chữ là Linh Triệt, khi về ẩn cư thì xưng hiệu là Tiều Ẩn, sinh tại làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội). Sử sách không chép rõ ông sinh năm nào, nhưng theo thần tích tại đình làng Thanh Liệt, nơi thờ ông làm Thành Hoàng, thì ông sinh năm Nhâm Thìn 1292 và mất năm Canh Tuất 1370. Khi ông mất vua truy tặng tước Công (tước lớn nhất trong năm tước mà người ngoài hoàng tộc có thể được phong dưới thời phong kiến) kèm theo hai chữ Văn Trinh (Văn Trinh Công - vì vậy người đời sau mới gọi ông là Chu Văn An) ban hiệu Khang Tiết Tiên Sinh và được đem vào thờ trong Văn Miếu bên cạnh Khổng Tử xem ông ngang hàng với các bậc thánh hiền ngày xưa. Đó là một điều hết sức hiếm có. Người dân ở làng quê của ông thì tôn thờ ông làm Thành hoàng. Người ta gọi ông là “Đức thánh Chu”, “Đức Thánh Văn”. Qua đó mới thấy, ngay cả khi đã qua đời, đạo đức của Chu Văn An vẫn tiếp tục sáng ngời.

415. TẢN MẠN VỀ NGHỀ GIÁO

         Lê Đức Thịnh  - Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20- 11  
   

     
          Dân tộc ta từ lâu vốn có truyền thống tốt đẹp "Tôn sư trọng đạo", bởi mọi người đều ý thức được rằng: "Không có thầy giáo thì không có giáo dục". Nhiệm vụ của thầy cô giáo là rất quan trọng và rất vẻ vang, các thầy cô giáo không những dạy chữ mà còn dạy người. 

          Ngày Nhà giáo lại đến, chúng ta lại có dịp cùng chia sẻ những cảm xúc bâng khuâng, lắng đọng xen lẫn niềm vui sướng tự hào về nghề dạy học –  nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý, nghề sáng tạo nhất trong các nghề sáng tạo (Phạm văn Đồng).

414. THƠ PHẠM THẾ CHẤT

                   1. GỞI CỎ SÂN TRƯỜNG

                        Phạm Thế Chất - Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam

                    Cỏ của xưa

                    Lặng thầm xanh

                    Sân trường tươi nắng

413. KỂ CHUYỆN THÀNH NGỮ HÁN VIỆT

          Nguồn: CRI - China Radio International

          1. Nhất minh kính nhân:

          Có ý chỉ người bình thường chẳng có tiếng tăm gì, những bỗng nhiên có lời nói, hành động sáng suốt (nhất minh) khiến mọi người phải kinh ngạc (kính nhân).

          Chuyện kể: Thời Xuân Thu Chiến Quốc, Tề Uy Vương lên ngôi vua vào lúc 13 tuổi, suốt ngày ăn chơi không hề quan tâm tới việc nước. Các đại thần trong triều đều vô cùng lo lắng, nhưng đều không ai dám khuyên can nhà vua. Có đại thần tên là Quách Vu Kinh một hôm vào cung nói với Tề Uy Vương rằng: "Hiện có một con chim khủng lồ đang đậu trên nóc cung điện của nước Tề đã bao năm rồi mà nó vẫn không hề cất cánh bay và hót lên một tiếng. Đại vương có biết vì sao không ?". Tề Uy Vương biết đây có ý ám chỉ mình bèn nói rằng: "Đó không phải là con chim bình thường, nó đã không bay thì thôi, mà đã bay thì có thể xuyên qua vạn tầng mây, kêu một tiếng là có thể làm kinh động cả thiên hạ". Từ đó, Tề Uy Vương không còm đắm mình trong tửu sắc nữa, mà dốc sức chuyên tâm việc nước, nhà vua triệu gặp 72 huyện lệnh trong cả nước, thưởng cho người có công, phạt kẻ có tội, đồng thời áp dụng một loạt biện pháp phát triển sản xuất, tăng cường lực lượng quân đội. Ít lâu sau, nước Tề trở nên dân giàu nước mạnh, nhà vua khởi binh đánh bại nước Ngụy, thu hồi đất đai bị lấn chiếm. Từ đó, nước Tề luôn là một cường quốc trong suốt 37 năm Tề Uy Vương tại vị.

412. TẢN MẠN BÃO HAIYAN

      Mộc Nhân

                    Siêu bão Haiyan dưới cái nhìn của các "nhà":

1. Dưới cái nhìn của nhà đạo diễn "phim thảm họa":

- Cơn bão "hủy diệt" ngoài sức tưởng tượng của mọi đạo diễn lừng danh ở Hollywood.

- Nhóm quay phim của đài CNN (Mỹ) mô tả: "Trong thời gian bão hoành hành, tiếng gió gầm rú đinh tai nhức óc ... tiếng các mảnh vỡ bay vèo vèo và va vào nhau loảng xoảng như sấm sét. Khách sạn bằng bê tông nhưng bạn có thể cảm nhận được cả khách sạn rung lắc. Toàn thành phố mất điện, rồi bắt đầu có hỏa hoạn, đường chân trời sáng lên vì sấm chớp, cả thành phố bốc cháy, nước tràn ngập khắp mọi nơi, nhưng lại không dập được các đám cháy, thế là biển lửa theo sau biển nước xuất hiện ở Tacloban... - 12.000 người chết hoặc mất tích và 90% nhà cửa, công trình nơi bão đi qua đều sập đổ !"

411. ĐÁNH GIÁ VĂN CỦA HỌC SINH GIỎI

      Lê Đức Thịnh  (Bài đăng trên GD&TĐ số "Chủ nhật đặc biệt" / 42)

Cái đúng và cái đẹp là hai mặt của văn chương. Yêu cầu đối với việc đánh giá học sinh khi viết một bài văn hay bài làm môn Toán, Lí, Hoá, Ngoại ngữ... là đúng - sai. Nhưng bài làm văn - nhất là bài của học sinh giỏi - còn được định giá bằng một tiêu chí vô cùng quan trọng và mang tính quyết định, đó là hay - dở.

Đạt tiêu chuẩn

Một bài văn học sinh giỏi được đánh giá là tốt phải đảm bảo hai tiêu chuẩn: vừa đúng vừa hay. Hai thành phần đó có quan hệ tác động qua lại với nhau một cách mật thiết và chặt chẽ. Trong mỗi bài văn, cái đúng là cơ sở cho cái hay tồn tại, phát triển; Cái hay làm tăng giá trị của cái đúng. Không đúng thì không thể hay, ngược lại không hay thì đúng cũng chẳng có được giá trị cần thiết.

410. THIÊN TRƯỜNG VÃN VỌNG

           Mộc Nhân         

             "Thiên Trường vãn vọng"  (Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra) là một trong những bài thơ tiêu biểu cho đặc điểm của thơ Trần Nhân Tông: hồn thơ đầy cảm xúc trước thiên nhiên tạo vật - những vẻ đẹp của ngoại giới đều có sự tương thông với tâm Thiền nên thấm đẫm Thiền vị. 

                  "Thôn hậu thôn tiền  đạm tự yên,

                  Bán vô bán hữu tịch dương biên.

                  Mục  đồng địch lí ngưu quy tận,

                  Bạch lộ  song song phi hạ điền".

409. ROBINSON CRUSOE - DANIEL DEFOE

             (Tư liệu Ngữ Văn 9)

1. Robinson trước khi ra đảo - phác thảo nhân vật của thời đại:

Khác với những chuyện phiêu lưu cùng thời, nhân vật Robinson không phải trải qua nhiều biến cố khác nhau. Chỉ sau một vài sự kiện, tiểu thuyết dừng lại ở đảo hoang và triển khai phần lớn tác phẩm cho đến kết thúc. Ngày Robinson đặt chân lên đảo có thể xem là cột mốc ranh giới đánh dấu bước ngoặt trong cuộc đời và cả trong tính cách của anh.

Robinson đã được xây dựng thành một mẫu người tiêu biểu của thời đại. Ðây là hình tượng tầng lớp trung lưu ở nước Anh thế kỉ 18 trong đó có bản thân nhà văn. Nếu có bóng dáng nhà văn trong nhân vật Robinson thì chủ yếu là ở nhữngđường nét khái quát ấy.

408. EMINLE hay VỀ GIÁO DỤC

             (Tư liệu Ngữ văn 8)

         

Có thể nói, nhắc đến J.J. Rousseau, người ta không thể không nhắc đến hai tác phẩm "Bàn về khế ước xã hội" và "Emile hay về giáo dục". Nếu như Bàn về khế ước xã hội đã trở thành thánh kinh chính trị đối với những người theo phái Jacobins (biểu tượng của Cách mạng Pháp thời kỳ đỉnh cao), với lý luận về việc cần thiết phải xây dựng một xã hội dân chủ lý tưởng và những phương pháp để thực thi mô hình Nhà nước “hợp lý tính" trong xã hội đó, đề cao tự do và bình đẳng chính trị cho mọi công dân, thì Emile, hay vấn đề giáo dục chính là "tuyên ngôn giải phóng tuổi trẻ " với lý luận đòi tự do cho con người cá nhân ở lứa tuổi thiếu niên. Xuyên suốt năm quyển - tương ứng với năm giai đoạn phát triển khác nhau của thời kỳ niên thiếu, từ lúc mới sinh ra cho đến khi trở thành một công dân trong xã hội - tư tưởng của Rousseau đều nhằm vào một mục đích duy nhất là tạo ra mẫu người công dân tự do cho một xã hội dân chủ lý tưởng, chống lại chủ trương giáo dục nhằm tạo ra mẫu người nô lệ của giáo hội và tay sai của Nhà nước phong kiến.

407. DON QUIJOTE - CERVANTES

         (Tư liệu Ngữ văn 8)

I. TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM

Nhà văn Miguel de Cervantes sinh năm 1547 tại một thị trấn gần thủ đô Madrid. Trường đại học Madrid là một trung tâm nhân văn chủ nghĩa nổi tiếng thời bấy giờ. Ông cụ thân sinh nhà văn làm nghề thây thuốc, thuộc dòng dõi tiểu quí tộc. Cervantes có 7 anh chị em, theo cha chuyển cư nhiều nơi mãi sau mới định cư ở Madrid, cha vẫn làm thầy lang nghèo. Cervantes may mắn được học hết bậc đại học.

406. TẢN MẠN CHUYỆN BẠN

                    Mộc Nhân

                              (Tặng những người bạn: Bạn K81,  Bạn Lương Sơn Bạc)                     

          Một trong những hạnh phúc trên đời này là tình bạn. Điều này thì ai cũng dễ dàng đồng ý. Nhưng để có tình bạn thì cần có những người bạn thực sự. Như thế nào gọi là một người bạn?

          Thay vì định nghĩa về "bạn", hãy thử suy ngẫm vài lời có cánh: "Bạn trong cơn hoạn nạn mới là bạn chân tình"; "Trong sự cô đơn, trong đau ốm, trong bối rối - nhận thức về tình bạn khiến ta có thể bước tiếp, thậm chí ngay cả khi bạn ta bất lực không thể giúp ta. Họ ở đó là đủ rồi"; "Tình bạn không phai nhạt bởi không gian hay thời gian, bởi sự giam cầm của chiến tranh, bởi khổ đau hay sự im lặng. Chính trong những thứ đó mà nó bắt rễ sâu nhất. Chính từ những thứ đó mà nó nở hoa".

405. TIỄN BIỆT ĐẠI TƯỚNG

                        Tiễn biệt Đại tướng Võ Nguyên Giáp vào thiên thu

                                                                                                       Đinh Công Tôn

                        

                         Ở GIỮA NGHĨA TÌNH

                        Khi ông chào đời

                        Mẹ chôn cuống nhau

                        Nhắc ông đừng quên xứ sở

                        Một trăm năm trường chinh mỏi gót

                        Phút dừng chân cuối đời

                        Ông trở về nối lại cuống nhau

404. ALICE MUNRO - NOBEL VĂN CHƯƠNG 2013

          Trong entry này có các nội dung:

           I. NOBEL VĂN CHƯƠNG 2013: ALICE MUNRO
           II. ĐÁNH GIÁ VỀ NOBEL VĂN CHƯƠNG 2013
           III. NHỮNG NHẬN ĐỊNH VỀ ALICE MUNRO
          IV. Ý KIẾN TRÁI CHIỀU: NOBEL VC 2013 LÀ MỘT TRÒ ĐÙA
           V.  TRUYỆN NGẮN "TRỐN CHẠY"  
           VI. GIỚI THIỆU VỀ TRUYỆN NGẮN "TRỐN CHẠY"

                              ***

           
           I. NOBEL VĂN CHƯƠNG 2013

         Mộc Nhân - tổng hợp từ nguồn BBC, RFI

         

Alice Munro, nhà văn Canada
Nobel Văn chương 2013

Alice Munro, một nhà văn Canada 82 tuổi, nổi tiếng nhờ truyện ngắn, được trao giải Nobel Văn học hôm thứ Năm. Ủy ban Nobel Thụy Điển vào đúng 1 giờ trưa ngày 10/10/2013 thông báo ngắn gọn: Giải thưởng Văn học 2013 được trao về tay nhà văn Canada Alice Munro, Viện Hàn lâm Thụy Điển gọi bà là “bậc thầy của truyện ngắn đương đại”. Đây là lần đầu tiên giải Nobel Văn học vinh danh một nhà văn viết truyện ngắn.

          Năm nay mọi người chờ đợi giải Nobel Văn học 2013 được trao về tay Svetlana Alexievith - nữ văn sĩ Bélarus hay Haruka Murakami - tiểu thuyết gia Nhật Bản thì Ủy ban Nobel Thụy Điển lại bất ngờ vinh danh một tác giả ít được biết đến.  Alice Munro là phụ nữ Canada đầu tiên đoạt giải Nobel Văn học và là nhà văn nữ thứ 13 có tên trong bảng vàng Nobel từ trước đến nay.

403. THƠ NGUYỄN HẢI TRIỀU

        Chùm thơ Nguyễn Hải Triều - trại sáng tác Đại Lải 09 - 2013

           PHƯƠNG BẮC           

          Bất chợt nơi không em đầy gió

          Liu phiu mặt nước hồ xa

          Núi phơ phất sương chiều lờ mờ mây khói

          Đại Lải trầm tư

          Cổ tích trong tôi bóng dáng quê nhà…