1.908. NHỮNG CÂY TÁO - THE APPLE TREES

 Nguyên tác: “The Apple Trees” - Louise Glück 

        from The House On Marshland (Ngôi nhà trên đầm lầy) - 1975.

Mộc Nhân dịch và giới thiệu

Front cover of "The House On Marshland" by Louise Glück

Bài thơ “The Apple Trees” trích từ tập thơ The House On Marshland (Ngôi nhà trên đầm lầy) của Louise Glück - gồm các bài thơ lấy cảm hứng từ những tạo vật làng quê như các loài cây, hoa, ngôi nhà, làng xóm, đồng cỏ… Đọc bài thơ bạn sẽ có những ấn tượng về trí tưởng tượng cao vời, hiếm có trong dòng cảm xúc mãnh liệt , tinh tế từ những mảng rời giản dị, bình thường trong câu chuyện đời sống. Nó có một sức mạnh của lửa và nhẹ nhàng của không khí đủ để kéo chúng ta ra khỏi cái mong manh của đời sống khi con người luôn tiệm cận với nỗi đau và cái chết.

1.907. KHÁT VỌNG CHÁY BỎNG - BRENNENDE LIEBE

 Nguyên tác: "Brennende Liebe" by Louise Glück, 

                    from The House On Marshland (1975)

        Mộc Nhân dịch và giới thiệu:

Hoa Cẩm Chướng (Carnation)

"Brennende Liebe" (tiếng Đức - nghĩa Việt là “Khát vọng cháy bỏng”). Đây cũng là tên một ca khúc nổi tiếng của nhóm nhạc “Industrial metal group Oomph” nước Đức nói về khát vọng sống của con người. Ngoài ra đây còn là tên ẩn dụ của Hoa Cẩm Chướng (Carnation) – loài hoa tượng trưng cho sức sống và tình yêu.

1.906. HOÀNG HÔN – SUNSET

 Nguyên tác: “Sunset” - by Louise Glück, from "The Wild Iris" - The Ecco Press, 1992.

Bản dịch và giới thiệu: Mộc Nhân

Trong bài thơ này, tác giả cũng là chủ thể trữ tình hóa thân thành lời thần thánh - xưng tôi (I) nhưng ẩn mặt và hiểu rõ bạn (you): hiểu rõ sự tuyệt vọng (despair), mất niềm tin (have no faith) khi lời khẩn cầu của bạn không được trả lời; đồng thời cũng hiểu rõ mình: nỗi buồn của tôi là không thể hồi âm bạn (my sorrow that I cannot answer you). 

Những đối thoại đó đã tái hiện cuộc đấu tranh nội tâm và đời sống tinh thần con người trongững nh mối mâu thuẫn giằng xé. Hai thực thể mà tâm hồn của họ giao nhau trong thế giới niềm tin, tâm linh nhưng rất tự nhiên dù là thời khắc hoàng hôn đời người (sunset) để rồi cuối cùng họ vẫn luôn vươn tới (reach), hồi đáp (answer, response), hiển lộ (be apparent) với nhau – không phải bằng thanh âm ngôn từ mà là thanh âm tự nhiên: trong gió nhẹ đêm hè (the breeze of the summer evening).

1.905. NỖI BUỒN CỦA CIRCE – CIRCE’S GRIEF

      Nguyên tác: Circe’s Grief by Louise Glück

             Bản dịch: Mộc Nhân

Như đã giới thiệu trước, bà Glück thường được mô tả như một nhà thơ viết tự truyện. Các tác phẩm của bà được biết đến với cường độ cảm xúc cao. Nhiều bài thơ của bà lấy cảm hứng từ thần thoại – nhất là thần thoại Hy Lạp, để suy ngẫm về kinh nghiệm cá nhân và cuộc sống hiện đại. Bài thơ “Circe’s Grief” này nằm trong chủ đề ấy.

1.904. MỘT LẦN VỚI BẠN

           Mộc Nhân 

Những thằng tóc bạc đã thưa

tiếng dzô dzô

cũng âm thừa giữa trăng

gặp nhau chuyện cũ mà rằng

cuối sông đầu bãi cuốn phăng

nửa đời

1.903. LỘI NƯỚC LỤT PHỐ CỔ

      Mộc Nhân

Hội An bỗng có gì buồn

       khi em với bóng 

                nước luồn lách cây

xin đừng khỏa sóng đôi tay

       làm chao phố cổ 

                giữa ngày vắng hiu

1.902. BẦU CỬ TỔNG THỐNG MỸ 2020

      Mộc Nhân - ghi chép theo ý mình

Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 2020 đã kết thúc 3 ngày qua nhưng đến thời điểm này, kết quả cuối cùng ai là ông chủ mới của Nhà trắng – Donal Trump hay Joe Biden - vẫn chưa được công bố. Có nhiều lí do của sự chậm trễ này: kiểm phiếu toàn quốc chưa xong hoặc có thể đã xong nhưng cần rà xoát lại mới công bố; có khiếu nại về việc gian lận từ ông Trump đối với ông Biden; chờ phán quyết của tòa án Liên bang… và cũng có thể họ nấn ná chưa công bố vì lo ngại một cuộc nội chiến sẽ nổ ra khi các phe phái ủng hộ các ông sẽ choảng nhau bằng súng ống, bằng bạo lực, đập phá, giết chóc…

1.901. ÂM NHẠC THIÊN ĐƯỜNG - CELESTIAL MUSIC

Nguyên tác: Celestial Music - Louise Glück

Bản dịch và lời bình: Mộc Nhân

LTS: Trong một bài luận có tựa đề “Sự gián đoạn, sự chần chừ, sự im lặng” (“Disruption, Hesitation, Silence”), Louise Glück viết: "Tôi bị thu hút bởi dấu chấm lửng... Đối với tôi, điều chưa nói có sức mạnh to lớn… Nó tương tự như cái không nhìn thấy được, bị hư hỏng hoặc chưa hoàn thiện. Những cái như vậy chắc chắn ám chỉ đến những bối cảnh lớn hơn... Vậy nên điều mong muốn của tôi trong nghệ thuật là khai thác sức mạnh của những gì chưa hoàn thành. Tất cả kinh nghiệm trần thế là một phần. Không chỉ đơn giản vì nó là chủ quan, mà bởi vì cái mà chúng ta chưa biết, về vũ trụ, về sự chết, nó rộng lớn hơn nhiều so với những gì chúng ta biết."

1.900. HÌNH ẢNH PHẢN CHIẾU – MIRROR IMAGE

 Nguyên tác: “Mirror Image” - Louise Glück, Ararat (Ecco Press, 1990).

Bản dịch: Mộc Nhân

  “Mirror Image” (Hình ảnh phản chiếu) trong bài thơ là sự phản chiếu những suy nghĩ về hình ảnh người cha của mình khi tác giả chợt nhận ra trong thời gian “tonight” và không gian “in the dark window”. Ông là một con người khắc kỉ: nghĩ về cái chết để ngăn nhục dục, chối bỏ mọi thứ khi nhận ra nó vô nghĩa (it contained nothing)... Tuy nhiên hai câu kết bài thơ gợi cho người đọc nhiều suy nghĩ khi bên trong con người khắc kỉ đó là điều răn nhân văn, sâu sắc: “that once you can’t love another human being/ you have no place in the world” (rằng một khi bạn chẳng thể yêu người khác/ thì bạn chẳng có chỗ trên cõi đời).

1.899. ẢO TƯỞNG - A FANTASY

 Nguyên tác: “A fantasy” - Louise Glück (Nobel Văn chương 2020)

     Bản dịch: Mộc Nhân 

Tiêu đề của bài thơ này mang một ý nghĩa kép: ảo tưởng về một đám tang có thể khép lại nỗi đau thương và ảo tưởng một quá khứ đã qua.

Khổ thơ đầu, tác giả nói về cái chết một cách thẳng thắn: “Tôi sẽ nói với bạn đôi điều: mỗi ngày/ loài người đang chết. Và đó chỉ là khởi đầu./ Mỗi ngày, trong nhà tang lễ, những goá phụ sinh ra,/những đứa trẻ mồ côi mới. Họ ngồi khoanh tay/ cố gắng quyết định cuộc sống mới này”. Đó là trạng thái cố gắng giữ bình tĩnh khi chứng kiến sự chết chóc. Nói về cái chết mà thực ra là phá tan ảo tưởng về sự sống bình yên giữa đời nhiễu loạn.

1.898. THỦY TIÊN

       Mộc nhân

         Quí tặng ca sĩ Thủy Tiên

cùng tấm lòng từ thiện em đến với bà con vùng lũ miền Trung (tháng 10/ 2020)

 

em nở hoa giữa mùa bão lũ

như hoa tuyết trỗi dậy giữa đông

em cho đời niềm vui

và nỗi đau thơm nụ

khi cõi người bọt bèo nổi trôi con nước

1.897. HOA THỦY TIÊN

        Mộc Nhân ghi chép

Câu chuyện vc ca sĩ Thủy Tiên (TT) và Công Vinh thực hiện cuộc quyên góp ủng hộ đồng bào Miền Trung số tiền lên đến 150 tỷ (và con số này chưa dừng lại) thì cộng đồng mạng xã hội và báo chí đã nói nhiều rồi. Chúng ta ủng hộ và cảm kích việc làm của nữ ca sĩ khi không quản hiểm nguy trong bão lũ để tiếp tục làm thiện nguyện, hỗ trợ tinh thần, vật chất cho bà con chịu ảnh hưởng của thiên tai. 

1.896. LÃO GIÀ DỐT VĂN (Phần 2)

                   Mộc Nhân

          Dường như tôi có nợ xứ Đạ và cũng có thể xứ Đạ có "nần" gì đó với tôi nên bỗng dưng cơn cớ xui khiến tôi lại mắc mứu với đất và người nơi đây. Vài người bạn thân, vài người bạn chưa thân, vài người mình biết họ mà họ không biết mình, vài người họ biết mình mà mình không biết họ, vài nơi chốn đã đặt chân… và một cặp đôi bĩ lậu vong niên. Vài... ít thôi. 

1.895. EM KHÔNG THỂ QUÊN NHỮNG CHỖ NGỒI VẮNG BẠN

                  Mộc Nhân 

 

Lũ đã qua mong em đừng khóc

dù loài người gây cuồng nộ rưng rưng

cơm gạo ngày mai còn vài chén cầm chừng

ngôi nhà nhỏ liêu xiêu bên sườn đồi xao động.

1.894. KÍNH VIỄN VỌNG - TELESCOPE

     Nguyên tác: “Telescope” from AVERNO (2006) by Louise Glück
         Bản dịch: Mộc Nhân

Cũng như nhiều bài thơ khác của Louise Glück, ý nghĩa bài thơ nằm ở chuỗi hành động  của chủ thể trữ tình thể hiện qua sự kết hợp các cụm từ nói lên suy nghĩ và logic đi đến kết luận. Ngôi thứ hai (you) được sử dụng tổng cộng mười hai lần trong bài thơ. Riêng trong khổ thơ đầu tiên, nó xảy ra năm lần cùng với bốn lần trong hai dòng đầu tiên và một lần cho mỗi khổ thơ còn lại. Sự bối rối trong những dòng mở đầu tạo lập sự tham gia của người đọc vào bối cảnh hư cấu của câu chuyện cho đến khi chúng ta bắt gặp hình ảnh rõ nét của bầu trời đêm ở cuối khổ thơ đầu tiên, chúng ta bị cuốn hút vào bài thơ.