4.025. ĐỌC GÌ Ở ANNE CARSON?

   Mộc Nhân dịch

Nguyên tác: What to read Anne Carson - by Anders Olsson (*)

Bạn tò mò về Anne Carson – người đoạt giải Nobel Văn học năm 2026 – nhưng chưa biết nên bắt đầu với tác phẩm nào của bà? Dưới đây là những gợi ý từ Anders Olsson, Chủ tịch Ủy ban Nobel thuộc Viện Hàn lâm Thụy Điển.

1. The Glass Essay’ (1995): Lần đầu tiên tôi biết đến Anne Carson và bị ấn tượng sâu sắc bởi bà là qua bài thơ dài ‘The Glass Essay’ (Tiểu luận về Thủy tinh), được xuất bản trong tập sách “Glass, Irony, and God”. Qua đó, ta có thể thấy cách Anne Carson thổi luồng sinh khí mới vào thơ ca đương đại một cách đầy tài tình. Dù được viết dưới hình thức thơ ca, tác phẩm này đồng thời là câu chuyện về nỗi đau buồn và mối tình đơn phương; nhân vật kể chuyện ở ngôi thứ nhất là một người phụ nữ vừa bị chồng bỏ, đang trên đường đến thăm người mẹ sống cô độc giữa vùng đất hoang vu. Trên hành trình ấy, cô mang theo các tác phẩm của Emily Brontë – nữ văn sĩ mà cô yêu mến – và thế giới nội tâm cũng như những vùng đất hoang trong văn chương của Brontë đã được đan cài khéo léo vào văn bản này. Được xây dựng xoay quanh hình ảnh ba người phụ nữ cô đơn ngồi bên chiếc bàn bếp, bài thơ còn mang dáng dấp của một bài tiểu luận phê bình. Trong văn bản vừa đầy xúc động vừa hóm hỉnh này, ranh giới giữa ngôn ngữ trữ tình, ngôn ngữ tự sự và ngôn ngữ phê bình dường như đã bị xóa nhòa.”

 

2. “Autobiography of Red: A Novel in Verse” (1998): Lựa chọn thứ hai của tôi là một thành tựu ngôn ngữ xuất sắc khác: tác phẩm từng được tán dương nồng nhiệt “Autobiography of Red: A Novel in Verse” (Tự truyện của Red: Một tiểu thuyết bằng thơ). Tác phẩm này cho thấy khả năng phi thường của Carson trong việc thổi luồng sinh khí mạnh mẽ vào truyền thống văn học cổ điển ngay trong thời đại ngày nay. Đây là một cách tiếp cận đầy trí tưởng tượng và hài hước, dựa trên chính các bản dịch của Carson về những mảnh văn còn sót lại của nhà thơ Hy Lạp thế kỷ thứ 6 TCN – Stesíchoros – viết về quái vật có cánh Geryon, kẻ đã bị Heracles giết chết khi vị anh hùng này thực hiện một trong những kỳ công của mình. Bà đã biến đổi huyền thoại này thành một tiểu thuyết về quá trình trưởng thành (Bildungsroman) mang hơi thở hiện đại, nơi Geryon là một chàng trai trẻ hiếu thảo, đem lòng yêu Heracles – một kẻ có phần tự phụ. Cuối cùng, cặp đôi kỳ lạ này dấn thân vào một chuyến phiêu lưu khắp lục địa để tìm đến một ngọn núi lửa; hành trình này chắc chắn có mối liên hệ mật thiết với chuyện tình cảm chớm nở của Geryon.

 

3. Nox (2010): Lựa chọn thứ ba của tôi có lẽ là tác phẩm mang tính cách tân nhất của Carson. Bà luôn mơ ước về một tác phẩm mà cái tôi của người viết hoàn toàn biến mất, và ở đây, giấc mơ đó dường như đã trở thành hiện thực. “Nox” vừa là một vật phẩm hữu hình, vừa là một tác phẩm thi ca; nó được viết trong niềm đau thương sau khi bà hay tin người anh trai Michael – người đã sống nhiều năm nơi xứ người – qua đời. Tác phẩm này giống như một bài văn bia được thiết kế dưới dạng một chiếc hộp, bên trong chứa dải giấy gấp kiểu đàn accordion gồm các bức ảnh, hình vẽ, thư từ và những văn bản khác dành tặng người anh trai đã khuất. Tuy nhiên, trong chiếc hộp ấy, ta còn bắt gặp bản dịch vô cùng tỉ mỉ và đầy tinh tế của Carson về bài thơ ai điếu nổi tiếng số 101 của nhà thơ La Mã Catullus – bài thơ ông viết để tưởng nhớ người anh em đã mất nơi đất khách quê người. “Nox” là một tác phẩm đa chiều, để lại ấn tượng sâu sắc và khó phai trong lòng người xem, người đọc và cả người chạm vào nó. Dù ý định ban đầu của Carson là muốn bản thân mình 'biến mất' trong tác phẩm, nhưng rốt cuộc, đây có lẽ lại chính là tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân nhất mà bà từng sáng tạo.”

(*). Nguồn: Nobelprize.org