14/11/22

2.578. LULLABY (2) - by Louise Glück

   Những bài thơ của Louise Glück dường như "chạy" trên nền thời gian mà một số nhà phê bình gọi là “Giờ tiêu chuẩn thần thoại” (Mythical Standard Time). Đây là một quan niệm về thời gian có tính chu kỳ trái ngược với thời gian tuyến tính. Thời gian này có đặc điểm là quá khứ liên tục tái sinh vào hiện tại và hiện tại sinh ra quá khứ. Trong thơ bà, ta thấy được điều đó trong các yếu tố: thời thơ ấu, cảm hứng thần thoại, Kinh thánh có ý nghĩa đặc biệt để bà diễn tả cảm xúc về sự chuyển mùa, tình yêu, cái chết... được trao đổi liên tục.


13/11/22

2.577. LULLABY (1) - by Louise Glück

  Đúng như cái tựa, bài thơ là một “Lời ru” (Lullaby) - mang âm điệu trữ tình, lời thơ nói với chúng ta hướng tới những khoảnh khắc hiện hữu, hướng nội. Tôi thích những câu thơ trữ tình thật đẹp: “Bạn phải được dạy dỗ để yêu tôi/ Nhân loại phải được dạy dỗ để yêu/ sự tĩnh lặng và bóng tối” (You must be taught to love me/ Human beings must be taught to love/ silence and darkness).

* Theo dò tìm của tôi, trong các tuyển thơ của Louise Glück có rất nhiều bài cùng tựa “Lullaby”. Bài này trích trong tập thơ Wild Iris (Diên vĩ hoang dã) của Louise Glück xuất bản năm 1992.


2.576. RADIUM - by Louise Glück

  Radium là một nguyên tố hóa học (Radi) được hai vợ chồng nhà bác học Marie Curie và  Pierre Curie tìm ra vào năm 1898. Nó có tính phóng xạ cao, có ích lợi trong y khoa nhưng cực kỳ nguy hiểm có thể gây ra những ảnh hưởng xấu tới sức khỏe hoặc tử vong.

Bài thơ “Radium” không nói về điều đó như cách chúng ta thường thấy. Nó là dòng tự sự về nghị lực, vượt qua khó khăn ẩn chứa trong gia đình do chất phóng xạ gây ra; là sự tự làm dịu bản thân trước nghịch cảnh. (1)

Bức tranh "I dreamed" (nói về tác hại của Radium)
do họa sĩ Arthur M. Sackler vẽ,
trưng bày trong bảo tàng Harvard University

2.575. EARLY DARKNESS – by Louise Glück

   Bài thơ “Early Darkness” (Chạng vạng – Chập tối) trích trong tập thơ Wild Iris (Diên vĩ hoang dã) của Louise Glück, 1992. Trong bài này, tác giả mượn lời của đất nói với con người lúc bóng chiều, chập tối. Có vẻ như tác giả muốn nói rằng sức mạnh cao nhất của chúng ta chính là nội lực. Nó cho ta lòng tự tin vào hiện hữu và sức mạnh lưu giữ ký ức. Đọc bài này tôi thích nhất mấy câu thơ: “How can you understand me/ when you cannot understand yourselves/ Your memory is not/ powerful enough, it will not reach back far enough” (Làm sao bạn có thể hiểu được tôi/ khi bạn không thể hiểu chính mình/ Trí nhớ của bạn không đủ lực/ Nên nó sẽ không tìm lại được những ký ức”.


9/11/22

2.573. VIẾT Ở CHÙA LINH PHƯỚC

  Mộc Nhân

  Chùa Linh Phước nằm ở Thị trấn Trại Mát, cách trung tâm thành phố Đà Lạt chừng 7km, trên quốc lộ 20 về hướng đông. Chùa có kiến trúc độc đáo, là công trình kiến trúc khảm sành, ốp sứ, gắn mảnh chai, mảnh chén nhiều màu độc đáo nên dân gian còn gọi là chùa ve chai, chùa chén. Đây là một trong những danh thắng nổi tiếng của Đà Lạt, đậm đà bản sắc Á Đông, kết hợp hài hòa giữa chùa và tháp. Nơi đây luôn là điểm du lịch tâm linh hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.


8/11/22

2.572. BỐN SUỐI NGUỒN THÁNH THIỆN

  Mộc Nhân dịch từ nguyên tác:

 “The Four Heavenly Fountains” - by Suzy Kassem

* Suzy Kassem (sinh 1975) là nữ văn sĩ, thi sĩ, đạo diễn phim, nhà hoạt động xã hội người Mỹ gốc Ai Cập. Cô được cộng đồng gọi là công dân toàn cầu (citizen of the world) bởi các hoạt động xã hội và sáng tác nghệ thuật của cô có ý nghĩa toàn cầu. Suzy Kassem đã được công nhận là một nhà tư tưởng tiến bộ, một nghệ sĩ sáng tạo được biết đến với vai trò xây dựng cầu nối giữa các nền văn hóa phương Tây và phương Đông.

Tôi dịch và đăng tải một bài thơ của Kassem


7/11/22

2.571. LẬP ĐÔNG

     Mộc Nhân

     Theo lịch vạn niên, tiết Lập đông năm 2022 rơi vào hôm nay (thứ Hai ngày 7/11 dương lịch) và kết thúc vào ngày 22/11 dương lịch. 


6/11/22

2.570. DÒNG SÔNG QUÊ

     Mộc Nhân

Sông Vu Gia của Đại Lộc được ví như Sông Thu của xứ Quảng bởi nó không chỉ là người mẹ phù sa góp phần làm nên các vùng đất bãi bồi châu thổ mà còn là hình ảnh của lịch sử từ xửa xưa cho đến ngày nay, mang trong mình một nền văn hoá bản địa được tiếp truyền qua nhiều thời kỳ.


5/11/22

2.569. THÁNG MƯỜI MỘT - Lisel Mueller

  Mộc Nhân dịch từ nguyên tác “In November” của nhà thơ người Mỹ gốc Đức Lisel Mueller (1).

  Bài thơ "In November" chứa đầy những giá trị thơ ca của Mueller về ngôn ngữ, trí tưởng tượng, sự nhạy cảm và cái nhìn sâu sắc vào đời sống, dù bên ngoài có vẻ bình thản. Những bài thơ của bà là một món quà cho chúng ta, một lời chúc, một nhân chứng ân tình, một thông điệp có ý nghĩa trong cuộc sống (2).   


4/11/22

2.568. ALIVE TOGETHER - by Lisel Mueller

   Bài thơ Alive Together (Sống bên nhau) – của Lisel Mueller (1) cho chúng ta thấy kỹ thuật ngôn ngữ điêu luyện của tác giả đưa chúng ta ra khỏi chính mình và đến "nơi hư không, nơi có sự sống mê hoặc"; mọi thứ được lột bỏ lớp màn che, tỏa sáng như một tín hiệu, nơi ý thức có thể được tiết lộ. Trong bài thơ, Mueller mang đến cảm giác kỳ diệu, kéo dài và không ồn ào để công nhận tất cả những người mà cuộc sống của họ có thể là của riêng chúng ta. Điều kỳ diệu ấy là "Tôi đang sống." Vì vậy, chúng ta cũng — sống cùng nhau — là những điều kỳ diệu, và con cái của chúng ta cũng vậy...


2/11/22

2.567. MƯỜI BA CÁCH NHÌN CHIM ĐEN

1. Tổng quan:

"Mười ba cách nhìn chim đen" (Thirteen Ways of Looking at a Blackbird) là một bài thơ viết theo phong cách thơ lập thể, in trong tập thơ đầu tiên của Wallace Stevens, Harmonium (1917). Bài thơ bao gồm mười ba phần ngắn, riêng biệt, mỗi phần đều đề cập đến loài chim đen theo một cách nào đó. Mặc dù kết cấu hình thức bài thơ lấy cảm hứng từ haiku nhưng có thể nói là không có phần nào đáp ứng được yêu cầu truyền thống của haiku. (Xem lại bài liên quan)


2.566. NOVEMBER NIGHT - by Adelaide Crapsey

 “November Night” (Đêm Tháng mười một) là một bài thơ ngắn thuộc thể thơ Cinquain (1) của nhà thơ nữ người Mỹ, Adelaide Crapsey (2).

ĐÊM THÁNG MƯỜI MỘT

Mộc Nhân - dịch


1/11/22

2.565. GERTRUDE STEIN VÀ DÒNG VĂN HỌC LẬP THỂ

 Lê Đức Thịnh

Nhà văn Gertrude Stein đã để lại dấu ấn của mình trong văn học hiện đại dù tác phẩm của bà ít người đọc do khó hiểu, khó tiếp cận. Các công trình Văn học lập thể (Literary cubism) của bà có thể bị lãng quên nhưng những gì còn lại là chúng ta có cảm giác ai đó đã từng xây dựng một nền văn học hiện đại để các thế hệ sau kế thừa và phát triển. Dưới một góc nhìn khác, dòng văn học lập thể là tiền đề để các nhà đổi mới xây dựng nên lý thuyết hậu hiện đại sau này.

***

2.564. NHỮNG CA KHÚC HALLOWEEN

   Halloween là chữ viết tắt của cụm từ “All Hallows Evening” hoặc “All Hallows' Eve”, một lễ hội truyền thống được tổ chức vào ngày 31 tháng 10 hàng năm, là buổi tối trước ngày Lễ Các Thánh trong đạo Kitô giáo.



Halloween : Hài hước để đối đầu với quyền lực tử thần ?

Đây là ngày bắt đầu Tam nhật Các Thánh (Allhallowtide), chuỗi ngày tôn vinh những vị Thánh, vị tử đạo vào Lễ Các Thánh “la Toussaint” ngày 1 tháng 11, và tưởng niệm đến những người thân đã khuất vào Lễ các đẳng Linh Hồn ngày 2 tháng 11. Ý nghĩa trọng tâm theo truyền thống của Halloween xoay quanh chủ đề sử dụng "sự hài hước và chế giễu để đối đầu với quyền lực của cái chết".

Theo một số nguồn thì lễ hội Halloween bắt nguồn từ dân tộc Celt, là một dân tộc sống cách đây hơn 2,000 năm trên các vùng đất bây giờ là Anh quốc, Ái Nhĩ Lan và miền Tây Bắc nước Pháp (La Bretagne). Dân tộc Celt bắt đầu năm mới vào ngày 1 tháng 11 Dương Lịch. Một lễ hội được cử hành vào đêm trước năm mới để vinh danh vị thủ lãnh đã quá cố là Samhain. Ngày lễ hội này báo hiệu sự bắt đầu của mùa lạnh, của những ngày tối tăm thường được liên kết với sự tàn tạ và sự chết chóc của loài người. Dân tộc Celt tin rằng Samhain cho phép những linh hồn người chết được trở về nhà trên trần gian vào đêm hôm đó.

Halloween đến Mỹ nhờ những dòng di dân đầu tiên, đa số đến từ Anh Quốc và một số từ các vùng thuộc dân tộc Celt, với khá nhiều phong tục khác nhau. Nhưng vì nhiều lý do, mãi đến thập niên 1800 mới trở thành tục lệ được nhiều người hưởng ứng.

Các hoạt động phổ biến trong lễ hội Halloween là tiệc hội hóa trang, khắc bí ngô thành jack-o'-lantern, trick-or-treat (trẻ con hoá trang đến gõ cửa nhà hàng xóm để xin bánh kẹo), lấy táo hoặc kể chuyện kinh dị. Ở nhiều nơi trên thế giới, sẽ có những cử hành Kitô giáo trong ngày lễ Halloween như tham dự lễ nhà thờ và thắp nến trên các ngôi mộ. Trong khi ở các nơi khác, Halloween là một ngày hội mang tính thương mại nhiều hơn.

Halloween là ngày lễ ma quỷ không có nghĩa là tôn vinh ma quỷ mà mục đích chính là giáo dục con người sống phải có lòng từ bi, bác ái, biết giúp đỡ những người gặp khó khăn và không nên sống ích kỷ, tham lam, bủn xỉn. Hơn thế, mặc dù lễ hội hóa trang Halloween với chủ đề ma quỷ nhưng cũng để khuyên răn con người không nên chơi đùa với ma quỷ.

Những ca khúc đình đám về Halloween

Nhắc đến Halloween, chúng ta không thể bỏ qua ca khúc Thriller của ca sĩ người Mỹ Michael Jackson, do Rod Temperton sáng tác. Trong "Thriller", các hiệu ứng âm thanh như cánh cửa ọp ẹp, sấm sét, tiếng gió và tiếng chó sói hú được xuất hiện dày đặc, còn lời bài hát thì có chứa các yếu tố rùng rợn.

Ca khúc đã nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình và trở thành hit top 10 thứ 7 liên tiếp của Michael Jackson trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, thắng 3 giải âm nhạc của MTV năm 1984 và đạt vị trí quán quân ở Pháp và Bỉ cũng như lọt vào top 10 ở nhiều quốc gia khác.

Video "Thriller" được chuyển thể từ tác phẩm điện ảnh “American Werewolf in London” của John Landis đã trở thành một video ca nhạc rất thành công. Đoạn phim dài 14 phút là câu chuyện giữa Jackson và nữ diễn viên Ola Ray trong một khung cảnh lấy cảm hứng từ bộ phim kinh dị của những năm 1950.

Trong một cảnh mang tính biểu tượng của video, Jackson cùng các diễn viên khác đã nhảy múa trong sự tạo hình các thây ma (zombie). Mặc dù bản thân bài hát đã là một thành công lớn về mặt thương mại, video của "Thriller" là một thành tựu lớn về nghệ thuật không thể phủ nhận. Vào năm 2009, bài hát trở thành video ca nhạc đầu tiên được lựa chọn đưa vào Trung tâm tư liệu Quốc hội Mỹ.

Nhưng cho những ai tìm kiếm một không gian riêng tư, lãng mạn thì bài hát "Unchained Melody" là một lựa chọn thích hợp. Tác phẩm này là nhạc nền trong bộ phim Ghost (Hồn ma) đã làm lay động bao trái tim khán thính giả, khi xem một trong những bộ phim tình cảm hay nhất. Bộ phim có sự tham gia diễn xuất của ngôi sao Patrick Swayze, Demi Moore, Tony Goldwyn và Whoopi Goldberg… đạo diễn bởi Jerry Zucker. Phim được đề cử cho nhiều Giải Oscar, bao gồm Phim hay nhất, Giải Oscar cho kịch bản gốc xuất sắc nhất, và Giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất cho Whoopi Goldberg.

“Unchained Melody" do Alex North sáng tác, dựa trên phần lời của Hy Zaret. Đây là một trong những bài hát ghi âm nhiều nhất trong thế kỷ 20 với 500 phiên bản được chuyển ngữ qua hàng trăm thứ tiếng.

Trong dòng nhạc Việt Nam hiện nay, các nhạc sỹ trẻ cũng theo kịp trào lưu khi sáng tác các ca khúc chủ đề Halloween như nhạc sỹ Nguyễn Hải Phong với các bài hát như: Linh hồn và thể xác, Con Ma, Halloween.

Nhưng nếu nói là tuyệt phẩm của nhạc Việt, mang đến cảm giác rung rợn ma mị trong không khí đêm Halloween, chúng ta không thể không thưởng thức ca khúc rất nổi tiếng của nhạc sỹ Quốc Dũng, mang tên "Người về từ lòng đất".

Nguồn: RFI

---------------

Trên Blog này có post 2 ca khúc quốc tế về Halloween được nhắc đến

1. Thriller của Michael Jackson

2. Unchained Melody của Alex North

Và 1 bài thơ của Louise Gluck về Lễ Các Thánh

All Hallows - by Louise Gluck