3.769. THÁNG CHÍN – by Ted Hughes

Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: September - by Ted Hughes (2)

THÁNG CHÍN

Chúng ta nhìn bóng tối dần buông

Không đồng hồ nào đếm được khoảnh khắc

Khi nụ hôn và vòng tay ôm chặt

Không thể biết thời gian hiện tồn.

 

Giữa mùa hè: những chiếc lá lớn lặng yên

Một vì sao nằm sâu trong đôi mắt

Một đại dương dưới lớp áo lụa

Thời gian vô thuỷ vô chung.

 

Chúng ta bên nhau; chưa đếm được lá mùa hè

Và cũng không cần chiếc đồng hồ nào khác

Chúng ta chỉ có những gì không phai nhạt:

Giây phút cuồng quay trong tâm hồn.

 

Như một vị Vua bất hạnh và Hoàng tôn

Khi đám đông tràn lên ngự trị;

Và những tán cây lặng im an vị

Dần buông xuống vũng nước chìm sâu. (3)

-----------

(1). Nguyên tác Anh ngữ từ nguồn: allpoetry

(2). Ted Hughes: Xem tiểu sử tác giả tại đây

(3). AI: Trong bài thơ "September", Ted Hughes không đi sâu vào miêu tả cảnh sắc thiên nhiên chuyển mùa theo cách thông thường. Thay vào đó, ông kiến tạo một không gian nơi tình yêu và sự vĩnh cửu đối đầu với bước chân lạnh lùng của thời gian. Bài thơ là một trải nghiệm về khoảnh khắc "phi thời gian" trước khi bóng tối và sự suy tàn thực sự ập đến.

  1. Mở đầu bài thơ là một khung cảnh tĩnh lặng và riêng tư: "We sit late, watching / the dark slowly fold: / No clock counts this." Hughes thiết lập một trạng thái mà các công cụ đo lường vật lý (đồng hồ) trở nên vô nghĩa. Khi con người chìm đắm trong sự gần gũi - những cái hôn lặp lại, những vòng tay ôm chặt — thế giới bên ngoài biến mất. "Thời gian không ở đâu cả" (Time is nowhere) vì nó đã bị hòa tan vào xúc giác và cảm xúc. Hình ảnh "Dưới lớp lụa nơi cổ tay là một đại dương" (Under the silk of the wrist a sea) là một ẩn dụ tuyệt đẹp về sự sống mãnh liệt, cuộn trào bên trong cơ thể, đối lập với vẻ tĩnh lặng bên ngoài của những chiếc lá mùa hạ muộn.

  2. Khổ thơ thứ ba đánh dấu một bước chuyển từ trạng thái tận hưởng sang trạng thái nhận thức về sự hữu hạn: "Tell we have only what / we remember". Hughes ám chỉ rằng thực tại là thứ không thể nắm giữ; khi khoảnh khắc trôi qua, chúng ta chỉ còn lại ký ức. Những phút giây ấy "gào thét" (uproaring) trong đầu, gợi lên một sự xáo trộn tâm linh mạnh mẽ. Mùa hè không được định nghĩa bằng số lượng lá cây hay lịch trình, mà bằng cường độ của những gì con người trải qua cùng nhau.

  3. Đoạn kết của bài thơ là một trong những hình ảnh mạnh mẽ và ám ảnh nhất trong thơ Hughes: "Like an unfortunate / King's and his Queen's / When the senseless mob / rules". Ông ví đôi tình nhân (hoặc khoảnh khắc hạnh phúc của họ) như một cặp Quốc vương và Hoàng hậu bất hạnh đang đứng trước sự nổi dậy của "đám đông vô tri" (senseless mob). Đám đông này chính là biểu tượng cho dòng chảy hỗn loạn của thời gian, sự tàn úa của thiên nhiên và cái chết. Những cái cây "vứt bỏ vương miện" (lá vàng) xuống hồ nước một cách lặng lẽ. Đây là hình ảnh của sự thoái vị, sự chấp nhận buông bỏ quyền lực của sự sống để bước vào mùa đông. Nó không mang tính bi lụy mà mang vẻ tôn nghiêm của một sự hy sinh tất yếu.

  4. Sự đối lập giữa cái "tĩnh" của cơ thể và cái "động" của thế giới; giữa sự nồng cháy của tình yêu và sự lạnh lùng của bóng tối đang phủ tới. Hughes sử dụng những câu thơ vắt dòng (enjambment) khiến nhịp điệu bài thơ trôi đi như dòng chảy của thời gian, không thể ngăn lại. Từ ngữ chuyển từ sự mềm mại (silk, kisses) sang sự bạo liệt (uproaring, mob, casting) phản ánh sự xâm lấn của thực tại vào thế giới nội tâm. 

  "September" của Ted Hughes là một bài thơ về sự thoái vị của cái đẹp. Mùa thu trong thơ Hughes không phải là một "mùa", mà là một trạng thái của tâm hồn – trạng thái khi chúng ta nhận ra sự mong manh của mình giữa dòng chảy vĩnh hằng của vũ trụ. Nó ca ngợi khả năng của con người trong việc tạo ra một thiên đường phi thời gian thông qua tình yêu, nhưng đồng thời cũng thừa nhận một cách tỉnh táo rằng: khi "đám đông" của sự tàn úa nổi dậy, ngay cả những vương quyền lộng lẫy nhất cũng phải gieo mình vào hư vô. Bài thơ kết thúc trong một sự im lặng đầy uy quyền, để lại dư âm về một vẻ đẹp vừa bi tráng vừa thanh thản.

Mộc Nhân dịch và chú dẫn