3.762. TRI ÂM - Walter de la Mare

Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: “The Listeners” by Walter de la Mare (2)

 

Dưới ánh trăng có người lữ khách

Gõ cửa ngôi nhà: “Ai ở đó không?”

Ngựa đứng im, tìm vài nhánh cỏ

Trên đất rừng dương xỉ mênh mông.

 

Một cánh chim bỗng rời đỉnh tháp

Bay qua đầu lữ khách phong sương

Và ông ta, lần thứ hai gõ cửa

“Có ai không?”, tôi là kẻ đi đường.

 

Không ai xuống chào nhau một lúc

Không đôi mắt nào nghiêng xuống chạm nhau

Ông ngơ ngác, đứng nguyên, bất động

Chỉ yêu ma nghe rõ lời chào.

 

Kẻ cô đơn trú trong ngôi nhà ấy

Chắc đang nghe tĩnh lặng đêm trăng

Tiếng loài người từ vô lượng kiếp

Len lỏi qua tia sáng thường hằng

 

Ánh trăng soi góc cầu thang tối

Dẫn xuống sảnh nhà bốn phía hoang vu

Xao động không gian, khí trời dịch chuyển

Tiếng gã lữ hành rơi giữa mịt mù.

 

Ông cảm nhận cõi lòng lạ lẫm

Đáp lời kêu là tĩnh lặng âm thầm

Con ngựa quẩn quanh giữa đám rừng, gặm cỏ

Trời đầy sao và rừng rú muôn âm.

 

Ông đột nhiên đập vào cánh cửa

Mạnh tay hơn, và ngẩng đầu nhìn

Hãy nói với ai, rằng ta đã đến

Ta đã giữ lời, dù chẳng lời đáp làm tin.

 

Mọi thứ vẫn lặng câm trước lời ông nói

Vang vọng trong tĩnh mịch ngôi nhà

Có lẽ tri âm kia còn thức

Nghe tiếng chân ông và vó ngựa dần xa. (3)

-------------

Chú thích:

(1). Nguyên tác Anh ngữ tại đây

(2). Walter de la Mare (1873-1956) là một nhà thơ, nhà văn truyện ngắn và tiểu thuyết gia người Anh. Những tác phẩm của ông làm say đắm độc giả với những khám phá về tuổi thơ, giấc mơ và thế giới siêu nhiên. Phong cách tinh tế và giàu sức gợi , được đánh dấu bằng ngôn ngữ chính xác và hình ảnh ám ảnh, đã khẳng định vị trí của ông như một bậc thầy của truyền thống thơ trữ tình Anh . Viết trong thời kỳ chứng kiến ​​sự trỗi dậy của chủ nghĩa hiện đại, de la Mare vẫn trung thành với giọng văn riêng biệt của mình, lấy cảm hứng từ các nhà thơ lãng mạn như William Blake và William Wordsworth. Giống như những người tiền nhiệm thuộc trường phái lãng mạn, ông coi trọng trí tưởng tượng và trực giác, tìm thấy trong đó những nguồn gốc của chân lý và vẻ đẹp sâu sắc. Tuy nhiên, Mare cũng đưa vào tác phẩm của mình một chút u tối tinh tế, phản ánh những lo lắng và bất an của thời đại ông. Thơ của ông, đặc biệt, nổi bật bởi tính nhạc điệu và khả năng gợi lên cảm giác kỳ diệu và bí ẩn trong thế giới thường nhật. Sức hấp dẫn bền bỉ này, cùng với kỹ thuật viết bậc thầy, đảm bảo rằng tác phẩm của de la Mare tiếp tục gây được tiếng vang với độc giả ở mọi lứa tuổi.

(3). AI: "The Listeners" của Walter de la Mare là một trong những bài thơ ám ảnh và giàu tính gợi hình. Nó không cung cấp một câu trả lời rõ ràng, mà thay vào đó, nó để lại trong lòng người đọc một cảm giác xao xuyến, mơ hồ về những điều chưa kể. Ngay từ những dòng đầu tiên, bài thơ đã thiết lập một khung cảnh đậm chất Gothic/ kỳ dị với một ngôi nhà bỏ hoang trong rừng, ánh trăng bảng lảng, và sự im lặng bao trùm. Nơi đây, tiếng gõ cửa của người lữ hành (The Traveller) đối lập hoàn toàn với sự tĩnh lặng tuyệt đối của những "người nghe" (The Listeners). Người lữ hành đơn độc giữa thiên nhiên đại ngàn, đối diện với một cánh cửa đóng kín, tạo nên một nỗi buồn man mác và sự lạc lõng khó tả.

Bài thơ là cuộc chạm trán giữa thế giới hữu hình (người lữ hành, con ngựa, tiếng gõ cửa) và thế giới tâm linh (những bóng ma, những "người nghe" trong bóng tối). Những người nghe (The Listeners) không phải là người sống, mà là những "hồn ma" hoặc những ký ức còn sót lại. Họ nghe thấy tiếng người lữ hành nhưng không thể (hoặc không muốn) đáp lại. Dù người lữ hành cố gắng kết nối bằng âm thanh (gõ) và lời gọi, phản hồi duy nhất ông nhận được là "sự im lặng tràn ngập" (silence answered). Chi tiết gây xúc động nhất chính là lời nhắn để lại của người lữ hành: "Tell them I came, and no one answered, / That I kept my word." (Hãy nói với họ rằng tôi đã đến, và không ai trả lời, / Rằng tôi đã giữ lời hứa.) Chúng ta không biết người lữ hành đã hứa với ai, điều gì, và tại sao ông quay lại nơi này nhưng câu nói này cho thấy một lòng trung tín, vượt qua cả thời gian và không gian để giữ lời hứa của mình. Và cuối cùng, dù không gặp được ai, người lữ hành vẫn rời đi với tâm thế thanh thản vì ông đã thực hiện trọn vẹn lời hứa của mình.

Walter de la Mare đã sử dụng ngôn ngữ một cách bậc thầy để tạo ra nhịp điệu dồn dập: Tiếng móng ngựa, tiếng gõ cửa tạo nên sự khẩn trương, đối lập với những khoảng lặng kéo dài trong bài thơ kết hợp với nhiều hình ảnh giàu sức gợi như: moon-stirred forehead, grey eyes, leafy sky... tất cả tạo nên một bức tranh huyền ảo, nửa thực nửa hư. "The Listeners" không chỉ là một câu chuyện về những bóng ma; đó là bài ca về sự im lặng, sự lãng quên và lòng kiên định. Nó nhắc nhở chúng ta rằng có những điều trong cuộc sống sẽ mãi mãi là bí ẩn, và đôi khi, việc "giữ lời" quan trọng hơn cả việc nhận được sự phản hồi. Sau khi đọc xong bài thơ, chúng ta vẫn nghe thấy tiếng móng ngựa xa dần và cảm nhận được sự im lặng mênh mông đổ xuống ngôi nhà xưa cũ ấy.