Mộc Nhân dịch
Nguyên tác “The Poetry
Of Versatility” (*)
Thành tựu văn chương của
Gao Xingjian được vinh danh bằng giải Nobel Văn học năm 2000. Viện Hàn lâm Thụy
Điển đã công nhận Gao Xingjian "vì một khối lượng tác phẩm mang giá trị phổ
quát, sự thấu hiểu cay đắng và tài năng ngôn ngữ đã mở ra những con đường mới
cho tiểu thuyết và kịch Trung Quốc."
***
Cuộc đời lưu vong
Gao Xingjian sinh ngày 4
tháng 1 năm 1940 tại Cam Châu, tỉnh Giang Tây, miền đông Trung Quốc. Cuộc đời của
nghệ sĩ gắn liền với cảnh lưu đày và đàn áp chính trị. Trong thời kỳ Cách mạng
Văn hóa Trung Quốc từ năm 1966 đến năm 1976, ông bị đưa đến trại cải tạo trong
5 năm. Các tác phẩm của ông bị lên án là "ô nhiễm tinh thần" và bị cấm.
Tuy nhiên, ngay cả trong những giờ phút đen tối nhất của cuộc đời, ông vẫn
trung thành với nghệ thuật của mình và tìm cách lên tiếng.
Cuộc biểu tình phản đối
sự đàn áp phong trào sinh viên Trung Quốc tại Quảng trường Thiên An Môn năm
1989 đã dẫn đến việc ông từ bỏ quốc tịch Trung Quốc và được tị nạn chính trị tại
Pháp – sau khi sống lưu vong trước đó, đầu tiên ở Đức và sau đó ở Pháp. Tại đó,
ông tiếp tục sự nghiệp nghệ thuật và trở thành người ủng hộ quốc tế cho tự do
nghệ thuật và ngôn luận.
Giải Nobel văn học
Việc nhà văn Trung Quốc
lưu vong được trao giải Nobel có thể gây ngạc nhiên cho nhiều người, đặc biệt
là giới văn học Trung Quốc, vốn trước đây phần lớn đã bỏ qua ông. Giải Nobel
Văn học không chỉ là vinh dự cho chính tác giả mà còn là một cột mốc quan trọng
đối với văn học Trung Quốc. Cao Hành Kiện đã nhiều lần khai thác các chủ đề
chính trị và hiện sinh trong tác phẩm của mình và vượt qua những giới hạn của
văn học truyền thống. Ảnh hưởng của ông đối với văn học thế giới và lòng dũng cảm
lên án sự đàn áp chính trị xứng đáng được ghi nhận ở mức cao nhất.
Một trong những tác phẩm
quan trọng nhất của ông, tiểu thuyết "Linh Sơn", đã được Viện Hàn lâm
Thụy Điển đặc biệt đánh giá cao. Cuốn sách đưa người đọc đến những vùng xa xôi ở
miền nam và tây nam Trung Quốc, nơi các nghi lễ pháp sư, bài ca dân gian và
truyền thuyết thấm đẫm hiện thực. Tính đa thanh và sự giao thoa thể loại trong
tác phẩm này gợi nhớ đến ý tưởng về thơ ca phổ quát của chủ nghĩa lãng mạn Đức.
Một tác phẩm quan trọng
khác của Gao Xingjian là tiểu thuyết "Kinh Thánh Của Một Người", tiếp
tục chủ đề của cuốn tiểu thuyết trước đó. Ở đây, tác giả không khoan nhượng đối
mặt với những nỗi kinh hoàng của Cách mạng Văn hóa Trung Quốc và mô tả trải
nghiệm của chính mình với tư cách là một nhà hoạt động chính trị và người quan
sát. Lời kể của ông mang đến một sự nhìn nhận sâu sắc về sự điên rồ của thời đại
đó và từ chối đưa ra những câu trả lời đơn giản hay sự cứu rỗi. Gao Xingjian vẫn
trung thành với niềm tin rằng tự do có thể được tìm thấy trong văn chương.
Cấu trúc tự sự đa chiều
và sự suy ngẫm về quá trình viết trong các tác phẩm của ông khiến chúng trở
thành một niềm vui trí tuệ và thẩm mỹ. Gao Xingjian thách thức người đọc đặt
câu hỏi về ranh giới của mục đích và ý nghĩa và bắt đầu một hành trình tư tưởng
và giác ngộ.
Những cột mốc tiểu sử:
Niềm đam mê sân khấu và
viết văn của Gao Xingjian được khơi dậy từ thời thơ ấu, đặc biệt là bởi mẹ ông,
một diễn viên nghiệp dư. Niềm đam mê thuở nhỏ này đã định hình cuộc đời ông
theo nhiều cách.
Năm 1962, Gao Xingjian
đã hoàn thành xuất sắc kỳ thi học thuật chuyên ngành tiếng Pháp tại Viện Ngoại
ngữ Bắc Kinh. Sau đó là thời kỳ bị giam giữ trong trại cải tạo trong thời kỳ
Cách mạng Văn hóa, một giai đoạn đen tối buộc ông phải hoạt động viết lách bí mật
ngay cả nhiều năm sau đó.
Bước ngoặt trong cuộc đời
ông đến vào năm 1985 khi ông nhận được học bổng DAAD cho một năm làm việc tại
Berlin. Tại đó, ông gặp nhà sưu tập nghệ thuật Franz Armin Morat, một cuộc gặp
gỡ mang tính quyết định đối với sự phát triển nghệ thuật của ông. Gao Xingjian
cũng tham gia các sự kiện văn hóa như Liên hoan Văn hóa Thế giới West Berlin
Horizons.
Năm 1987, ông chuyển đến
Freiburg và sau đó đến Paris. Sự tham gia tích cực của ông vào các hoạt động
công cộng đặc biệt rõ rệt vào năm 1989 khi ông lên án cuộc đàn áp đẫm máu phong
trào sinh viên Trung Quốc tại Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh. Để thể hiện
sự phản đối của mình, ông đã rời khỏi Đảng Cộng sản Trung Quốc sau 27 năm làm đảng
viên và trả lại hộ chiếu Trung Quốc. Ông được cấp tị nạn chính trị ở Pháp, nơi
ông kiếm sống bằng nghề vẽ tranh. Năm 1998, ông có quốc tịch Pháp.
Một đặc điểm nổi bật
trong tác phẩm văn học của Cao Hành Kiện là việc sử dụng nhiều kỹ thuật và góc
nhìn tự sự khác nhau. Trong "Linh Sơn", ông khéo léo sử dụng đại từ
nhân xưng để tạo ra những sự thay đổi nhanh chóng về góc nhìn và kích thích tư
duy ở người đọc. Những kỹ thuật này bắt nguồn từ các vở kịch của ông, trong đó
các diễn viên hóa thân vào các vai diễn và đồng thời mô tả chúng từ một góc
nhìn bên ngoài.
Hội họa không phải là một bức tranh minh họa, một sự diễn giải, mà là một
sự tự chủ của hình ảnh. Cách nhìn là một câu chuyện hoàn toàn khác… Có một cách
tư duy khác với hình ảnh… Gần gũi nhất với điều này là âm nhạc, âm nhạc mang đến
những hình ảnh như vậy mà không cần dùng ngôn ngữ.
Một Nghệ Sĩ Toàn Diện
Là một tiểu thuyết gia nổi
tiếng, nhà soạn kịch, nhà thơ, đạo diễn sân khấu và điện ảnh lừng danh, cũng
như một họa sĩ và nhà tư tưởng tài năng tầm cỡ quốc tế, phạm vi nghệ thuật của Cao
Hành Kiện rất ấn tượng và phản ánh mối liên hệ sâu sắc của ông với thế giới nghệ
thuật và văn học. Với việc có quốc tịch Pháp năm 1997, ông trở thành công dân của
hai thế giới. Tính hai mặt này cũng được phản ánh trong tác phẩm của ông, bắc cầu
nối giữa các nền văn hóa.
Tiểu thuyết của ông là
những kiệt tác của văn học thế giới và đã được dịch ra hơn bốn mươi ngôn ngữ.
Chúng kể về sự tồn tại của con người, sự tìm kiếm bản sắc và ý nghĩa, và phản
ánh những trải nghiệm đa chiều của một người du mục ngôn từ. Tác phẩm của Cao
Hành Kiện không chỉ là kho tàng văn học mà còn là những suy tư triết học về cuộc
sống và bản chất con người.
Ngoài văn chương, Cao
Hành Kiện còn nổi tiếng với vai trò là một nhà soạn kịch. Các vở kịch của ông
đã được trình diễn trên các sân khấu ở châu Âu, châu Á, Bắc và Nam Mỹ, cũng như
Úc. Hơn 140 tác phẩm của ông đã chạm đến và khơi gợi cảm xúc của khán giả trên
toàn thế giới. Là một đạo diễn có tầm nhìn, ông đã khám phá thế giới điện ảnh.
Trong thập kỷ qua, ông đã tạo ra ba bộ phim kết hợp thơ ca, hội họa, kịch nghệ,
múa và âm nhạc thành một hình thức nghệ thuật tổng thể. Dự án “Than ôi vẻ đẹp”
là một ví dụ xuất sắc về khả năng tích hợp nhiều bộ môn nghệ thuật và tạo ra một
trải nghiệm nghệ thuật sâu sắc của ông.
Là một họa sĩ, Gao
Xingjian đã trưng bày tác phẩm của mình tại vô số bảo tàng và phòng trưng bày ở
châu Âu, châu Á và Hoa Kỳ. Tác phẩm thị giác của ông đã được giới thiệu trong
hơn 90 triển lãm cá nhân. Khoảng 50 cuốn sách nghệ thuật dành riêng cho tác phẩm
của ông đã được xuất bản. Tranh của ông phản ánh những suy nghĩ sâu sắc và khả
năng nhìn thế giới qua lăng kính nghệ thuật của ông.
Biểu hiện nghệ thuật
Tác phẩm của Gao được đặc
trưng bởi bảng màu đơn sắc và cách sử dụng mực tinh tế trên giấy gạo. Trong
tranh của mình, ông tạo ra một bầu không khí thiền định và nội tâm. Chúng thường
có phong cảnh phủ đầy tuyết và những hình bóng tối được tạo ra thông qua những
nét mực mỏng manh. Những phong cảnh đơn sắc này phản ánh những suy nghĩ sâu sắc
của ông về sự tồn tại của con người và bản chất của thực tại.
Chính Cao mô tả quá
trình sáng tạo nghệ thuật của mình như một hành động trực giác, nơi chuyển động
xuất phát từ cơ thể. Đối với ông, hội họa là cách để thể hiện những điều không
thể diễn tả và lên tiếng cho những tầm nhìn nội tâm. Trong thế giới nghệ thuật,
ông tìm thấy một không gian nơi ngôn từ bất lực, và ngôn ngữ của hình ảnh chạm
đến tâm hồn.
Một nghệ sĩ vĩnh cửu
Gao là hiện thân của một
trong những nhân vật hấp dẫn nhất trong làng nghệ thuật và văn học đương đại.
Tác phẩm của ông nổi bật bởi chiều sâu, sự đa dạng và sự sắc bén về trí tuệ. Là
một nghệ sĩ toàn diện, ông đã vượt qua ranh giới của nhiều loại hình nghệ thuật
và tạo ra một bức tranh nghệ thuật phong phú và đa diện.
Tiểu thuyết của ông mời
gọi người đọc suy ngẫm về sự tồn tại của con người từ nhiều góc độ khác nhau và
khám phá sự phức tạp của cuộc sống. Kịch của ông thách thức những quy ước của
sân khấu và mở ra những con đường mới cho sự thể hiện sân khấu. Phim của ông là
những kiệt tác thơ mộng tôn vinh sức mạnh của nghệ thuật kể chuyện bằng hình ảnh.
Tranh của ông là nguồn cảm hứng và sự suy ngẫm sâu lắng.
Gao Xingjian là một nghệ
sĩ vĩnh cửu, người có tác phẩm sẽ tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ người
trong tương lai. Khả năng nắm bắt và thể hiện trải nghiệm của con người ở mọi
khía cạnh đã biến ông trở thành một tiếng nói vượt thời gian trong thế giới nghệ
thuật và văn học. Cuộc đời và tác phẩm của ông là minh chứng cho sức mạnh của sự
sáng tạo và hành trình không ngừng nghỉ tìm kiếm chân lý và cái đẹp trong một
thế giới phức tạp.
Bài liên quan: Diễn từ Nobel 2000 - Cao Hành Kiện
---------
(*). Nguồn: Aviair.zone
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét