3.739. MỘNG MÙ THI - Thơ Lê Hải Kỳ

 

“Mộng mù thi” (Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2025) là tập thơ thứ hai của Lê Hải Kỳ. Tập thơ có sự kết hợp giữa lãng mạn và siêu thực, ngay trong tựa – và mở ra cả tập.

3.738. VIẾT Ở ĐỘNG TỪ THỨC

           Mộc Nhân

Sao anh không từ giã cuộc thơ

trả chữ, về vui núi non và động

dãy Nga Sơn, trời mây lồng lộng

Từ Thức ngàn năm vẫn trẻ -

anh mười năm đã hóa cụ già.

3.737. ĐỘNG TỪ THỨC

   Động Từ Thức còn gọi là Động Bích Đào, là một hang động núi đá vôi nằm trên dãy núi Tam Điệp, thuộc địa bàn huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Động gắn liền với truyền thuyết Từ Thức gặp tiên.

Tôi đã đến đây
vào một ngày cuối năm 2025

3.736. HÀNH THÂM GIỮA ĐỜI

 Mộc Nhân

“Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát nhã Ba la mật đa thời…”

– Trích Bát Nhã Tâm Kinh

Khi ngồi gần đám đông, giữa tiếng ồn ào trò chuyện, khói thuốc và âm thanh dịch chuyển, thật bất ngờ, cảm giác thiết lập được sự tĩnh tại là điều tuyệt vời.

3.735. CẢM THỨC ĐÔNG

           Mộc Nhân 

Đông âm thầm đến theo cơn gió

thổi qua dòng sông, tê buốt đất đai

nơi tĩnh lặng không cần tô điểm

trầm mặc trong tôi, co quắp đêm dài.

3.734. GỬI MỘT BẠN VĂN TRẺ

      Tạ Duy Anh

- Không ai rỗi hơi/và có khả năng bắt nhà văn phải cầm bút. Cầm bút là lựa chọn cá nhân, vì thế chớ có than thân trách phận, chớ kêu khổ ăn vạ, đòi quyền lợi và cầu xin lòng thương hại.

3.733. CHUỘT TINH HOA

Mộc Nhân - Truyện ngắn mini

Nhà có mùi chuột chết. Chị xã bảo đi tìm. Tôi tìm miết không ra xác chuột, mùi vẫn thối um.

Nhân đọc nhiều bài báo nói về phát biểu của ông Trân Anh Tuấn, giám đốc sở KH&CN Hà Nội phát biểu về dự án “Chọn lọc gen để đào tạo tinh hoa”, tôi mới nhanh trí, bịa chuyện:

3.732. ĐỨA CON MÙA ĐÔNG

 Mộc Nhân 

tháng Chạp - đứa con của mùa đông

đã đủ lớn

lững thững đi qua ngày cuối năm

dưới bầu trời trắng đục và mặt đất khô.

3.731. MÙA ĐÔNG LẠNH NHẤT

 Mộc Nhân

Đây là mùa đông lạnh nhất mà anh từng biết

thức dậy trong căn phòng –

tê buốt, nghẹt thở - anh cảm thấy có điều bất ổn.

3.730. VỀ VẺ ĐẸP - Francis Bacon

Mộc Nhân dịch 

   * Nguyên tác: "Tiểu luận về cái đẹp của Francis Bacon"

   - Francis Bacon's essay: Of Beauty (1)

Tượng Augustus Caesar
tiêu biểu cho vẻ đẹp La Mã cổ đại

   Đức hạnh giống như một viên đá quý, đẹp nhất khi được đặt trên một khối đá trơn nhẵn; và chắc chắn đức hạnh đẹp nhất, cùng với vẻ ngoài duyên dáng, dù không có những đường nét thanh tú; và nó mang vẻ uy nghi của sự hiện diện hơn là vẻ đẹp của diện mạo.

3.729. EM VÀ CÂY BASS CỦA TÔI

Mộc Nhân

     “Lịch sử âm nhạc là hữu hạn, nhưng sự ngốc nghếch của cây guitar thì bất diệt.” (The history of music is mortal, but the idiocy of the guitar is eternal.) - Milan Kundera, "The Book of Laughter and Forgetting".

Hôm qua tôi gõ những nốt nhạc trên bầu trời đêm

những âm trầm trong tiếng Bass 

và dây đàn rung theo nhịp Fingerstyle

vết chai bên rìa ngón tay cái hằn dấu vỗ Slap

từ 4 sợi dây to, suốt nhiều năm.

3.728. THƠ NGẮN VÀ THƠ RẤT NGẮN

           Mộc Nhân

Thơ ngắn (đoản thi, short poems) – đúng như tên gọi của nó, tiêu chí đầu tiên là ngắn. Ngắn nhất là thơ 2 dòng như ca dao Việt Nam; hoặc 3 dòng như Haiku Nhật Bản, Tercets Phương Tây - tạm gọi là thơ rất ngắn.

3.727. KHÔNG CHIẾN HẠM NÀO BẰNG SÁCH - Emily Dickinson

Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác Anh ngữ: “There is no Frigate like a Book” by Emily Dickinson.

 

Không Chiến hạm nào bằng một cuốn Sách

Đưa ta đến những miền bao la

Chẳng kỵ mã nào bằng một trang Sách

Mang theo những vần thơ bay xa

3.726. THỨC GIẤC Ở NEW YORK - Maya Angelou

  Mộc Nhân dịch

Nguyên tác: “AWAKING IN NEW YORK” – by Maya Angelou (1)

Những tấm rèm chống chọi với gió

khi đứa trẻ ngủ say

trong giấc mơ thiên thần.

3.725. SỞ HỮU CÁI ĐẸP

 Mộc Nhân

Chris Campanioni là một nhà văn trẻ người Mỹ, thế hệ đầu tiên của những người tị nạn từ Cuba. Ông sinh ra ở Manhattan và lớn lên ở New Jersey, học văn học và lý luận phê bình tại Đại học Lehigh, Đại học Fordham và Trung tâm Sau đại học CUNY, nơi ông nhận bằng Tiến sĩ. Ông đã giảng dạy và đồng thời là tác giả viết văn học, báo chí, nghiên cứu… Ông nhận Giải thưởng  Học viện Nhà thơ Hoa Kỳ (2013), Giải thưởng Sách Latino Quốc tế (2014) và Giải thưởng Pushcart (2016).

3.724. MÙA DẦN VÀO ĐÔNG

           Mộc Nhân  

Đôi khi xốc lại vai còng

ngẫm đời nhầu nhỉ hỏi lòng: đông chưa

lật tung lưu cữu mùa xưa

lấm lem vạt áo giữa mưa tuôn trào

3.723. GIẢI THÍCH – Quotes

   Tôi lưu một số câu trích với từ khoá “Giải thích” (Explanation). Giải thích không chỉ là “giải thích” như ý nghĩa cơ bản của từ này mà còn là ứng xử, nhận thức, tư tưởng, giá trị sống… mở ra nhiều vấn đề khi truy nguyên từ khoá này.

1. “Đừng phí thời gian giải thích: người ta chỉ nghe những gì họ muốn nghe.” (Don't waste your time with explanations: people only hear what they want to hear.) - Paulo Coelho.

3.722. BI KHÚC PHÚ YÊN – Trường ca

Mộc Nhân - Cho Phú Yên - đợt lũ kỷ lục từ ngày 19 - 23/ 11/ 2025

     “Hãy bước vào, qua một cánh cửa hẹp. Vì cửa rộng và đường thênh thang nhiều người đã đi rồi. Cửa hẹp và đường chật dẫn đến sự sống, chỉ một số ít mới thấy được.” (Enter through a narrow gate. For wide is the gate and broad many enter through it. But small is the gate and narrow the road that leads to life, and only a few find it.) - Kinh Thánh, Matthew 7:13-14.

 

***

3.721. MỘT THOÁNG LÀNG (tt)

Mộc Nhân (tiếp theo p.1)

(...) Sự thiếu vắng làng trong mỗi cá nhân thật vô cùng đau đớn. Sự biến đổi của hệ sinh thái làng cũng là những đột biến gen xứ đất với cánh đồng ô nhiễm, bờ sông xói lở, những vùng sinh thái chết khi côn trùng bị huỷ diệt. Cuộc sống ở làng có thể văn minh vật chất hơn nhưng văn hoá tinh thần làng xã biến tướng trong cúng bái tuỳ tiện, bài cúng xen lẫn với bài hát karaoke, tụ bạ ăn nhậu, lễ nghi làng xã kết duyên với tuyên truyền chính trị…

3.720. MỘT THOÁNG LÀNG

       Mộc Nhân

Làng của tôi nằm ven sông Vu Gia, vươn lên giữa phì nhiêu châu thổ. Râm mát bởi bóng cây, xanh tươi bởi lá, đất đai màu mỡ như một con heo đất chất đầy kỷ niệm với những đồng bạc lẻ chật căng bên trong nó. Đó là một làng điển hình cho khung cảnh đồng quê, với những con đường đất chạy qua các xóm vắng xen với khu vườn, nhà cũ. 

3.719. LẬP ĐÔNG

      Mộc Nhân 

     "Giữa mùa đông lạnh giá, cuối cùng tôi cũng nhận ra rằng bên trong mình ẩn chứa một mùa hè bất khả chiến bại." (In the depths of winter, I finally learned that within me there lay an invincible summer.) - Albert Camus.

lập đông gọi phía đầu ghềnh

bỗng co ro dẫu ở bên đất trời

nghe môi run rẩy với lời

và căm căm giữa làn hơi nhân tình

3.718. THEODOR W. ADORNO - Quotes

 

Theodor W. Adorno (1903 - 1969) là một nhà xã hội học, triết học và âm nhạc học người Đức, nổi tiếng với những lý thuyết phê phán xã hội. Ông là thành viên chủ chốt của trường phái Frankfurt, trường phái có gắn với những nhà tư tưởng như Ernst Bloch, Walter Benjamin, Max Horkheimer và Herbert Marcuse.

3.717. TỨ NHIẾP PHÁP VỚI TÍN HỮU CAO ĐÀI

 Lê Đức Thịnh

Bài đăng trên Tạp chí Sống Đạo
số ra mùa Đông - Ất Tỵ (2025)

Trong Bộ Kinh Duy-ma-cật của Nhà Phật (Quyển thượng - Phẩm thứ nhất) có nói đến “Tứ nhiếp pháp”; đó là bốn phương pháp mà Bồ Tát dùng để nhiếp phục chúng sanh về với Phật pháp:

1. Bố thí nhiếp: Dùng việc bố thí để nhiếp phục trong các mối quan hệ.

3.716. THƠ VĂN XUÔI - Quotes

   

1. “Bạn vận động bằng thơ ca. Bạn cai trị bằng văn xuôi.” (You campaign in poetry. You govern in prose.) - Mario Cuomo.

 2. “Văn xuôi hay nhất là văn xuôi đầy chất thơ nhất.” (The best prose is that which is most full of poetry.) - Virginia Woolf.

3.715. CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA

    Mộc Nhân

Thuật ngữ “Công nghiệp văn hóa” (The culture industry) xuất hiện lần đầu tiên năm 1944, trong cuốn sách "Dialectic of Enlightenment" (Phép biện chứng của sự khai sáng) của hai nhà nghiên cứu người Đức là Adorno và Horkneimer. Đến năm 1982, nó xuất hiện trên diễn đàn của UNESCO và chính thức được thông qua vào năm 1998.

3.714. MỘC NHÂN TRÊN DRT

   Ngày 27/ 11/ 2025, tôi có cuộc trò chuyện với Vy Trâm, phóng viên Ban Văn nghệ DRT. Nội dung cuộc trò chuyện nói về tác phẩm "Ngày con được làm người" của tôi. Dưới đây là phần trao đổi khá đầy đủ. Do khuôn khổ chương trình, phần phát sóng được biên tập và rút gọn. Chương trình phát lúc 15.30 ngày 02/12/2025. (Link phát sóng)

3.713. BỐN BÀI THƠ VĂN XUÔI

   Mộc Nhân

  Thơ văn xuôi (Prose poem) pha trộn đặc điểm của văn xuôi và thơ, đồng thời sử dụng các biện pháp tu từ như thơ, trong cấu trúc văn xuôi. Vậy nên thơ văn xuôi cũng có hình ảnh sống động, ngôn ngữ tượng hình, tính biểu tượng, phân mảnh, dồn nén, vần nhịp và nhạc tính... để tăng cường âm thanh và sự gắn kết các yếu tố thi pháp trong tác phẩm.

3.712. NGHĨ TỪ CỔNG CHÀO HOÀ THỊNH

 Mộc Nhân

Hình cổng chào xã Hoà Thịnh, Phú Yên, trên quốc lộ 29, xuất hiện nhiều nhất trên mạng trong tuần qua. Một cổng chào như bao cổng chào khác trên đất nước này, không đẹp hơn nhưng cũng không xấu hơn.

3.711. SÔNG VÀ LŨ

  “Khi chúng ta đứng dưới bầu trời, gào thét trong sấm sét và khóc lóc trong dòng nước lũ, chúng ta nhận ra mình đã trở thành nạn nhân của sự huỷ hoại môi trường, các nhóm lợi ích từ thuỷ điện; nó ngăn cản chúng ta tận hưởng vẻ đẹp của sao trời và lắng nghe nhịp điệu mê hoặc của các mùa, hay dõi theo những đàn chim di cư lặng lẽ và trải nghiệm sự tĩnh lặng của cây cỏ.”

    Mộc Nhân

Dòng sông chảy qua tôi

từ những cơn mưa trên đỉnh núi

3.710. TRĂNG THƯỢNG TUẦN BÊN SÔNG

    Lê Đức Thịnh – Tản văn

Bài đăng trên Tạp chí Đất Quảng
 số 04/ Tháng 1 – 2025

Quê tôi có một dòng sông. Nhà tôi bên bờ sông, tôi sớm thuộc câu thơ: “Trước nhà em sông Vu Gia/ sau nhà em cũng lại là dòng sông/ anh đi giữa một cánh đồng/ ngóng trông bên nọ ngóng trông bên này” (Thanh Quế).

Cánh đồng nuôi sống tôi cũng nằm bên bãi bồi ven sông. Cồn cát giữa sông vừa là sân chơi và cũng là bến tắm tuổi thơ. Vậy nên những bóng hình quá khứ sống mãi trong tâm trí cũng là điều hiển nhiên.