3.909. THẾ GIỚI NGÔN TỪ VÀ ĐỜI SỐNG

         Mộc Nhân

1.

Tôi bước đi giữa cuộc đời này với một tâm thế từ chối làm một phần tử ẩn danh trong những danh xưng tập thể vô nghĩa. Tôi không phải là "chúng ta" của bất kỳ ai. Trên hành trình hiện sinh độc đạo ấy, tôi nhận ra một sự thật: thế giới của ngôn từ tạo nên thế giới của vật chất. Chúng ta dùng ngôn từ để định danh, để kiến tạo và cũng để giam cầm chính mình.

Nhưng đôi khi, lý trí chỉ đơn giản là một sự lặp lại vô nghĩa. Khi mọi lập luận logic trở nên bất lực, thơ ca xuất hiện như một cứu cánh. Theo kinh nghiệm của tôi, thơ ca hoặc nói với bạn ngay từ cái nhìn đầu tiên, hoặc hoàn toàn không. Đó là một tia sáng của sự mặc khải và một tia sáng của sự đáp lại. Như tia chớp. Như khi yêu. Nó đánh thức bản thể ta trước khi những định chế xã hội kịp can thiệp.

2.

Để tồn tại trong một cấu trúc cộng đồng phức tạp, con người buộc phải chấp nhận những thỏa hiệp vô hình. Tất cả chúng ta đều phải trau dồi một sự thiếu hiểu biết nhất định, một sự mù quáng nhất định, nếu không xã hội sẽ không thể chịu đựng được. Chúng ta dựng lên những lời nói dối để làm màng lọc bảo vệ bản thân, nhưng những lời nói dối của chúng ta tiết lộ về chúng ta nhiều điều như những sự thật của chúng ta.

Sự thật không nên được nói ra trong cơn giận dữ. Sự thật được nói ra, nếu nó có được nói ra, trong tình yêu. Ánh nhìn của tình yêu không bị lừa dối. Nó nhìn thấy những gì tốt đẹp nhất trong người mình yêu ngay cả khi những điều tốt đẹp nhất trong người mình yêu khó có thể hiện ra ánh sáng. Ngược lại, nếu chúng ta muốn tử tế, hãy làm điều đó xuất phát từ lòng hào phóng đơn thuần, chứ không phải vì sợ tội lỗi hay sự trừng phạt.

3.

Đáng tiếc thay, các cấu trúc quyền lực lại không vận hành bằng tình yêu hay lòng hào phóng ấy. Để giữ vững quyền lực, bạn không chỉ phải thành thạo nghệ thuật lừa dối và phản bội mà còn phải sẵn sàng sử dụng chúng khi cần thiết. Nhà nước hiện đại luôn viện dẫn đạo đức, tôn giáo và luật tự nhiên như nền tảng tư tưởng cho sự tồn tại của nó; nhưng đồng thời, nó sẵn sàng vi phạm bất kỳ hoặc tất cả những điều này vì lợi ích tự bảo vệ mình. Cuối cùng, những ý niệm lớn lao hay ngay cả niềm tin có thể chỉ là một nguồn năng lượng, giống như một cục pin được gắn vào một ý tưởng để làm cho nó hoạt động.

Khi lột bỏ lớp vỏ bọc đạo đức giả của nền văn minh, tôi đối mặt với một sự thật khốc liệt hơn. Tôi xin nói thẳng thắn: chúng ta đang bị bao vây bởi một đế chế suy đồi, tàn ác và giết chóc, một đế chế sánh ngang với bất cứ điều gì mà Đế chế thứ ba từng làm được, thậm chí còn vượt xa nó, bởi vì đế chế của chúng ta là một đế chế không có hồi kết, tự tái tạo, không ngừng đưa thỏ, chuột, gia cầm, gia súc vào thế giới với mục đích giết hại chúng.

4.

Trẻ em trên khắp thế giới giao du với động vật một cách rất tự nhiên. Chúng không thấy bất kỳ ranh giới phân chia nào. Đó là điều mà họ cần được dạy, cũng giống như việc họ cần được dạy rằng giết và ăn thịt chúng là điều đúng đắn. Có lẽ chúng ta đã tạo ra các vị thần để có thể đổ lỗi cho họ. Họ đã cho phép chúng ta ăn thịt. Họ đã cho phép chúng ta chơi đùa với những thứ ô uế. Đó không phải lỗi của chúng ta, đó là lỗi của họ. Chúng ta chỉ là con cái của họ.

Nhưng bất cứ ai nói rằng mạng sống của động vật ít quan trọng hơn so với con người đều chưa từng cầm trên tay một con vật đang chiến đấu giành giật sự sống. Toàn bộ bản thể của con vật đều được dồn vào cuộc chiến đó, không chút dè dặt. Khi bạn nói rằng cuộc chiến thiếu đi khía cạnh kinh hoàng về mặt trí tuệ hay tưởng tượng, tôi đồng ý. Bản chất của động vật không phải là có nỗi kinh hoàng về mặt trí tuệ: toàn bộ bản thể của chúng nằm ở thể xác sống.

Bởi vì trong một thế giới đầy rẫy sự ngụy tạo, nỗi đau là sự thật; mọi thứ khác đều đáng nghi ngờ. Tất cả sinh vật khi đến với thế giới này, suy cho cùng, đều mang theo ký ức về công lý.

6.

Loại trí tuệ cao nhất thể hiện ở khả năng nhìn thấy những mối liên hệ mà trước đây chưa ai từng thấy, tức là, tư duy tương tự. Tôi muốn tìm một cách nói chuyện với đồng loại sao cho điềm tĩnh hơn là nóng nảy, triết lý hơn là tranh luận, mang lại sự khai sáng hơn là tìm cách chia rẽ chúng ta thành người chính trực và kẻ tội lỗi, người được cứu rỗi và kẻ bị đọa đày, cừu và dê. Tôi muốn nói với những nửa vỡ vụn trong mỗi chúng ta và bảo chúng hãy ôm lấy nhau, yêu thương cả những điều tồi tệ nhất và tốt đẹp nhất trong chúng ta.

Bóng tối của nhận thức khiến giấc ngủ không còn là một liệu pháp chữa lành, một sự phục hồi sức sống, mà là một sự lãng quên, một cuộc chạm trán hàng đêm với sự hủy diệt. Quỷ dữ ẩn nấp khắp mọi nơi, tìm cách len lỏi ra ánh sáng.

7.

Chúng ta không được phép đầu hàng trước sự trống rỗng đó, không được ngủ quên giữa đời.  Trên hành trình băng qua thế giới này, tôi được giao tiếp không phải bằng lời nói, những lời nói đến với tôi một cách kỳ lạ và khó hiểu, mà bằng những dấu hiệu, bằng những biểu hiện trên khuôn mặt và bàn tay, bằng tư thế vai và chân, bằng những sắc thái của giai điệu và âm điệu, bằng những khoảng trống và sự vắng mặt mà ngữ pháp của chúng chưa bao giờ được ghi lại. Có lẽ những điều cốt lõi nhất của đời sống là không thể tưởng tượng nổi; nhưng điều không thể tưởng tượng nổi vẫn tồn tại để được tưởng tượng. Và khi chuyến đi này khép lại, tôi không nghĩ chúng ta đã sẵn sàng chết, bất cứ ai trong chúng ta, nếu không có người dẫn đường.