3.915. TÔI MANG ĐẾN MỘT BÔNG HỒNG

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: I Showed Up with a Rose - by Patrick White (2)

 

Tôi mang đến một bông hồng và em nói

màu này không hợp.

Tôi đến với cái đầu đặt trên đĩa bạc

và em hỏi khi đang nhảy với người khác

tôi chôn trái tim mình nơi đâu

 

Như cuộc tình cuối mùa hè

khi tôi nhìn thân thể em chuyển động

như vầng trăng trên dòng sông nổi tiếng

nơi nhiều người trước tôi đã chết đuối

như cá chết trong biển tối,

những con tàu đắm khát khao dòng nước sự sống

em đã từ chối họ như người ái kỷ

trong mênh mông đại dương nước mắt

khi họ chết trong nghĩa địa rượu vang.

 

Tôi mang đến cho em những chiếc lá rụng

từ tập thơ mới nhất như mùa thu

nhưng em đã ném chúng ra khỏi bậc thềm

những cánh cửa bí mật của thư rác

và thừa nhận có ngọn lửa trong nỗi khát khao

nhưng nếu tôi là nguồn cảm hứng từ chối em,

lần sau hãy mài lưỡi dao của em trong máu.

 

Tôi lui về ẩn dật như một ẩn sĩ

ngọn nến đứt đoạn của sự cô đơn

cháy rực như sao chổi để trở lại

vào ngày tôi chết trong mắt em

như địa chỉ cuối cùng được biết đến

của gã vô gia cư trên phúc âm đánh mất

của bức thư tình tôi gửi cho em từ thiên đường xa xôi.

 

Tôi đã không nghi ngờ tình yêu dành cho em

Như cánh chong chóng yêu gió,

tôi đã học hỏi và khắc ghi biết bao điều

như những hóa thạch vàng của nỗi buồn và hối tiếc

chôn vùi như đồng hồ mặt trời và đồng hồ cát

trong những khu vườn bí mật trên mặt trăng

nơi tôi từng chờ đợi em hết kiếp này đến kiếp khác

như nửa đêm, giữa trưa khi trái đất

đứng yên và ánh sáng giữ nguyên bóng tối

như người sắp chết đuối nín thở,

như sự mãn nguyện trì hoãn nhịp đập của trái tim

cho đến khi quá muộn để ai đó xuất hiện

như người thợ dát vàng đến hàn gắn lại chiếc cốc vỡ. (3)

------------

(1). Bản Anh ngữ: poemhunter.com

(2). Patrick White (1912 – 1990) là một tiểu thuyết gia và nhà viết kịch người Úc, người đã khám phá các chủ đề về trải nghiệm tôn giáo, bản sắc cá nhân và xung đột.. Ông được trao giải Nobel Văn học năm 1973 và là người Úc duy nhất được nhận giải thưởng này. (Nguồn)

(3). “I Showed Up with a Rose” của Patrick White là một mê lộ ngôn từ đầy u uẩn, nơi người đọc bị cuốn vào một bi kịch tình yêu mang đậm màu sắc của chủ nghĩa hiện đại (Modernism) pha lẫn sự phóng túng của trường phái siêu thực. Bài thơ không đơn thuần là lời oán trách của một kẻ thất tình; nó là một cuộc giải phẫu nội tâm đầy đau đớn về bản chất của sự khước từ, về sự bất lực của nghệ thuật trước tình yêu, và về hành trình lưu đày tự nguyện của một linh hồn kiêu hãnh nhưng tan nát.

Bài thơ mở đầu bằng một hình ảnh tương phản đến nghiệt ngã: Đóa hồng – biểu tượng ngàn đời của tình yêu – ngay lập tức bị từ chối chỉ vì một lý do hời hợt: “sai màu”. Sự khước từ này báo hiệu cho một hố sâu ngăn cách không thể lấp đầy giữa kẻ yêu và người được yêu. Để rồi ở những câu tiếp theo, hành động dâng hiến được đẩy lên đến mức cực đoan và rùng rợn: “I showed up with my head on a silver platter” (Tôi xuất hiện với chiếc đầu đặt trên chiếc khay bạc) - gợi nhắc đến điển tích Kinh Thánh về John the Baptist (Thánh Gioan Tẩy Giả) bị chém đầu vì ham muốn của Salome. Người nghệ sĩ ở đây đã dâng hiến cả tư duy, cả mạng sống của mình, nhưng đổi lại chỉ là một câu hỏi thờ ơ khi người kia đang khiêu vũ cùng kẻ khác: “Tim anh chôn ở đâu?”.

Tiếp theo là một chuỗi những ẩn dụ dồn dập về sự hủy diệt. Người tình hiện lên như một thực thể vừa lộng lẫy vừa tàn độc, chuyển động “như vầng trăng trên dòng sông nổi tiếng”, nơi “những kẻ đến trước tôi đã chết chìm như cá trong biển chết của những bóng ma”… một “nghĩa địa rượu vang” – nơi sự lãng mạn trở thành chất độc độc hại, dìm chết những “con tàu đắm khát nước sự sống”…

Đến khổ thơ thứ hai, bi kịch được nâng lên một tầm cao mới khi tư cách “người tình” hòa lẫn vào tư cách “người nghệ sĩ”. Chàng mang đến cho nàng tập thơ mới nhất của mình, ví chúng như “những chiếc lá rụng của mùa thu”. Nhưng phản ứng của nàng lại lạnh lùng đến tàn nhẫn: (ném chúng khỏi bậc thềm / của những cánh cửa ẩn giấu thư rác). Người tình ở đây chính là một Nàng Thơ (Muse) từ chối ban phát đặc ân. Nàng thừa nhận có “ngọn lửa trong nỗi khát khao” của thơ chàng, nhưng lại đưa ra một thách thức đầy máu me: “lần tới hãy mài lưỡi dao ngôn từ của anh trong máu”. Nàng không muốn một tình yêu ủy mị; nàng đòi hỏi một sự hy sinh tột cùng hơn, một thứ nghệ thuật phải được vắt ra từ nỗi đau đớn tột cùng và cái chết cận kề.

Khổ thơ thứ ba là sự rút lui của cái tôi tổn thương. Người nghệ sĩ ẩn dật trong “ngọn nến bị cắt lìa” (severed candle), ngọn nến ấy tự thiêu rụi chính mình trong bóng tối, cháy lên như một sao chổi để rồi biến mất trong đôi mắt của người tình vào ngày mình nhắm mắt.

Bản tình thư giờ đây trở thành một “bản phúc âm bị thất lạc” (lost gospel), sự cô độc không còn là một trạng thái nhất thời, nó đã trở thành một căn tính: “sự vô gia cư của tôi” (my homelessness).

Khổ thơ cuối cùng là một dòng chảy ý thức tuôn trào, một câu thơ dài không có điểm dừng, dồn nén tất cả sự cay đắng và lòng thủy chung điên cuồng. Tác giả sử dụng một loạt các biểu tượng của thời gian và sự hóa thạch, tất cả chúng bị chôn vùi, nơi chàng đã chờ đợi nàng phi lý và tuyệt vọng: “...cho đến khi đã quá muộn để bất kỳ ai xuất hiện / như một người thợ mạ vàng đến hàn gắn một chiếc chén vỡ.” Bài thơ để lại trong lòng người đọc một nỗi buồn mênh mông, một sự suy tư về việc con người mãi mãi trễ hẹn với hạnh phúc, và rằng đôi khi, đỉnh cao của nghệ thuật lại được sinh ra từ chính sự tuyệt vọng và khước từ của tình yêu.

-------------

Mộc Nhân dịch và chú dẫn