3.948. TẠI SAO CHÚNG TA VIẾT

   Mộc Nhân

Tại sao chúng ta viết? Tôi hình dung rằng mỗi người đều có câu trả lời riêng cho mình. Viết lách điềm đạm hay gay cấn cũng là một cách hành động khi đối mặt với thực tế, một cách giao tiếp đặc thù, một phản ứng tùy theo tính cách mỗi người. Bằng việc viết, chúng ta có nhiều thời gian để suy ngẫm kỹ hơn về hành động ngôn ngữ của mình, không cần vội tức khí, nóng giận lên mạng làm kẻ dẫn đầu đám chửi bới, như đã thấy...

Chúng ta đã từng có những ký ức đẹp bên cạnh những sợ hãi, ghi nhớ về xung đột, dối trá, đói nghèo… và viết giống như một cánh cổng mở ra sự khám phá, lang thang, mơ mộng, lưu giữ, chia sẻ và thấu hiểu. Theo một cách nào đó, người viết bám víu vào đó và họ tìm thấy niềm vui, nhận diện sự thật khi nhìn qua cánh cổng ấy để quan sát thế giới.

Với văn chương, nơi mà người nghệ sĩ khi đã dấn thân vào cuộc chơi thực sự, họ không được phép trốn thoát. Nhà văn phải ở đó để xem xét từng chi tiết, khám phá mọi con đường, gọi đúng tên từng sự kiện.

Stig Dagerman, nhà văn Thuỵ Điển, diễn ngôn ý này trong câu: “Giờ đây bạn hẳn đã hiểu rằng điều quan trọng nhất là cái gì cho phép bạn trở thành một người tử tế và chính trực" (You must now know that the most important thing is what permits you to be someone good and just.) - không chỉ với tư cách người quan sát, mà còn là người hành động...

Tuy nhiên, điều này thật sự khó khăn bởi hình thức giao tiếp ngôn ngữ tức thời như đấu tố, truy sát, chửi mắng, áp đặt, đao phủ… lấy số đông bầy đàn tạo áp lực lên pháp luật, tạo một thế giới đảo lộn, lẫn lộn - nó mạnh hơn lý trí, sự thật, lẽ phải và sự công bằng. Và trong ý thức của nhà văn, họ giống như “hiệp sĩ mặt buồn” (sad-faced knight) trong tác phẩm của Cervantes.

Nếu có một đức tính mà ngòi bút của nhà văn luôn phải có, đó là không bao giờ được dùng nó để ca ngợi quyền lực của kẻ phản bội lại những giá trị, tấm gường đạo đức mà họ rao giảng, dù chỉ là những dòng chữ ít ỏi nhất.

Và giờ đây, thay vì muốn làm chứng, thực tế, nhà văn trở thành kẻ quan sát đơn thuần. Họ không làm chứng cho những gì mình đã thấy, vì họ không thể có mặt tại phiên tòa, hay phải đánh đổi bằng sinh mệnh khi công bố một bản án…

Nhưng cũng phải nhìn nhận một thực tế khác, đối với nhiều người, ngôn ngữ đôi khi là một mánh khóe để mị dân, một xảo ngôn để nguỵ biện, một kiểu nhảy nhót để tung hô nịnh nọt, hay những khoảng im lặng kéo dài để trốn chạy an thân…

Còn chúng ta, đành giữ niềm tin, rằng viết là một đặc ân, một thứ lộc chữ và sẽ luôn có thể dựa vào nó để giải quyết tất cả các vấn đề hiện sinh của mình…

Mộc Nhân – status trên trang Facebook cá nhân