3.935. CHUYỆN NHÀ VĂN

         Mộc Nhân

1.

Cuộc sống của mỗi người có nhiều ngăn. Có ngăn dành cho những bổn phận lo toan, có ngăn chứa đựng những va đập của đời thường… và có một ngăn tuyệt đối im lìm, nơi mà như một tiếng tự sự từ thẳm sâu: không một linh hồn sống nào có thể xâm phạm. Đối với tôi, viết chính là cách mở cánh cửa vào ngăn tủ bí mật ấy, là hành trình đơn độc để đối diện với chính mình và định hình lại bản thể giữa dòng chảy không ngừng của đời sống.

2.

Người ta thường nghĩ viết là để giao tiếp, để tìm kiếm sự đồng điệu từ thế giới bên ngoài. Nhưng có một sự thật hiển nhiên rằng, trong sự im lặng của mình, trong những điều không được nói ra, để giữ mình cho riêng mình.

Giao tiếp quá đáng sợ. Bước vào cuộc sống của người khác quá đáng sợ. Tiết lộ cho người khác thấy cái bên trong chúng ta là một khả năng quá đáng sợ. Chính vì nỗi sợ hãi trần trụi đó, con người tìm đến ngôn từ như một thứ vũ khí tự vệ: lời nói luôn mưu mẹo để che đậy sự trần trụi.

3.

Những lời nói chúng ta nghe được hằng ngày thực chất chỉ là dấu hiệu của những gì chúng ta không nghe thấy. Đó là một sự né tránh cần thiết, một màn khói bạo lực, xảo quyệt, đau khổ hoặc chế giễu, giữ cho người khác ở đúng vị trí của họ. Để rồi, khi sự im lặng thực sự bao trùm, ta mới bàng hoàng nhận ra mình chỉ còn lại tiếng vọng, nhưng chính lúc ấy, ta lại gần hơn với sự thật, gần hơn với sự trần trụi của kiếp người.

4.

Viết, bởi vậy, chưa bao giờ là một trò chơi an toàn. Ngôn ngữ trong nghệ thuật vẫn là một sự giao dịch đầy mơ hồ, một bãi cát lún, một tấm bạt nhún, một hồ nước đóng băng có thể sụp đổ dưới chân bạn… bất cứ lúc nào.

Người cầm bút giống như một kẻ đi trên mặt băng mỏng, nơi không có sự phân biệt rõ ràng giữa cái gì là thật và cái gì là không thật, cũng như giữa cái gì là đúng và cái gì là sai. Trong thế giới của tư duy và sáng tạo, một điều không nhất thiết phải đúng hoặc sai; nó có thể vừa đúng vừa sai. Trên trang giấy, lý trí đã biến mất từ ​​lâu và không còn được nhìn thấy kể từ đó. Thay vào đó, thế giới ấy được vận hành bởi những quy luật riêng của ký ức và trực giác.

Có một số điều người ta nhớ ngay cả khi chúng chưa từng xảy ra. Quá khứ không còn là những cột mốc lịch sử khô khan, mà là những gì bạn nhớ, tưởng tượng mình nhớ, tự thuyết phục mình nhớ, hoặc giả vờ nhớ.

Trong nghệ thuật nói chung, không bao giờ có một chân lý duy nhất. Có rất nhiều chân lý. Những chân lý này thách thức lẫn nhau, phản chiếu lẫn nhau, phớt lờ lẫn nhau, trêu chọc lẫn nhau, và mù quáng trước nhau. Đôi khi bạn cảm thấy mình nắm giữ chân lý của một khoảnh khắc trong tay, rồi nó lại tuột khỏi tay và biến mất.

Bản chất của việc viết chính là cuộc rượt đuổi vĩnh cửu với cái khoảnh khắc phù du đó. Nó giống như việc bạn đang giữ một con chó. Bạn để con chó chạy lung tung. Nhưng cuối cùng bạn có thể kéo nó lại.

Đôi khi, nhà văn mất quyền kiểm soát và điều bất ngờ nào đó sẽ xảy ra nếu bạn để mọi thứ tự do.

Nhưng cốt lõi, nhà văn tự biết họ ghét điều gì và thích điều gì. Dẫu vậy, họ không viết với bất kỳ bạn đọc nào trong tâm trí nhưng có thể mạo hiểm với khán giả trong mối quan hệ giao tiếp thông qua tác phẩm, một cách tự nguyện, và không có nghĩa vụ làm hài lòng nhau.

5.

Khi ngồi trước trang giấy trắng, tôi muốn duy trì tư duy độc lập của riêng mình. Người khác nghĩ gì, đó hoàn toàn là việc riêng của họ. Tôi chỉ muốn cho phép những gì mình sở hữu được hoạt động một cách tự do nhất.

Bởi vì, suy cho cùng, viết và sống là hai mặt của một tờ giấy. Mọi việc chúng ta làm đều sửa chữa khoảng cách giữa cái chết và tôi và bạn. Sống là trải nghiệm, còn viết là nỗ lực gọi tên trải nghiệm đó, dù đôi khi bất lực, bởi trải nghiệm càng mãnh liệt, biểu hiện càng khó diễn đạt.

6.

Có những nỗi đau hay niềm hạnh phúc lớn đến mức ngôn từ trở nên uất nghẹn. Nhưng chính trong sự bất lực ấy, những tác phẩm hay, tạo hứng thú khiến việc viết trở nên xứng đáng hơn.

Dù nhìn nhận thế nào đi nữa, tất cả những cảm xúc đều không thực sự bất tử; giống như mọi đam mê khác trong cuộc sống, chúng đều sẽ phai nhạt vào một lúc nào đó. Nhưng việc viết, cũng giống như việc biến tình yêu thành một tình bạn bền vững, giúp chúng ta giữ lại những tàn dư đẹp đẽ nhất vượt qua được sự phai nhạt của đam mê.

Và tôi vẫn yêu thích công việc đó, như tôi đã làm trong nhiều năm qua. Một tác phẩm tôi viết ra hay đọc được đều có ý nghĩa với tôi.

7.

Khi viết, ta buộc phải nhìn vào chiếc gương lớn của tâm hồn. Khi bạn nhìn thấy chính mình trong gương, thấy cả những tỳ vết, những giới hạn và sự nghèo nàn của bản thân, bạn sẽ học được cách bao dung hơn.

Mục đích cuối cùng của cả viết và sống là tìm về sự bình yên tuyệt đối. Thiên đường ấy không ở đâu xa, nó nằm ngay trong khoảnh khắc ta dám sống trọn vẹn, dám viết thực lòng, và dám buông xích cho "con dã thú" sáng tạo trong mình được tự do chạy nhảy, để rồi nhận ra mình vẫn giữ được sợi dây cốt lõi của tình yêu cuộc sống; để rồi cuối cùng,

Nói như Cao Hành Kiện (Nhà văn Trung Quốc, Nobel VH 2000): “Mỗi nhà văn đều có vị trí của mình trên giá sách và họ vẫn sống chừng nào họ còn viết và còn độc giả” (Every writer has their place on the bookshelf and lives on as long as they write, and have readers).