3.923. MÙA XUÂN - by Elfriede Jelinek

Mộc Nhân dịch (1)
Bản Anh ngữ: SPRING - Michael Hofmann dịch

từ bản tiếng Áo của by Elfriede Jelinek (2)

Hơi thở tháng tư

màu đỏ trẻ con

lưỡi nghiền nát

những giấc mơ dâu tây

 

cắt cứa vết thương

và làm tổn hại đài phun nước

và trên miệng

mồ hôi trắng xóa

từ cổ ai

 

một chiếc răng nhỏ

cắn vào ngón tay của cô dâu

con mèo vằn vàng hoe và ủ rũ

gào thét

 

cậu bé tóc đỏ

nhảy từ mái nhà xuống

một con vật lắng nghe

trong cổ họng trắng nõn của nó

nước chảy xuống

đùi chim bồ câu

 

một chiếc gai ngọt vẫn còn dính

trong mỡ trắng của người phụ nữ

hơi thở tháng tư

màu đỏ trẻ con. (3)

---------------------

Chú thích:

(1). Bản Anh ngữ: Poetryfoundation.org

(2). Elfriede Jelinek, Nobel VH 2023

(3). Trong bài thơ "Spring", Elfriede Jelinek một lần nữa đập tan mọi hình dung sáo mòn của chúng ta về một mùa xuân thơ mộng, tràn đầy sức sống hay tình cảm lứa đôi ngọt ngào. Mùa xuân của Jelinek hiện lên dưới cái nhìn nhục cảm, bạo lực và nhuốm màu sắc dị biệt của trường phái Biểu hiện (Expressionism). Mùa xuân ở đây không được gọi tên bằng hoa lá, mà bằng xương thịt, bằng máu, bằng sự thèm khát và những vết thương với những động từ mạnh và tàn nhẫn: hơi thở tháng Tư/ của sắc đỏ thanh xuân/ chiếc lưỡi nghiền nát/ những giấc mơ dâu tây… Mọi thứ đẹp đẽ như "Hơi thở tháng Tư" và "màu đỏ trẻ con" (boyish red) vốn gợi lên sự tươi mới, trong trẻo. "Giấc mơ dâu tây" gợi về những mộng tưởng ngọt ngào của tuổi trẻ, “dòng suối" (the fountain) biểu tượng của sự sống và cội nguồn… giờ đây trở thành một thực thể bị bạo hành, bị băm vằn (hack away) và rỉ máu. Mùa xuân của Jelinek không bắt đầu bằng sự sinh sôi, nó bắt đầu bằng một vết thương hở.

Tiếp theo là những hình ảnh trần trụi của cơ thể và sự đụng chạm xác thịt nhưng tước bỏ hoàn toàn vẻ lãng mạn: những giọt mồ hôi trắng bám trên miệng, một chiếc răng nhỏ đã cắn vào ngón tay của cô dâu, con mèo mướp vàng úa và khô héo, gào rú… Cảnh tượng kỳ quái và đau đớn, bạo lực, cực đoan, tính dục… Jelinek đã cố tình đảo lộn trật tự thời gian và cảm xúc để nhấn mạnh sự tàn úa ngay trong lòng sự sống mới.

"Cậu bé đỏ" (the red boy) có thể là hình ảnh ẩn dụ của một vị thần tình yêu bị nhuốm máu, hoặc một sinh mệnh bị hiến tế khi lao mình từ trên cao xuống. Bên trong cuống họng của cậu, bản năng thú tính (an animal) đang trỗi dậy. Thật rùng mình khi "mật nước" (juice – có thể hiểu là máu, là dịch vị, hoặc tinh dịch) của cậu chảy xuống "đùi chim bồ câu" (pigeon thighs). Chim bồ câu vốn là biểu tượng của hòa bình và tình yêu, nay lại trở thành bệ đỡ cho một thứ chất lỏng nhớp nháp, bạo liệt của sự săn mồi và dục vọng.

Đỉnh điểm của sự ghê rợn và lạnh lùng nằm ở hai câu thơ áp chót: a pale sweet spike / still sticks / in woman white / lard (một chiếc gai ngọt ngào nhợt nhạt / vẫn găm chặt / vào lớp mỡ / trắng của người đàn bà) - "chiếc gai ngọt ngào nhợt nhạt" (pale sweet spike) – có thể là ẩn dụ cho dương vật, cho một hình phạt, hoặc một ký ức đau đớn – vẫn găm chặt không thể tháo rời.

* Elfriede Jelinek trong "Spring" đã phơi bày mặt tối của tự nhiên và con người. Mùa xuân của bà không có hoa nở chim ca, chỉ có những chiếc răng cắn ngập vào thịt, những dòng nước chảy dọc đùi chim, và những vết thương không bao giờ lành. Đó là một góc nhìn đầy thách thức, giải cấu trúc toàn bộ tính lãng mạn để chạm vào phần bản năng trần trụi và tàn nhẫn nhất của sự tồn tại.

Mộc Nhân dịch và chú dẫn