3.824. NƯỚC - TRONG TỤC NGỮ VÀ THÀNH NGỮ

    Water proverbs and water sayings

   Một số tục ngữ và thành ngữ tiếng Anh có sử dụng từ nước (water) để diễn tả ý nghĩa.

 

1. A fish out of water (Cá ra khỏi nước)

- Không cảm thấy thoải mái khi ra khỏi môi trường sống quen thuộc của mình.

3.823. NHỮNG BÀI THƠ TÌNH CỦA PABLO NERUDA

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: “Pablo Neruda's Poems of Love” 

By Ellen Vrana (2)

"Nghiêng người vào buổi hoàng hôn/ tôi thả những chiếc lưới buồn phía em/ mắt biển rực rỡ  bùng lên/ tôi cô đơn vẫy chào đêm tạ từ" (Leaning into the afternoons I cast my sad nets toward your oceanic eyes. There in the highest blaze my solitude lengthens and flames, its arms turning like a drowning man's.) - Leaning into the afternoons, Neruda.

3.822. EPICTETUS – Quotes

 

1. Nếu ai đó nói với bạn rằng một người nào đó nói xấu bạn, đừng bào chữa cho những lời nói đó mà hãy trả lời: “Anh ta không biết những khuyết điểm khác của tôi, nếu không anh ta đã không chỉ nhắc đến những điều này. (If anyone tells you that a certain person speaks ill of you, do not make excuses about what is said of you but answer, "He was ignorant of my other faults, else he would not have mentioned these alone.)

3.821. ĐÀ NẴNG – ĐẾN ĐỂ THƯƠNG, ĐI ĐỂ NHỚ

Nguyễn Nho Khiêm

    Lời giới thiệu 

Tập sách “Đà Nẵng – đến để thương, đi để nhớ” 

(Nhà xb Văn Học, tháng 02/ 2026)

***

  Tập sách “Đà nẵng – đến để thương, đi để nhớ” là kết tinh của nhiều cây bút - nhà văn, nhà báo, nhà thơ - cùng hướng ngòi bút về một thành phố trẻ trung, nhân ái và kiêu hãnh bên sông Hàn. Những trang bút ký, ghi chép, tản văn trong tuyển tập không chỉ là lời ngợi ca phong cảnh và con người, mà còn là một hành trình nhận diện văn hóa, một tiếng nói tri ân đối với vùng đất đã hóa thân vào lịch sử dân tộc bằng khát vọng và nghị lực vươn lên không ngừng.

3.820. HÀ TÂN - MỞ CỬA THẤY NÚI

      Mộc Nhân

Luôn có một cám dỗ nhỏ khi chúng ta thích dừng lại đâu đó để chụp vài bức hình; và cũng luôn có cám dỗ lớn khi chúng ta lãng phí thời gian vào những cám dỗ nhỏ… Rồi chúng ta tự nhủ, chung quanh có nhiều cám dỗ, chúng đứng yên nhưng luôn rình rập và níu giữ...

3.819. NHẠC GIÓ VÀ NHẠC KÈN

      Mộc Nhân 

Gió thổi những giai điệu

xuyên qua bao cánh đồng

không cần ai dạy bảo

những điệu khúc mênh mông

3.818. NGÔI MỘ VÀ HOA HỒNG

Mộc Nhân dịch (1)

    Nguyên tác: "The Tomb And The Rose" by Ameen Rihani (phỏng theo thơ Victor Hugo) (2)

Ngôi mộ hỏi hoa hồng:

"Ngươi làm gì với những giọt nước mắt

Rơi xuống nấm mồ mỗi buổi sáng mùa hè,

Hỡi đóa hoa ngọt ngào nhất đang nở rộ?"

3.817. CẨM NANG EPICTETUS – P5

          (Tiếp theo P4) 

40. Phụ nữ từ mười bốn tuổi trở lên được đàn ông tâng bốc bằng danh xưng "tình nhân". Vì vậy, nhận thấy rằng họ chỉ được coi là đủ tư cách để mang lại khoái lạc cho đàn ông, họ bắt đầu trang điểm cho bản thân, và trong đó họ đặt hy vọng sai lầm. Do đó, chúng ta nên tập trung vào việc làm cho họ nhận thức được rằng họ được coi trọng vì vẻ ngoài của hành vi đứng đắn, khiêm tốn và kín đáo.

3.816. CẨM NANG EPICTETUS – P4

 (Tiếp theo P3)

 

31. Hãy tin chắc rằng bản chất cốt yếu của lòng sùng kính đối với các vị thần là hình thành những quan điểm đúng đắn về họ, coi họ như "bản thể" hiện hữu và cai quản vũ trụ bằng lòng tốt và công lý. Và hãy kiên định với quyết tâm này, vâng lời họ, phục tùng họ và sẵn lòng tuân theo họ trong mọi hoàn cảnh, theo sự hiểu biết hoàn hảo nhất. 

3.815. THỨ SÁU NGÀY 13

 Mộc Nhân

Hôm nay Thứ Sáu ngày 13, theo quan niệm của nhiều cộng đồng, đây là ngày “xui”. Tuy nhiên, trừ khi bạn xem trước lịch để chú ý đến ngày này, ngoài ra bạn sẽ không bao giờ biết khi nào thứ Sáu ngày 13 sẽ đến; hoặc nó trôi qua ma bạn cũng không quan tâm - ý tôi là không phải ai cũng nghĩ thế.

3.814. CẨM NANG EPICTETUS – P3

 (Tiếp theo P2) 

22. Nếu bạn thực sự khao khát đạt đến triết học, hãy chuẩn bị tinh thần ngay từ đầu để bị cười nhạo, bị chế giễu bởi đám đông, để nghe họ nói: "Hắn ta trở lại với chúng ta như một nhà triết học ngay lập tức", và "Tại sao lại có vẻ mặt kiêu ngạo này?". Còn về phần bạn, đừng có vẻ mặt kiêu ngạo; hãy kiên định với những điều mà bạn cho là tốt nhất, với tư cách là người được Chúa chọn cho vị trí này. 

3.813. CẨM NANG EPICTETUS – P2

           (Tiếp theo P1) 

11. Đừng bao giờ nói về bất cứ điều gì, "Tôi đã đánh mất nó"; mà hãy nói, "Tôi đã trả lại nó." Con bạn chết? Nó đã được trả lại. Vợ bạn chết? Bà ấy đã được trả lại. Tài sản của bạn bị lấy mất? Chẳng phải nó cũng đã được trả lại sao? "Nhưng kẻ lấy mất nó là một kẻ xấu." Việc người cho giao cho ai lấy lại thì có gì khác biệt với bạn? Khi người đó giao cho bạn sở hữu, hãy giữ gìn nó; nhưng đừng coi nó là của riêng bạn, giống như khách du lịch coi một khách sạn vậy.

3.812. CẨM NANG EPICTETUS – P1

Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác Anh ngữ: “The Enchiridion Epictetus” - Viết năm 135 sau CN (2)
Bản tiếng Anh do Elizabeth Carter dịch. (3)

Epictetus là một triết gia Hy Lạp cổ đại (khoảng 55 - 135), theo chủ nghĩa khắc kỷ Hy Lạp. Những lời dạy của ông đã được học trò Arrian chép ra và xuất bản trong các tác phẩm Discourses and Enchiridion (Những thảo luận và Cẩm nang). Tất cả các ghi chép trên đều mang tinh thần triết học, nhân văn và có giá trị về văn chương, có thể so sánh với các tác phẩm của Socrates.

3.811. TRONG NGHĨA TRANG HOANG VẮNG

Mộc Nhân dịch (1)
Nguyên tác: "In a Disused Graveyard" by Robert Frost (2)

Chân người sống dính đầy cỏ dại

Dò tìm hàng bia mộ trên đồi

Nơi đất chết vẫn chờ người sống

Những nấm mồ chen chúc cõi đơn côi.

3.810. HOA GIẤY

          Mộc Nhân

Nơi tôi sống có rất nhiều hoa giấy; mà dường như không chỉ nơi này, tôi nhìn thấy hoa giấy mọi nơi, trên khắp miền đất nước. Hoa giấy là loài cây bụi, thân có gai, leo lên những bức tường, khung dàn, bên những con phố, trong chậu kiểng, hoa giấy bonsai, trong vườn, trong chậu nhỏ để trên bàn… 

3.809. ĐỌC NGUYỄN TAM PHÙ SA DƯỚI GÓC NHÌN CHÂM NGÔN

           Mộc Nhân

            Nhà thơ Nguyễn Tam Phù Sa thuộc thế hệ đàn anh; cuộc chữ - cuộc người trải dài qua nhiều thời kỳ biến động của đất nước, gắn với các câu chuyện và sự thay đổi trên quê hương, gia đình. Anh sở hữu chín tác phẩm với nhiều thể loại, và tôi nghĩ đó không phải là con số cuối.

3.808. NHỮNG CUỐN SÁCH CHÂM NGÔN HAY NHẤT – P3

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew Hui (2)

 

Một số người cho rằng bạn không thể gán bất kỳ ý nghĩa nào cho nó. Vẫn có những giới hạn, nhưng tác phẩm của ông ấy cởi mở hơn nhiều so với hầu hết các nhà triết học khác. Điều tương tự cũng có thể nói về các tác phẩm của Ludwig Wittgenstein - thực tế, có rất nhiều trường phái diễn giải về Wittgenstein, một nhà văn viết theo lối châm ngôn, theo nhiều cách. 

3.807. NHỮNG CUỐN SÁCH CHÂM NGÔN HAY NHẤT – P2

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew Hui (2)

 

3. Những câu châm ngôn hoạt động rất thú vị như những công cụ ghi nhớ.

Có lẽ điều đó dẫn chúng ta đến với Heraclitus, lựa chọn tiếp theo của bạn. Câu nói nổi tiếng và đáng nhớ nhất của ông là: “Bạn không thể bước vào cùng một dòng sông hai lần.” Ban đầu, điều này đối với tôi có vẻ hời hợt, nhưng khi suy ngẫm lại, nó hoàn toàn sâu sắc. Nó nắm bắt được, tiềm tàng, nhiều ý tưởng về bản chất của thời gian, bản ngã, kinh nghiệm, ham muốn…

3.806. NHỮNG CUỐN SÁCH CHÂM NGÔN HAY NHẤT – P1

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác “The best books on Aphorisms” recommended by Andrew Hui (2)

 

Cuộc sống không được xem xét kỹ lưỡng thì không đáng sống. Thiên nhiên thích ẩn mình. Bạn không thể bước vào cùng một dòng sông hai lần… Chắc chắn tất cả chúng ta đều lớn lên với những câu châm ngôn như thế, và có lẽ chúng ta coi tầm quan trọng của chúng là điều hiển nhiên. Andrew Hui, tác giả của cuốn sách đầy đủ đầu tiên về lý thuyết châm ngôn, dẫn dắt chúng ta qua lịch sử của những câu nói triết học ngắn gọn từ Heraclitus đến Nietzsche và xa hơn nữa.

3.805. NHỮNG NGÔI MỘ

Mộc Nhân

Điều còn lại của chúng ta là tình yêu”

(What will survive of us is love) -

Philip Arthur Larkin

 

Họ nằm cạnh nhau trong những ngôi mộ đá

tấm bia trở màu cũ

chân dung đã mờ hay bong tróc

3.804. NGỰA VÀ CHỮ NGHĨA

Mộc Nhân          

Về phương diện ngôn ngữ, sự xuất hiện của tên gọi các loài động vật trong lời nói cho thấy cách nhìn của con người về các loài động vật ấy: trong quá trình ẩn dụ hoá, động vật không còn là những con thú, những con vật cụ thể nữa mà đã trở thành những biểu tượng, những đặc điểm chung nhất có thể chia sẻ được với loài người. 

3.803. MẤT ĐIỆN THOẠI

   Mộc Nhân

Tôi thường có thói quen chạy xe máy, đi lại giữa các nơi quen thuộc; thậm chí những nơi xa hơn nhưng khi có nhu cầu, tui vẫn chọn di chuyển bằng phương tiện bình dân mà thú vị này – bất luận hành trình đó mất bao nhiêu thời gian.

3.802. TÔI VIẾT SÁCH CHÂM NGÔN - by James Guida

 Mộc Nhân dịch (1)

  Nguyên tác: “Yes! I wrote a book of aphorisms” (Vâng! tôi đã viết một cuốn sách châm ngôn) - by James Guida (2)

Vài năm trước, nhờ sự ưu ái của một nhà xuất bản độc lập, tôi đã xuất bản một cuốn sách châm ngôn. Nghĩa là, một tuyển tập các câu ngắn gọn, rời rạc, có phần triết lý. Nhìn lại, điều này dường như thật kỳ lạ - châm ngôn! - và tôi nhận ra mình vẫn đang cố gắng hiểu được trải nghiệm này. 

3.801. NƠI CÓ CÂY Ô-LIU

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác “Where the Olive Tree Is Grown” by Edlira Osmani – Albania (2)

Tác phẩm này là một trong 20 truyện được xuất bản trong Tuyển tập Truyện ngắn của 20 nhà văn trẻ có tựa “Công lý, Bình đẳng, Hòa nhập ở Địa Trung Hải và Châu Âu” (Justice, Equality and Inclusion in the Mediterranean and in Europe).

Edlira Osmani – tác giả người Albania

3.800. CÁI ĐẸP CỨU RỖI THẾ GIỚI

                 Mộc Nhân

Bài đăng trên Tc Đất Quảng
số 07/ tháng Ba năm 2026

Fyodor Dostoevsky đã để lại một câu kinh điển: "Cái đẹp cứu rỗi thế giới" (Beauty will save the world). Thiết nghĩ chúng ta không cần giải thích, phân tích ý nghĩa câu nói này vì tối thiểu, ở tầng hiển ngôn, tự nó đã nói lên tất cả.

3.799. NHỮNG ĐIỂM TƯƠNG ĐỒNG GIỮA CHÂM NGÔN VÀ THƠ CA

 Mộc Nhân dịch (*)

“Châm ngôn và thơ ca luôn mang tính độc đáo, sản phẩm của chúng là một hình ảnh được tăng cường tính cụ thể trong việc kể chuyện.”

3.798. FOOD – Alphorisms

 Những câu châm ngôn về thức ăn. 

1. Sau một bữa tối ngon miệng, người ta có thể tha thứ cho bất cứ ai, thậm chí cả người thân của mình. (After a good dinner one can forgive anybody, even one's own relations.) - Oscar Wilde.

3.797. HOA GIẤY

 Mộc Nhân

 

những bông hoa xinh đẹp

mỏng manh trên cành gai

một ngày tôi tìm thấy

bên góc vắng - đường dài

3.796. CHÂM NGÔN TRỮ TÌNH TRONG THƠ ĐƯƠNG ĐẠI - P2

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: The Smallest Space: Lyric Aphorism in Contemporary Poetry - by Hannah Brooks-Motl (Không gian nhỏ nhất: Châm Ngôn Trữ Tình Trong Thơ Đương Đại) (2)

(Tiếp theo phần 1)

IV.

Châm ngôn cho phép kiểu tư duy nào? Tôi đã mô tả nó trước đó là vừa “phân mảnh” vừa “tích lũy”. Châm ngôn thường xuất hiện theo nhóm, như trong Materia Poetica của Stevens, hoặc các tác phẩm của Emil Cioran; chúng mời gọi, như Susan Sontag từng nhận xét, nhiều châm ngôn hơn nữa. 

3.795. CHÂM NGÔN TRỮ TÌNH TRONG THƠ ĐƯƠNG ĐẠI - P1

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: The Smallest Space: Lyric Aphorism in Contemporary Poetry - by Hannah Brooks-Motl (Không gian nhổ nhất: Châm Ngôn Trữ Tình Trong Thơ Đương Đại) (2)

 

I.

Trong bài thơ “Người Mang Vật”, Wallace Stevens đã đưa ra một trong những tuyên bố nổi tiếng nhất của mình: “Bài thơ phải chống lại trí tuệ / thảy đều thành công” (The poem must resist the intelligence / Almost successfully.) Ngụ ý: một bài thơ hay không nên để người đọc hiểu được ngay lập tức, nhưng cũng không được trở nên hoàn toàn vô nghĩa. 

3.794. DƯỚI GIÀN HOA GIẤY

 Mộc Nhân

tôi ôm em dưới giàn hoa giấy

những chiếc lá rơi trên chúng ta

khi đôi môi ngập ngừng khẽ chạm

cánh giấy hồng thắp lên bóng chiều tà

3.793. THÁNH ĐƯỜNG CHÂM NGÔN

Mộc Nhân dịch 
 Nguyên tác “The Sanctuary Of A Good Aphorism” (*)

Châm ngôn về bản chất là một thể loại văn học quý tộc. Người viết châm ngôn không tranh luận hay giải thích, mà chỉ khẳng định; và ẩn chứa trong lời khẳng định đó là niềm tin rằng họ khôn ngoan và thông minh hơn độc giả của mình. – W. H. Auden.

3.792. NGỰA – Quotes

    Những câu trích về Ngựa:

1. Có điều gì đó ở vẻ ngoài của con ngựa rất tốt cho tâm hồn con người. (There is something about the outside of a horse that is good for the inside of a man.) - Winston Churchill.

3.791. CHUYỆN NGỰA

 Mộc Nhân         

Dựa vào các hóa thạch cổ nhất, các nhà khoa học đã biết tổ tiên loài ngựa đã xuất hiện rất sớm trên trái Đất - từ khoảng 54 triệu năm trước đây - với kích thước nhỏ hơn loài ngựa hiện nay. Nó là động vật ăn cỏ và thích nghi với việc chạy. Nghiên cứu sự phức tạp trong bộ não của ngựa cho thấy ngựa là động vật thông minh và luôn cảnh giác. 

3.790. ĐÓN XUÂN

      Mộc Nhân 

Mưa tháng Chạp tưới những vườn xuân

nắng tháng Giêng đẩy mùa đông theo gió

Tết lăn qua những đường mòn, ngõ nhỏ

một bông hoa, đủ để gọi mùa

3.789. GIAO THỪA

 Mộc Nhân – Tuỳ bút

    “Người lạc quan thức đến nửa đêm để đón năm mới. Người bi quan thức để chắc chắn rằng năm cũ đã qua” (An optimist stays up until midnight to see the new year in. A pessimist stays up to make sure the old year leaves) - W. Vaughan.

***

3.788. TIỄN BIỆT NGÀY CUỐI NĂM

 Mộc Nhân

Cuối năm, tiễn cụ bà trong làng 

và chú của tôi về âm cảnh

Sáng đưa bà lên trời

Trưa tiễn chú về đất

Những giấc dài rất thật

Thật hơn mùa sương rơi

3.787. TUỔI GIÀ

Mộc Nhân – tặng các cụ già hoặc rất già

Nửa đêm thức giấc

Khuấy đống tro tàn

Khơi lên đốm lửa

Từ khúc củi than

3.786. THÁNG CHẠP - TÔI và EM

Mộc Nhân

“Reality is better than your dreams” 
(Sự thực tốt hơn những giấc mơ của bạn) - Dr. Seuss

Tháng chạp buồn như mưa trên đồng

tháng vui như bức tranh bạn vẽ

tháng sắc màu như vườn hoa nhà trẻ

tháng âu lo - đôi môi vắng nụ cười

3.785. ÁNH SÁNG - by Ted Hughes

 Mộc Nhân dịch (1)

Nguyên tác: “Light” – by Ted Hughes (2)

 

Mắt mở to, thấy muôn cành lá

Mắt cười hồn nhiên len giữa vòm cây

Cây cầu ánh sáng bắc qua bao chồi nhánh

Mắt đảo nhìn, ánh sáng mỉm cười.

3.784. NHỮNG LÃO BẠN

         Mộc Nhân 

đứa thích nuôi râu dài

đứa gặp nhau thích cãi

đứa máu me chuyện gái

đứa ép uống lai rai

3.783. TOBIAS GRÜTERICH – Quotes

     Mộc Nhân dịch (1)

   Nguyên tác: "Aphorisms by Tobias Grüterich: Wise and Off the Cuff" (Những câu châm ngôn của Tobias Grüterich: Thông thái và tự nhiên) – by Elizabeth Oehlkers Wright (2)

***

3.782. CHÂM NGÔN - KHÔNG CHỈ CỦA VĨ NHÂN

    Mộc Nhân dịch (1)

   Nguyên tác: “In Praise of the New Aphorism, No Longer Just For Great Men" - (Ngợi ca châm ngôn mới, không còn chỉ dành cho những vĩ nhân) – by Kristen Martin (2) - Về cách làm mới châm ngôn của Sarah Manguso, Maggie Nelson, và Rivka Galchen.

3.781. NGHĨA TRANG NGÀY CUỐI NĂM

 Mộc Nhân

Khi đôi chân người viếng nghĩa trang dính đầy cỏ dại và bùn khô, tôi biết họ đã đi qua nhiều dãy mộ, dò tìm trên những tấm bia và làm những việc như tôi đang làm, lúc này.

3.780. LỊCH SỬ NHÂN LOẠI ĐƯỢC CHỞ TRÊN LƯNG NGỰA

       Mộc Nhân

Bài đăng trên Tạp chí Đất Quảng
số 06/ bộ mới - Xuân Bính Ngọ
Tháng 2/ 2026

Có điều gì đó ở một con ngựa rất tốt cho tâm hồn con người: đẹp uyển chuyển nhưng tính khí thất thường; nó là không khí mang theo vệt lửa thuần khiết; những yếu tố tẻ nhạt không bao giờ xuất hiện trong nó dù nó đang trong trạng thái tĩnh lặng, kiên nhẫn, phục tùng… Nhưng nếu bạn chỉ nhìn thấy những vệt màu, tứ chi, bờm và đuôi của chúng, thì vẻ đẹp thực sự của một con ngựa vẫn còn nhiều ẩn giấu.